Pasiotarrak Perun. Amazoniako euskal epopeiaren 100 urte baino gehiago Pasiotarrak Perun. Amazoniako euskal epopeiaren 100 urte baino gehiago

Mundua eta Euskaldunak

Euskal kronikak

Euskaldunak munduan

Turismoa

Gizartea

Diseinua

Ekonomia

Enpresak

Kirolak

Kultura

Politika

Zientzia

Gastronomia

Euskal Mundua

Ikuspuntuak

Search

Zergatik?

Publizitatea gure webgunean

Sign in

Welcome! Log into your account

your username

your password

Forgot your password? Get help

Aviso legal

Password recovery

Recover your password

your email

A password will be e-mailed to you.

About Basque Country

Mundua eta Euskaldunak

AllEuskal kronikakEuskaldunak munduan

Lehendakariak Kanpoko Euskal Komunitateari bidalitako Gabonetako mezua

Amadeus Orkestraren kontzertua, Arriagaren obrekin, Buenos Aireseko Laurak Batean

Emiliana de Zubeldia eta Ravel Batura zikloan. Kontzertua Donostian

Euskaldunak eta Txileko Independentzia: historia korapilatzen da. Pedro Oyanguren

Turismoa

ESPNk Errealari buruzko erreportai berezia argitaratu du

Italiatik euskaldunei buruz hitz egiten Bilboko Eco Rallyaren aitzakiarekin

Bizikleta-ibilaldiak Euskal Herrian

Donostia, munduko 25 hiri onenetako bat, Travel + Leisure inkestaren arabera

Euskal Herriari buruzko saio berezia GEOn (Frantzia). Edo bizitzak poz txikiak…

Gizartea

AllDiseinuaEkonomiaEnpresakKirolakKulturaPolitikaZientzia

2022eko Aberri Eguna. Sare sozialen goiburu eta profiletarako irudiak

ESPNk Errealari buruzko erreportai berezia argitaratu du

Sky News-ek, Brexitak enplegu kualifikatuan duen eraginari buruz hitz egin du…

Galesek bere eskoletarako euskal irakaskuntza elebidunaren eredua egokitu du

Gastronomia

Txakolina latan? ekoizleen arteko Arabako Txakolinaren erabakiaren eztabaida Alemaniara iritsi da

ESPNk Errealari buruzko erreportai berezia argitaratu du

Basque Culinary Center, Europako espiritu ekintzailea sustatzeko ekimenik onena izateagatik saritua

Euskal kultura eta gastronomia Chillidarekin batera Britainia Handian

Kaitxo. Kalitateari esker munduan arrakasta duten Balmasedako txokolate eta kafea

Euskal Mundua

Hartu zerbait gurekin. Katiluak gure diseinuekin

Zatoz gurekin. Arrakasta lortzeko pieza garrantzitsua zara. Eskerrik asko.

Kamiseta eta kirol-jertseentzat egin dugun diseinu berria deskubritu

Onda Vasca 4. Blogeko artikulu irakurrienak

Onda Vasca 3. Euzkadiko Selekzioa, Euskal Gastronomia eta euskal arrantzaleak

Ikuspuntuak

Ikuspuntuak: Bardeak, «Nafarroako basamortua», elurrez estalia

Ikuspuntuak. Zangoza eta Xabierko gaztelua Nafarroan

Ikuspuntuak. Bira bat motoz Bizkaitik

Ikuspuntuak: Biarritz, euskal kostaldeko altxorra (bideoa)

Ikuspuntua: Ibilaldi bat Tolosatik

Home Mundua eta Euskaldunak Euskaldunak munduan Pasiotarrak Perun. Amazoniako euskal epopeiaren 100 urte baino gehiago

Mundua eta Euskaldunak

Euskaldunak munduan

Pasiotarrak Perun. Amazoniako euskal epopeiaren 100 urte baino gehiago

By

Euskarazko argitalpenen editorea: Leire Madariaga

-

Abu 19, 2019

100

0

Facebook

Twitter

Pinterest

WhatsApp

Linkedin

ReddIt

Email

Itzultzailea: Leire Madariaga

Guri, Aita Pasionistei buruz hitz egitea eta sentimendu ezberdinez blai ez egitea ezinezkoa zaigu: Gure herrialdetik, gure euskal komunitatetik ehun urte baino gehiagoz, egoera txarrenetan hainbat “on” egin izan zuten energiaz beteriko pertsona onak eskeini izanak harrotasunez betetzen gaitu; lan erraldoi, homeriko eta antzemate amaitezinak merezi dituen lan hori, batzutan «zirtzilkeriaren» izpiengatik itsu geratzen den eta pertsona on askok egiten duten lana, eta hauek bihotzean duten aberastasunatik ezjakin bizi den gizartean deseginda edo desagertuta geratzen dela ikusteak pena handia ematen digu; frankismoagatik jarraituak ziren guztiei laguntzeko zuten konpromesua dela eta gaztetatik sentitu dugu hauenganako mirespena; eta era berean lotsa sentitzen dugu, orain dela gutxira arte ez dugulako ezagutu Amazonian hauek egindako lan bikaina.

Azken finean, Pasiotarrei, hauen giza konpromesua eta lanagatik dugun mirespenetik jaiotako «pasio» ikuspegitik hitz egi dezakegu. Salesianoetan hezitako barakaldarrak gara, eta honek, harrotasunez diogu, Giza Justiziarekiko konpromesua eta ahularen babesean oinarritutako misio lana era berezian baloratzera garamatza.

Miguel irizar Munsinorea

Miguel Irizar C.P. pertsonaren heriotzaren lehen urteurrenean idatzi genuen artikulu hau. Kontzilio Vaticano II.ean jaiotako «Jesus Nazaretekoaren Eleiza»-rekin konprometitutako pasiotar eta euskaldun bikaina. 1972 eta 1989 urteen artean Yurimaguaseko Bikariatoko apezpiku izatera heldu zen, perutar Amazoniaren bihotzean kokatuta, geroago, Callaoko apezpiku izendatua, Peruko bihotz administrazioan. Deustuko (Bilbo) San Felicisimon erretiratu zen eta 2018ko abuztuaren 19an hil zen, bere oihana, eliztar eta kideak samintasunez oroituz.

Efemeride triste hau «aitzaki» bezala erabiliz artikulu hau idazten dugu, gure gizartearen historiaren zati garrantzitsu eta loriatzu hau euskal gizartearen memorian mantentzeko gure aportazio txikia egiteko helburuarekin.

Gure blogean askotan hitz egin dugu artzain, baleontzi, erbesteratuak, gudari…gaiei buruz. Errespetuz eta harrotasunez hitz egin dugu, gure herri txiki hau Historiaren protagonista bihurtu izan zuten pertsona bikain, ezagun edo ezezagun hauei buruz. Gure Aberriaren alde «hoberen» honetan, misiolari askok bizitza eman zuten, eta batzuek galdu ere egin zuten ezer ez zuten horiei laguntzeko asmoarekin. Euskal misiolariei buruz ere askotan hitz egin dugu, baina beti dugu nahikoa hitz egin ez dugunaren sentsazioa. Sentsazio hau handitu egiten da Pasiolarietan pentsatzen badugu.

12 euskal pasiolari Peruko ohianean. 1913

Emilio Lissón, Chachapoyaseko Apezpikua buru den argazki honetako, Monsen alboan agertzen diren 12 gazte hauek begiratzean, egingo zuten lan bikainaz gain, beraien etorkizunaren errealitateaz kontsiente ziren galdetzen gara.

Aita Pasiolariak perutar Amazoniako ibaietan zehar

Euskal gazte hauek «basatiak bihurtzeko» misioa zutela uste zuten, hau da, «arimak babestea». Baina arin konturatu ziren haien misioa beste bat zela; gizarte justuagoa sortzen laguntzea, non ohianeko pertsona umil horiek osasun eta hezkuntza zerbitzuak, etxeak, giza eskubideak….izango zuten. Azken finean, gizarte bezala antzemanak eta errespetatuak izatea. Heldu ziren momentutik ulertu eta egin zuten, lan honetarako 50 urte geroago izan zen bultzada eta babesa, Kontzilio Vaticano II, non aktibuki parte hartu zuten.

Eskola misiolariak Yurimuaguasen

Ez ziren «arrainak oparitzekoak», «arrantzan irakastekoak» baino. Hare gehiago, haiek ikasi behar izan zuten besteei irakasteko. Teilak eta ladreiluak egiten, errepideak, itsasontziak, eraikinak, tailerrak, eskolak… eraikitzen. Inprentak, telebistak, irratiak…sortu zituzten. Haien energia, eta emaitzetan ikusten den bezala asko izan zen, misio garrantzitsu batetan zentratu zen: jende horien bizimodua hobetzen, pertsona eta komunitate bezala autonomia eta baliabideak emanez.

Eucaristia en la selva

Honek ez du esan nahi haien misiolari rola atzean utzi zutenik. Hauek zuten Fedea zabaltzen jarraitu zuten. Adibide, konpromesu, sakrifizio eta errespetutik. Nazareteko Jesusen jarraitzaile ziren 12 apostolu hauen eta hauek hasitako bidea hartu, jarraitu eta hobetu izan dutenen Fedea, euskal lurraldean errotu den atsotitza jarraitzen dutenarenak dira; «Jainkoari erreguz, beharrari mailuz»

Gainera, ez ziren ezinbesteko bihurtzeko helburuarekin joan. Hauen misio edo helburu, ez zen buruzagi izatea, kolaboratzaile baizik. Hauen helburu garrantzitsuenetako bat, haien burua kudeatzeko gai izango zen gizartea sortzeko pertsonak heztea zen. Gaur egun, euskal pasiotar komunitate hau murrizten doa perutar Amazonian. Arrazoiak argi daude: XXI. mendeko euskal gizartea, ez da orain dela 100 urte, edota 50 urte bezalakoa. Gainera, ez dago Fedearekiko konpromesu bera, edota gazte kopuru bera. Baina pasiotarren murrizte hau ez da porrotarekin lotu behar. Zergatik? Urte guzti hauetako lanari esker, lurralde horietako biztanlea dagoeneko lema hartu ahal duelako.

Hori bai, ziur gaude Pasiotar Komunitatea bertan jarraituko duela, misiolari konpromesua mantenduz eta lanean.

Eszenario berri hoentan, euskal gizartearen rola beste bat izango da: garapen proiektuak bultzatuko dituen beharrezko baliabideak emanez laguntzea. Mundu justu eta berdintasun bat eraikitzeko aktiboki eta era konprometituan kolaboratuz.

Azken finean, gaur blog honetan biltzen duguna, 100 urte baino gehiagotan Peruren iparraldeko ohianean gertatutako benetako euskal historiaren azalpen biografikoa da, Yurimaguareko Bikariatotik eginiko lana, egoitza Amazoniar Altuko probintziaren hiriburuan duena.

Gaur, gure erreflexioarekin batera, euskal Pasiotar hauen lan erraldoiaren handitasuna ikusten lagunduko gaituen alde garrantzitsu batzuk partekatu nahi ditugu.

Lehenengo, Oscar Álvarez Gilaren artkulu bat, EHUko historiatzailea, euskal misiolarien lana gehien eta hoberen ikertu duen pertsona.

2015ean, Arantzazu Euzko Etxea Hermandadean editatutako Miguel Irizar monsinorearen liburua, «100 AÑOS DE PRESENCIA PASIONISTA EN EL PERÚ», jartzen dizuegu eskuragarri. Honetan, gertatutakoa kontatuz gain, mende luze honetan txiroen artean eginiko lan bikainaren handitasun ulertzen lagunduko digun dokumentazioa biltzen du.

Epopeia honetara hurbiltzen gaituen balore historiko handiko hiru bideo partekatuko ditugu.

Baina garrantzitsua da adieraztea, balore neurtezineko dokumentazio hau biltzeko eta mantentzeko gai izan diren pertsonei esker egin dezakegula. Berriz ere, Limako Arantzazu Euzko Etxea Hermandadeko kideak aipatu behar ditugu. 1612tik, munduko alde hartako «euskal nazioaren kideak» biltzen ditu. Berriz ere, eta dagoeneko askotan egin izan dugu, hau sortutako konpromesua jarraituz, munduko alde hartako euskaldunen legatua ere babestu dutelako. 2013an, hauek izan ziren, lehen euskal Pasiotarren heldueraren 100.urteurrena gogoratzen zenean, euskal talde honi zuzendutako ekintza erlijiosoak, hedapena eta omenaldi akademikoak bultzatu zituztenak.

Peruko Pasiotarrak eta Irizar apezpiku bera, Peruko instituzio publiko eta komunikabideengatik isilduak eta «ahaztuak» ziren. Pasiotarrek, mende baten zehar herrialde honetako biztanleri behartsuengatik guztia eman zuten. Baliteke isiltasun horren nolabaiteko arrazoia izatea, pasiotar komunitateak ahulenengatik eginiko borroka eta konpromesuan.

Nagusikeria eta zuzengabekeri egoera hartan, Bazán-Aguilar familiak Hermandadearen ekintzak zuzendu zituen eta Irizar munsinoreari isiltasuna eta bakardadea apurtzera lagundu zioten. Hermandadea kokatuta dagoen leku guztietan zehar Mendeurrenaren oroipenerako ekintza akademikoak eta dibulgatzaileak eginez eta zabalduz lagundu zuten. Perun eginez gain, New York, Atlanta, San Francisco, Los Ángeles, Washington, Boston, Bilbo, Santiago de Compostela… Nazioarteko proiekzio horrek azkenean, Mendeurreneko ekintza horiek Perun bertan ondorio esanguratsuak izatea eragin zuen. Hori bai, batzuetan informazio guneak erosten ere, oroitzen denaren garrantzia dela eta txertatze publizitarioaren prezioaren arabera.

Hasieran aitortu genuen bezala, euskal Pasiotar horiekin zorretan gaudela aitortu behar dugu berriz ere. Leku gogorrenak justu egitera zihoazen misio horietan, eta gerratea ondorengo urte gogorrenetan, frankismoaren mounstroak indartsuago «jotzen» zuenean, diktaduraren jarraituek hauen atzaparretatik ihes egitera laguntzen zien. Zorretan gaude. Ezin izango dugu inoiz ordainketa egin, baina kitatu egin nahi dugu, heroi, martir eta batez ere pertsona onetan eta jarraitzen duten fedearen printziopio duinenen jarraitzaile egokienen konpromesua gogoratuz.

Gaur, abuztuak 19an, Miguel Irizarren heriotzaren lehen urtean, Arantzazu Amaren Hermandadeak eta Limako Arantzazu Euzko Etxeak, perutar Amazonian aztarna sakona utzi zuen euskal pasiotar honi zuzendutako omenaldi ekintzak egingo dituzte. Omenaldiak ekintza ezberdinak bilduko ditu; alde batetik ekintza akademiko bat Liman, eta gogoratze ekintza ezberdinak Amerikan zehar: New York, Atlanta, San Francisco, Los Ángeles, Washington, edo Boston.

Oscar Álvarez-Gilak, EHUko ikertzaile eta Historia doktoreak, momentu honetarako ikuspegi historiko bat eskeintzen digu artikulu honetan. Aurrerago adierazten dugun liburua (PDF bertsioan) berak eginiko aurkezpen testu bikaina du ere.

EUSKAL PASIOTARRAK: DEUSTUTIK AMERIKAKO AZKEN TXOKORARTE. EHUN URTEKO HISTORIAREN IKUSPEGI BATERATUA

Óscar Álvarez Gila Euskal Herriko Unibertsitatean Historia doktorea da, eta gaur egun, Amerikako Historia irakasle bezala lan egiten du. 2008-2009 kurtsoan, Oxford Unibertsitateko Ikasketa Europarren Zentruan Visiting Fellow izan zen. Bi urte beranduago, Nevada-Reno Unibertsitatean W. Douglass Distinguished Visiting Scholar. 2013-2014ean Elena Díaz-Verson Amos Eminent Scholar izan zen Amerikar-Latindar Ikasketetan, Columbus State University (Estatu Batuak). 2016-2017 kurtsoan zehar, azkenik, Estocolmoko Unibertsitatean ikerketa egonaldia egin du Magnus Mörner Memorial Professor bezala. Honen ikerketa batez ere XIX eta XX mendeen artean gertatutako nazioarteko migrazioetan zentratzen da, batez ere Euskal Herritik Frantziara, Argentinara, Uruguayra, Brasilera eta Kubara eginikoak. Lan honi esker, emigrazio eta erlijioaren, emigranteen komunitateen instituzionalizazioa eta baita kulturaren eta diasporako komunitateetako identitate sorreren arteko loturak ikertu ahal izan ditu. Gainera, migrazioari edota klima aldaketari eta oraintsu genetika eta historiaren arteko lotura bezalako gaiei buruzko proiektu eta diziplinarteko ikerketetan kolaboratu du ere.

Pasiotarrak Euskadin

XVIII.mendean Pablo Francisco Daneik (San Pablo de la Cruz) Italian sortua, ofizialki “Congregación de Clérigos Descalzos de la Santísima Cruz y Pasión de Nuestro Señor” izendatua, herritarren artean “Aita Pasiotarrak” bezala ezagutuak, 1870.hamarkadaren amaieran Iberiar Penintsulara bueltatzea erabaki zuten. Hasierako kudeaketa horiengatik kokatu zen Deustuko aldirietan, Bizkaian, lehen komentua. Denbora gutxitara, 1880ko uztailaren 2ko Errege-Mandatuaren bitartez gobernuko baimena jasoko zuen. Komentua jaio zen, gero santutegia eta beranduago San Felizisimo parrokia.

Lehen Gerra Karlistaren amaiera eta gero, erlijio mandatuak sekularizatzeko eta desamortizatzeko prozesua eman zenetik, hauek debekatuak izan ziren Espainiar lurraldean. Fraide eta monjeek klaustroak utzi behar izan zituzten eta kasu batzuetan apaiz normaletan bihurtu ziren, eta beste batzuetan, erbestera joan ziren komentuko bizitza mantentzeko nahian. Orduantxe izan zen, Kuba, Puerto Rico eta Filipinetako gobernatzaile kolonialek ikaratuta zera aldarrikatu zutenean: “erlijio-ordenik gabe, lurralde hauek galdu egingo dira”. Orduan, erlijio-mandatuak metropolian legez kanpo zeuden bitartean, kolonietan bizirik iraun zuten. Metropoli osoan? Ez, arau honek utzitako zirrikitu legal bati esker “itsasoz bestaldeko misioen eskolak” irekitzea erraztu zuen, era horretan, ozeanoaren beste aldera bialduko ziren fededunak prestatuko zituzten.

Lehen hamarkadetan, misio eskola hauek izateko hiru mandatu erlijioso onartu ziren. Hala ere 1853ko konkordatua eta gero, arau hau beste kongrezaio eta orden batzuetara zabaldu zen, eta modu honetan izan zen sekularizatutako fededunek eta deuseztatutako ordenek legera bueltatu ziren zirrikitu batengatik. Hurrengo hamarkadetan komentu berriak ireki zituzten, baina hauek ez ziren aurreko komentuak bezalakoak, “misio eskola” ederrak baizik.

Eta hementxe egiten dugu Aita Pasiotarrekin topo berriz ere. Araudiak ezarritakoa ezagutuz, lehen komentua, edo hobeto esanda, misio eskola non ireki erabakitzeko helburuarekin lehen espedizioa bidali zuten. Eta ez zuten ikusi euskal probintziak baino leku hobeagorik. Orduantxe europar testuinguruan Eleiza katolikoaren bokaziozko garautegi hoberenak bezala nabarmentzen ziren. “Euskaldun, fededun” atsotitz zahar hura, XIX.mendearen azken hamarkadan, ez zen gehiegikeri bat, errealitate bat baizik. 1950. urtean oraindik, Bilbao Athleticen delegazio baten bisita jaso zuenean, Pio XII Aita Santuak, Eleizarentzat hainbat bokazio sortzen zuen “Jainkoak bedeinkatutako” lurraldearen bisitariak jasotzeagatik sentitu zuen alaitasuna adierazi zien. Oraindik urte batzuk falta ziren euskaldunen jainkozaletasunak Vaticanoko II Elizbatzarraren eraginagatik izandako eraldatze sakona izateko eta 70. urteak eta gero euskal gizateak izandako sekularizazio prozesu azkarra gertatzeko.

Ameriketako hasiera

Modu honetan, 1887an pasiotarren hedapena espainiar Estatutan hain zabala zen, ordenaren arduradunek mugaketa propio bat sortzeko erabakia hartu zutela, “Sagrado Corazón de Jesúsen pasiotarren probintzia” izenarekin. Probintzia honetan, euskal lurraldean bildutako lehen pasiotarrek, misiolari bezala Amerikako herrialde ezberdinetan sortzen hasi ziren komentuak bildu ziren. Euskal bokazio berri asko hurbiltzen joan ziren probintzia honetako gune nagusia, komentu zaharrenean kokatu zen, Deustuko San Felicisimon. Hemendik, euskal pasiotarrek Latinoamerikatik urrun zeuden guneetan zeukaten presentzia kudeatuko zute mende baten zehar.

Hasiera, legeak zioen bezala Kuban hasiko zen, oraindik espainiar kolonia.“Itsasoz bestaldeko misiolari” bezala antzemate ofiziala jaso zuten, honek Amerikara mugitzeko espainiar gobernuaren laguntza ekonomiko eta materiala esan nahi zuen. Hau jaso eta gero, probintziako nagusia izan zen karibear irlara joan zena Santa Clara hirian lehen amerikar komentua irekitzeko.

Hala ere, hau ez zen Amerikako lehen pasiotar fundazioa. Aurretik Estatu Batuetan kokatuak zeuden eta gainera, hauek zuten presentzi indartsuari esker, ordena Latinoamerikatik zehar zabaldu ahal izan zuten, Mexikon (1856), Argentinan eta Txilen (1890) fundazioak izanik. Baina Antonio Artolak Deustuko pasiotarren ehunkadaren historian onartzen duen bezala, latindar eta anglosaxoien arteko pentsamoduaren ezberdintasunek hauen moldaketa zaildu zuten. Euskaldunek, lurralde horiekin izandako eta zuten loturagatik komentu horiek hobeto kudeatuko zuketela uste zen. Ez alferrik, garai hartan, Argentina edo Txile bezalako herrialdeetara zihoan euskal emigrazioa garatzen zegoen. Era honetan, bapatean, euskal pasiotarrak “bateratutako Kuba-Mexiko-Txile Komisariotza Handia” izendatutakoaren ardurapean ikusi zuten beraien burua, hiru herrialdekin eta hauen artean milaka kilometroko distantziarekin. 1891 urterako, lehen euskal pasiotarrak Txilera heldu ziren. Hemen, Viña del Marren nobiziotegi bat eta Ñuñoan, Santiago, hiriburuaren alboko herrian egoitza bat ireki zuten. Txiletar esperimentua baikorra izan zen Erromako buruentzat, 1893an Deustun bildutako pasiotarrek, Mexikoko, zehazki Tolucan kokatutako ordenaren etxe bakarraz arduratzeko agindua jaso zuten eta. Indarrak geografía zabalean zehar sakabanatu behar ziren. Pasiotar kongregazioaren ekintza ezaugarriena (Europan garatzen ari zena), misioak aldarrikatzea zen, eta momento honetan izan zen hiru herrialde hauetan egindako lehena. Dedikazio nagusi hau, komentuko kaperetan egiten zen atentzio publikoarekin tartekatzen zuten. Gainera, Mexiko eta Kuban, pasiotarrentzat ohikoa zen ekintzetatik guztiz ezberdina zen lan bat hasi zuten: “herriaren hezkuntza kristauan eragiteko” eskola katolikoak ireki zituzten, era honetan, hezkuntza sekularra indargabetuko zuten; eta 1904an Kaibarienen (Kuba) lehen parroquia lortu zuten.

Baina atsotitzak esaten duen bezala “soberan hartzen duenak, gaizik tinkatzen”. 1905 urterako, pasiotar ordenaren buruentzat, bateratutako komisariotzaren zabalera neurrigabea begibistakoa zen. Honek, behar bezalako ekintzak egitea ia ezinezko egiten zuen. Beraz, konponbide ezberdinak pentsatu eta gero, pasiotarrek Txilen zuten delegazioaren gunea murriztea erabaki zen. Momentu hartan, nahiz eta izen hori izan, Perun sortu berriko fundazioak ere biltzen zituen. Oraindik ez zekiten, baina azkenean herrialde hau izango zen euskal pasiotarren ekintza misiolariarekin lotura zuzena izaten jarraituko zuen herrialdea.

Pasiotarrak Petun eta Yurimaguareko prefektura apostolikoa

Izan ere, 1910 eta 1920 bitartean, Txilen eta Perun pasiotar presentzia, komentu berriak irekiz eta ekintza pastoralak areagotuz (Ebanjelioa zabaltzeko misioak, ariketa ispiritualak, eta bereziki, erakunde, kofradia eta debozio ezberdinen zabaltzea) sendotzen zen bitartean, Europan banaketaren germena sortzen zihoan. Hasiera batean nahiz eta pasiotar bokazioak bereziki Euskal Herritik lortu, espainiar lurraldean zabaltzen joan zen eta honen presentzia nagusitzen joan zen, probintzi berean gaztelar fededun asko izanik. Bokazioaren hazkuntzak, Europa eta Amerikako komentuen igoerak, eta ezberdintasun kulturalek, 1923an benetazko pasiotar probintzia banandu zuen. Deustun jatorria mantendu zuen “Sagrado Corazón” probintziak, euskal lurraldea bakarrik izango zuen. Eta Amerikaren kasuan, Txile gaztelar probintzi berriaren pean geratuko zen, euskal pasiotarrak Perura mugituz. Leakualdaketa arina izan zen: 1926rako aurretik Txilen zeuden euskal pasiotar guztiak Limara joanak ziren.

Hala ere, euskal pasiotar hauek 1910 urtetik Perun nola moldatzen zihoazen aztertzeko atzera egin behar dugu denboran. Chachapoyaseko perutar elizbarrutiko apezpikua, Erromarako bidaian, pasiotar kuria orokorrari, bere parrokia batzuentzat fededun batzuk eskatu zizkion eta ordenaren nagusiak Bilbora helarazi zion. Elkarrizketa batzuen ondorioz, 1913an, Sagrado Corazoneko lehen pasiotarrak Huallaga ibaiaren ertzean kokatutako Juanjuí, Tarapoto, Saposoa eta Moyobamba herrietara, San Martinen departamentua, heldu ziren. Hau da, “mendiko bekaina” bezala ezagutuan, Peruko eskualde amazonikoaren hasieran. Momentu hartan, erabili gabeko lurraldea, komunikabideetatik aldendua, euskal pasiotarren hauen jatorrian ezagutzen zuten klima eta giza ezaugarrietatik guztiz ezberdinak ziren ingurunean.

Hori dela eta, ez da zaila imajinatzea, hauen lehenengo urteak zailak izan zirela. Hain zailak, euskal pasiotarren nagusiak “ahal bezain pronto (…) Misioaren langileak leku hobeagoetara, Errepublika bereko kostara” mugitzearen beharraren uste osoan zeudela. Chachapoyaseko apezpiku zaharra, ordurako Limako artzapezpiku bihurturik, bere azken karta jokatu zuen: 1923ko kudeaketak eta gero, Egoitza Santauk perutar oihanean prefektura apostolikoa sortzen zuen, egoitza Yurimaguas (Loreto) herrian izanik eta Bilboko pasiotarri honen ardura emanda, dagoeneko kokatuta zeuden herrialde batengatik hurbil zegoen eskualdea. Prefektura apostolikoa elizbarruti baten hasiera zen, baina misio lurralde batean. Honen prefekto bezala Celestino Jaúregui bizkaitarra izendatu zen.

Prefekturaren lehen pausua, lurraldeko eliza-azpiegitura sortzea da. Kapera eta tenplu ezberdinak sortu ziren prefekturaren ibai bietan barrena, Huallaga eta Marañon, 1928 eta 1931 urteen bitartean Yurimaguaseko eliza nagusiaren eraikuntza nabarmenduz. Honen langileen artean gainera, gero eta euskaldun gehiago izanik: 1923an espainiar probintzietako pertsonek lan egiten bazuten pasiotar misioan, 1931 urterako ia guztiak euskaldunak ziren. Gainera, kontratu hasieratik giza sustapen lanak mantendu behar zutela sinatu zuten misiolariek. Urteak pasa ahala, prefektura berriko misiolariei eskakizun ezberdinak zituzten gutunak heltzen joan zitzaizkien, adibidez, “Apezpiku Jaun txit prestuak, Aitek nekazaritza oinarrizko eskola bertan kokatzea nahiko luke eta honetarako Peruko Gobernuaren babesa jasotzea”; edo antzekoak. Hezkuntzak, pasiotarren eginbeharrean protagonismo handia izan zuen. Juan Cruz Irizarren esanetan, “Amazonas Altuko eskola guztiak, misiolari eskolak izan ziren hasiera batean, eta gutxinaka eskola ofizial edo estataletan bihurtzen joan ziren”. Kontsultategi edo anbulategi ezberdinak eraiki zituzten gero, eta berrogeita hamarreko hamarkadatik euskal Misiolari Sekularrek hartu zuten hauen ardura. Biztanleria indigenari dagokionez (aguarunar eta huambisar indioak bereziki), sistema tradizionala jarraitu zen: misiolarien bidalketa.

“Eliza bat, egoitza edota ospitale bat baino premiazkoa, txalupa arin bat da niretzat”, aitortu zuen Celestino Jaúreguik Bizkaira eginiko bidaietako batean. Amazonaseko ibaiadarrak ziren, bide eta errepide gabeko eskualde baten komunikabide bakarrak. Euskal erantzuna arin batean heldu zen: 1920 hamarkadako Gasteizeko Misioen Idazkariak, euskal fededunen opariekin ordaindu zuen prefekturako lehen txalupa, eta honi “Begoñako Andre Maria” izena jarri zitzaion. Gero, nekazaritza guneak sortzen saiatu ziren prefekturaren ibaietan barrena kokatutako kaperen ondoan. Aldaketa urteak heldu ziren, eta misiolarien ekintzetan“ezjakintasunaren eta bertoko baloreen babesa”ri garrantzi gehiago eman zitzaien, Gregorio Olazar, Yurimaguaseko bigarren bikariaren ardura izanik.

Euskal pasiotar parrokiak perutar kostan

Yurimaguaseko prefekturak herrialdeko hiriburuan ordezkari bat izatearen beharrak 1926an Limako lehen pasiotar etxea irekitzea azaltzen du (beste gauza batzuen artean). Irekitze honen behin-behinekotasuna konpontzeko, Lissón atzapezpikuak Limako eta inguruko parrokien kudeaketa ematea lortzen dute: Lince, Santa Beatriz eta Chorrillos. Erromako autorizazio zuzena eta gero Bilboko pasiotarren onartzen dutela nabarmendu behar dugu, parrokiar ministerioa, ordenaren arauen kontrakoa bait zen. 1930ean, probintziako kuriak fundazio berriak onartzen ditu, baina dagoeneko misioaren prokuradiretza baino, probintziako ekimenetarako. Era honetan, euskal pasiotarrak kosta perutarrean agertzen hasten dira. 1935ean, Sullanako parrokia hartzen dute. Hemendik, Piura eta Tumbesetik Ebanjelioa zabaltzeko ibilbidea egiten dute. Baina nahiz eta 1952ean parrokia hau atzean utzi, ez zuten bertan egiten zituzten misioak utzi eta garai handia bizi izan zuten 1954 eta 1960 urteen artean

La prelatura nullius de Moyobamba

1913an pasiotarrek Chachapoyaseko elizbarrutiko parroki horien ardura hartu eta urteetan zehar jarraitu zuten, baina 1948an, hauek erabiltzen zituzten pasiolariak egindako eliza-jurisdikzio propio batean bildu zituzten. Sagrado Corazoneko probintzial zahar bat izendatzen da Moyobambako lehen artzain, Fulgencio Elorza gipuzkoarra. Arrazoi politikoengatik, ez dira prefektura edo bikariato apostoliko bihurtzen, Egoitza Santua eraikitako lurralde misiolarien lege propioaren irudia dena; honen ordez, irudi arraro bat aukeratu zen, “nullius prelatutza”, “inoren apezpikutza” bezala itzul dezakeguna: apezpiku kargua duen norbait jartzen den baina elizbarruti batena ere ez den lurraldea.

Prelatutzaren sorrera praktikan ez zuen euskal pasiotarren ekintzetan aldaketa handirik eragin, egoitza berriaren sorreragatik eta hauen artean apezpikua izateagatik lortutako autonomia (eta ospea) salbu. Apezpikuaren lehen urteetako helburua, Eleizaren hobekuntza izan zen bai gizakiari dagokionez eta baita materialari, orduantxe hamaika apaizen arduran izan ziren. Lehendabizi, fededunak erakartzen saiatu ziren, eta 1956. urtetik aurrera helburu hau lortzen zihoazen, eta apaiz sekular batzuk ere lortu nahi zituzten, eta 1958rako, hasieran izandakoen bikoitzak zituzten. Gero, beroko bokazioak lortzen joango ziren, 1962an oraindik ere hasiberri bezala zegoela. Elorza apezpikuak Moyobambarentzat lortutako bokazioen artean, euskal politika eta kulturako pertsonai garrantzitsu bat zegoela nabarmendu nahi dugu: Jon Andoni Irazusta, Errepublika garaian Euzko Alderdi Jeltzalearen Gorteetako diputatu izanikoa, geroago amerikar lurraldeetara erbesteratu zuenak, lehenengo Kolonbiara eta gero Argentinara. Bertan bi eleberri garrantzitsu idatzi zituen euskaraz: Bizitza garratza da y Joañixio, bi herrialdeetan berak izaniko esperientziak adierazten ditu. Zahartzaroan, Moyobambako apezpikuak apaiz bezala onartu zuen eta honen bizitzako azken urtean pasiotar apezpikuaren mandatupean lan egin zuen.

Pasiotarrak Kolonbian

Azkenik, euskal pasiotarrek Amerikan eginiko lana ikusi dugun bezala bereziki Perun izan zen, baina honen alboko herrialde batetan ere lan garrantzitsua egin izan dute, Kolonbian.

1926an heldu ziren Kolonbiara, Bogotako artzapezkikuaren eskariz, Liman lehen komentua ireki zuten urte berean. Era honetan kolonbiar hiriburuan kokatu ziren, batez ere misio herrikoietan zentratuz. Pasiotarrek Kolonbian urteak pasa ahala, “pasiotarrak gehien bat izaniko gune eta eskualdeak Boyacá, Cundinamarca, Caldas, Valle, Tolima, Huilla, Santander, Quindio, Risaralda eta Antioquia izan dira”, hau da, ia Andeetako arku osoa.

Denbora gutxira, Cundinamarcaco departamentuan parrokia batzuen ardura hartzen dute: “Magdalena Altuko misio” bezala izendatua, bere izenak eta kokapenagatik, “Prefektura Apostoliko izateko helburua” zuen. Baina 1936an, bide honen ezintasuna baieztatu zen eta Bogotako artzapezpikuarekin kontratu bat eginez gune hau atzean utziz gain, ordurako, Bilboko pasiotarrak errepublikako beste gune batzuetara hedatuak ziren: Santa Marta (1931), Bogota (1947), Medellín (1951).

Beste alde batetik, aurreko urtean, kokapenaren bilaketa prozesu luze bat eta gero, bertoko bokazioen lehen apaizgaitegia ireki zuten Bogotatik hurbil, amerikar pasiotarrak hezteko helburuarekin. Antzeko prozesua Perun ere egingo zen. Herrialde bien kasuan, zertxobait kostatu zen bokazioak erakartzea, baina heldu ziren. Momentu horretan izan zen euskal pasiotarrek bai Kolonbian, eta beranduago Perun zuten izatean atzerapausu bat hasi izan zuten momentua. Baina hau, beste historia bat da.

Balore historiko handia duten hiru bideo hauek, Pasiotarrek eginiko lanari buruzko hiru bertsio erakusten dizkigute 50 urte biltzen dituen kontakizun batean. 1963an, Victor Belaúnderen telebistaz eta irratiz emandako hitzalditik, 2013an Irizar Munsinoreari eginiko elkarrizketara. 60.urteetan pasiotar misiolariek grabatutako dokumentaletik pasatuz, non haien bizitza eta lana erakusten dizkiguten.

Víctor Belaúnde pasiotarrak Perura heldu zireneko 50 urteurrenean

Amazoniako misiolari Pasiotarren Dokumentala

(Narratzailearen ahotsa: Miguel Irizar munsinorea)

Miguel Irizar Munsinorearen elkarrizketa «El Puenten» 2013

Liburu hau Miguel Irizar munsinoreak idatzi zuen eta Arantzazu Amaren Hermandadeari eman zion honek zabal zezan. Blog honetatik interes handiz kolaboratzen dugun lana.

Liburua

100 AÑOS DE PRESENCIA PASIONISTA EN EL PERÚ

Libro 100 años de presencia pasionista en el Perú

Laguntzaile:

Click to share on Facebook (Opens in new window)

Click to share on Twitter (Opens in new window)

Click to share on WhatsApp (Opens in new window)

Click to share on LinkedIn (Opens in new window)

Click to share on Pinterest (Opens in new window)

Click to share on Reddit (Opens in new window)

Click to email a link to a friend (Opens in new window)

More

Click to share on Skype (Opens in new window)

Click to share on Telegram (Opens in new window)

Click to share on Pocket (Opens in new window)

Click to share on Tumblr (Opens in new window)

Click to print (Opens in new window)

TAGS

Arantazu

euskal pasionistak

Euskaldunak Amerikan

Euskaldunak Perun

euskaldunen irudia

Iurimaguasko Bikariatoa

Misiolariak

misioneros

Facebook

Twitter

Pinterest

WhatsApp

Linkedin

ReddIt

Email

Previous articleAFP-k gure herrialdearen irudi ona eskeintzen du G7-ak Biarritzen izango duen batzarrari buruz hitz egiterakoan

Next articleLima, abuztuak 30. Euskaldunen erresilientzia gogorarazten digun data

Euskarazko argitalpenen editorea: Leire Madariaga

Magisteritzan, Lehen Hezkuntza espezialitatea izateaz gain, Hezkuntza Zentruetako Zuzendaritza eta Kudeaketan Masterra dut. Lan-esperientzia zabala dut hezkuntza, pertsonen kudeaketa, bezeroaren zerbitzua eta proiektuen gainbegiratze alorretan. Nire lan-ibilbidean erakutsi izan dudan bezala, lidergo, ikuspegi eta erantzukizun gaitasunak. Gaur egun, MondragonLinguan, Bizkaiko eskolaz kanpoko ekintza dibisioko arduradunetako bat bezala lan egiten dut.. 2016aren hasieran batu nintzen blogera, eta ordutik, euskara sailean modu aktiboan kolaboratu dut.

RELATED ARTICLESMORE FROM AUTHOR

ESPNk Errealari buruzko erreportai berezia argitaratu du

Sky News-ek, Brexitak enplegu kualifikatuan duen eraginari buruz hitz egin du Bizkaia Talent-ekin

Gales eta Euskadi, bi nazio lagun, bi selekzio lehiakide (eta errebantxa zor digute)

Euskara

English

Español

Goizero AboutBC zure e-postan

aboutbasquecountry

Basque Country

Instagram post 17929435489896182

Bilbao Parque de Doña Casilda

Teatro Arriaga, Bilbao Ayer este recién estrenado

Bilbao 2022-1-3 Gotham…… #bilbao #atardecer #c

Cargar más... Síguenos en Instagram

ABOUT US

«Dana emon biar yako matte dan azkatasunari». Lauaxeta

FOLLOW US

About Basque Countryri buruz

Lege-oharra

Cookieei buruzko politika

Zure zabalketa zerrendan harpidetu zaitez

© About Basque Country

Cookie propioak eta hirugarrenenak erabiltzen ditugu, gure webgunean erabiltzaileari ahalik eta esperientziarik onena ematen diogula bermatzeko. Cookieei buruzko informazio gehiago.

Onartu Ukatu Cookieen konfigurazioa

Gestión Consentimiento

Close

Pribatutasun-laburpena

Webgune honek cookieak erabiltzen ditu, erabiltzaileari ahalik eta esperientziarik onena eskaini ahal izateko. Cookieen bitartez lortutako informazioa zure nabigatzailean gordetzen da, eta askotariko funtzioak betetzen ditu, hala nola gure webgunean berriro sartzen zarenean zu ezagutzea, edo gure taldeari webguneko zer atal iruditzen zaizkizun interesgarrienak eta erabilgarrienak ulertzen laguntzea.

Beharrezko cookieak

Beharrezko cookieak

Beti aktibatuta

Beharrezko cookieek oinarrizko funtzioak aktibatzen dituzte, nabigatzeko, esaterako, edo web orrietako eremu seguruetan sartzeko. Web orriak ezin du ondo funtzionatu cookie horiek erabili gabe.

Cookie

Mota

Iraupena

Deskribapena

cookielawinfo-checkbox-necessary iraunkorra Urte 1 Cookie hau GDPRren Cookieen Onespenaren pluginak jartzen du. Cookie-ak erabiltzailearen baimena "Beharrezkoa" kategorian gordetzeko erabiltzen dira.

cookielawinfo-checkbox-non-necessary iraunkorra Urte 1 Cookie hau GDPRren Cookieen Onespenaren pluginak jartzen du. Cookie-ak erabiltzailearen baimena "Ez da beharrezkoa" kategorian gordetzeko erabiltzen dira.

PHPSESSID saioa Nabigatzailearen saioaren amaiera Cookie hau PHPren jatorrizkoa da eta webguneari egoeraren datu serializatuak gordetzeko aukera ematen dio. Webgune honetan erabiltzaile-saioak ezartzeko erabiltzen da, aldi baterako cookie baten bidez egoera-datuak pasatuz. Cookie horri saio-cookie ere esaten zaio. PHPSESSID cookie-ak ez du iraungitze-eperik ezarrita, webgunea ixten denean desagertu egiten baita.

viewed_cookie_policy iraunkorra Urte 1 GDPRren Cookieen Onespenaren pluginak jartzen du cookie-a, eta erabiltzaileak cookie-ak erabiltzea onartu duen ala ez gordetzeko erabiltzen da. Ez du datu pertsonalik gordetzen.

__cfduid iraunkorra Hilabete 1 CloudFlare zerbitzuak ezarri du konfiantzazko web-trafikoa identifikatzeko.

Cookie estatistikoak

cookie-estatistikoak

Bisitariek web orriekin zer-nolako elkarreragina duten ulertzen laguntzen diete orrien jabeei cookie estatistikoek, modu anonimoan informazioa bilduz eta emanez.

Cookie

Mota

Iraupena

Deskribapena

GPS iraunkorra 30 minutu Cookie hau Youtubek jartzen du, eta identifikazio bakarra erregistratzen du, erabiltzaileak beren kokapen geografikoaren arabera arakatzeko.

_ga iraunkorra 2 urte Erabiltzaileak eta saioak bereizteko erabiltzen da cookie hau, Google Analytics-ek instalatua.

_gat_gtag_UA_18912877_1 iraunkorra Minutu 1 Erabiltzaileak bereizteko eta eskaeren portzentaia murrizteko erabiltzen da cookie hau, Google Analytics-ek instalatua.

_gid iraunkorra Egun 1 Erabiltzaileak eta saioak bereizteko erabiltzen da cookie hau, Google Analytics-ek instalatua.

__gads iraunkorra Urte 1 Iragarkiren batean klik egin duten edo ikusi duten bisitariak anonimoki identifikatzen laguntzen diote Google Ad Manager-i

Lehentasunen cookieak

lehentasunen-cookieak

Lehentasunen cookieek aukera ematen diote web orriari, orri horren jokabidea edo itxura aldatzen duen informazioa gogoratzeko; hala nola lehenetsitako hizkuntza edo zu zauden eskualdea.

Cookie

Mota

Iraupena

Deskribapena

YSC saioa Nabigatzailearen saioaren amaiera Cookie hau Youtubek jartzen du eta bideo txertatuen ikuspegiak arakatzeko erabiltzen da.

Marketin-cookieak

marketin-cookieak

Web orrietako bisitarien arrastoari jarraitzeko erabiltzen dira marketin-cookieak. Erabiltzaile bakoitzari iragarki interesgarri eta erakargarriak erakustea dute xede.

Cookie

Mota

Iraupena

Deskribapena

1P_JAR iraunkorra 1 hilabete Cookie hau datuak Google-era pasatzeko erabiltzen da.

DSID iraunkorra Ordu 1 Google-k ezarria, saioa Googleko kontuarekin beste gailu batean hasi baduz, zure jarduera, gailuen artean lotzeko eta bertan agertzen diren iragarkiak eta horien konbertsioa koordinatzeko.

fr iraunkorra 3 hilabete Cookie hau beharrezkoa da Facebook-eko “Like” botoiak funtzionatzeko.

IDE iraunkorra 2 urte Google DoubleClick -ek erabiltzen du, eta erabiltzaileak webgunea eta beste edozein iragarki nola erabiltzen dituen azaltzen duen informazioa gordetzen du, webgunea bisitatu aurretik. Erabiltzaileei, erabiltzaile profilaren arabera garrantzitsuak diren iragarkiak aurkezteko erabiltzen da.

mc iraunkorra Urte 1 Audientzia granularizatuak neurtzeko QuantCast plataformaren cookie-a. Ez dituzte datu pertsonalak gordetzen, erabiltzaile-identifikatzaileak eta haien nabigazioa baizik

NID iraunkorra 6 hilabete "NID" cookie-ak ID bakarra du, Google-ek zure lehentasunak gogorarazteko erabiltzen duena, eta beste informazioren bat, hala nola zure hizkuntza gogokoena, orri bakoitzean bistaratzea nahi duzun bilaketa-emaitzen kopurua (adibidez, 10 edo 20) eta Google-en Bilaketa Seguruaren iragazkia aktibatuta edo desaktibatuta egotea nahi duzun.

uid iraunkorra Urte 1 Webguneko bisitarien kopurua eta jarrera modu anonimoan neurtzeko erabiltzen da cookie hau. Bisita-kopurua, webgunera egindako bisiten batez-besteko iraupena, bisitatutako orrialdeak eta abar biltzen dituzte datuek, erabiltzaileek, haiei zuzendutako iragarkiei buruz dituzten lehentasunak hobeto ulertzeko.

VISITOR_INFO1_LIVE iraunkorra 5 hilabete Cookie hau Youtubek jartzen du. YouTubeko bideoak webgune batean txertatuen informazioa arakatzeko erabiltzen da.

_fbp iraunkorra Egun 1 Facebook-ek publizitate-produktu batzuk eskaintzeko erabiltzen du, esate baterako, iragarkiak egiten dituzten hirugarrenen eskaintzak.

Sailkatu gabeko cookieak

sailkatu-gabeko-cookieak

Sailkatu gabeko cookieak, banakako cookieen hornitzaileekin batera, oraindik sailkatzeko ditugun cookieak dira.

Cookie

Mota

Iraupena

Deskribapena

cref iraunkorra Urte 1 Hirugarren batek ezarria

d iraunkorra 3 hilabete Hirugarren batek ezarria

i iraunkorra Urte 1 Hirugarren batek ezarria

KADUSERCOOKIE iraunkorra 3 hilabete Cookie honek erabiltzaile bakoitzak Pubmatic-eko kideen webguneak bisitatzeko erabiltzen duen nagigatzaile edo gailu bakoitza identifikatzen du.

KTPCACOOKIE iraunkorra Egun 1 Cookie honek erabiltzaile bakoitzak Pubmatic-eko kideen webguneak bisitatzeko erabiltzen duen nagigatzaile edo gailu bakoitza identifikatzen du.

na_id iraunkorra 13 hilabete Bisitari bat itzultzean ezagutzeko erabiltzen da. Horri esker, webguneak bisitariaren portaera erregistra dezake eta Addthis.com-en bidez sare sozialetan partekatzeko funtzioa erraztu.

na_rn iraunkorra Hilabete 1 Bisitari bat itzultzean ezagutzeko erabiltzen da. Horri esker, webguneak bisitariaren portaera erregistra dezake eta Addthis.com-en bidez sare sozialetan partekatzeko funtzioa erraztu.

na_sc_e iraunkorra Hilabete 1 Bisitari bat itzultzean ezagutzeko erabiltzen da. Horri esker, webguneak bisitariaren portaera erregistra dezake eta Addthis.com-en bidez sare sozialetan partekatzeko funtzioa erraztu.

na_sr iraunkorra Hilabete 1 Bisitari bat itzultzean ezagutzeko erabiltzen da. Horri esker, webguneak bisitariaren portaera erregistra dezake eta Addthis.com-en bidez sare sozialetan partekatzeko funtzioa erraztu.

na_srp iraunkorra Egun 1 Bisitari bat itzultzean ezagutzeko erabiltzen da. Horri esker, webguneak bisitariaren portaera erregistra dezake eta Addthis.com-en bidez sare sozialetan partekatzeko funtzioa erraztu.

na_tc iraunkorra 13 hilabete Bisitari bat itzultzean ezagutzeko erabiltzen da. Horri esker, webguneak bisitariaren portaera erregistra dezake eta Addthis.com-en bidez sare sozialetan partekatzeko funtzioa erraztu.

ouid iraunkorra 13 hilabete Identifikazio-kate bat ezartzen du bisitari jakin batentzat. Bisitaria bere itzuleran ezagutzeko erabiltzen da hori. Gainera, webguneak bisitariaren portaera erregistratzeko aukera ematen du, eta Addthis.com-ek eskaintzen dituen sare sozialetan partekatzeko funtzioa errazten du.


Gerinda mendilerrotik bereizita, Valmediano talaia bat da Nafarroako Erdialdeko ordoki zabalen gainean. Ez da harritzekoa gailurrean erpin geodesiko bat egotea, bertatik paisaia zabalak menperatzen baitira. Baso landatuek eta soroek parteketzen dute bizkar luze hau, igoera erraztuz. Tafallatik edo gertuagoko errepideetatik abiatuta, Valmediano txango labur baterako aitzakia eman diezaguke, batez ere eguraldiak beste aukera batzuk galarazten dizkigunetan.


Beasain Ikastolako ikasgela bat, Bilboko El Salvado ikastetxeko ‘N.A.I.L’ taldea eta Bergarako Ipintza BHI Institutuko ‘Jan eta dastatu’ taldea izan dira saridunak. Eskola-komunitatean gaitasun digitalen ezagutza sustatu eta eduki digitalak euskaraz sortzea ditu helburu lehiaketak. Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroako 23 ikastetxeetako 1.115 ikasle aurkeztu dira lehiaketara. Elgoibar, 2022ko maiatzaren 26a- Gaur, maiatzak…

Go to Top

Cookieak erabiltzen ditugu gurekin duzun esperientzia hobetzeko, guneko trafikoa analizatzeko eta komunitateak gugandik zer behar duen hobeto ulertzeko. "Cookieak kudeatu" aukeraren bidez, onartu nahi dituzun cookieak aukera ditzakezu, edo denak onartu.

Cookieak kudeatuAdos

Manage consent

Close

Pribatutasuna

Zure pribatutasuna babesteko asmoz, webgunean erabiltzen ditugun cookieak ezgaitu ditzakezu, kategoriaren arabera multzokatuta.

Beharrezkoak direnak

Beharrezkoak direnak

Always Enabled

Cookie hauek webgunearen funtzionamendu egoki baterako beharrezkoak dira.

Cookie

Duration

Description

_GRECAPTCHA 5 months 27 days Cookie hau Googlek konfiguratzen du reCAPTCHA exekutatzen denean arrisku-analisia emateko.

cookielawinfo-checbox-analytics 11 months Cookiea GDPR Cookie Baimena pluginak ezartzen du, erabiltzaileak "Analitikak" kategoriako cookiei emandako baimena gordetzeko.

cookielawinfo-checbox-youtube 11 months Cookiea GDPR Cookie Baimena pluginak ezartzen du, erabiltzaileak "Youtube" kategoriako cookiei emandako baimena gordetzeko.

cookielawinfo-checkbox-advertisement 1 year Cookiea GDPR Cookie Baimena pluginak ezartzen du, erabiltzaileak "Iragarkiak" kategoriako cookiei emandako baimena gordetzeko.

cookielawinfo-checkbox-necessary 11 months Cookiea GDPR Cookie Baimena pluginak ezartzen du, erabiltzaileak "Beharrezkoak direnak" kategoriako cookiei emandako baimena gordetzeko.

viewed_cookie_policy 11 months Cookiea GDPR Cookie Baimena pluginak ezartzen du, eta erabiltzaileak cookieak erabiltzea onartu duen ala ez gordetzeko erabiltzen da. Ez du datu pertsonalik gordetzen.

Analitikak

analytics

Bisitariek web gunearekin nola elkarreragiten duten ulertzeko erabiltzen dira cookie analitikoak. Bisitari-kopuruari, errebote-tasari, trafiko-iturriari eta abarri buruzko informazioa ematen laguntzen dute cookie horiek.

Cookie

Duration

Description

_ga 2 years Cookie hau Google Analytics-ek instalatzen du. Bisitaren, saioaren, kanpainaren datuak kalkulatzeko eta gunearen erabileraren erregistroa eramateko erabiltzen da cookiea, gunearen txosten analitikoa egiteko. Cookiek informazioa modu anonimoan gordetzen dute eta zoriz sortutako zenbaki bat esleitzen dute, bisitari bakarrak identifikatzeko.

_gid 1 day Cookie hau Google Analytics-ek instalatzen du. Bisitariek web gune bat nola erabiltzen duten jakiteko informazioa gordetzeko eta webgunea nola egiten ari den aztertzeko txosten bat sortzen laguntzeko erabiltzen da cookiea. Bildutako datuen artean bisitari kopurua, etorri diren iturria eta ikusitako orriak daude, era anonimoan bilduta.

CONSENT 16 years 4 months 13 days 16 hours 25 minutes Cookie hauek youtube-bideo txertatuen bidez ezartzen dira. Datu estatistiko anonimoak erregistratzen dituzte; adibidez, bideoa zenbat aldiz erakusten den eta erreprodukziorako zer doikuntza erabiltzen diren. Ez da datu sentikorrik biltzen Googleko zure kontuan saioa hasi ezean; kasu horretan, zure aukerak zure kontuarekin lotuta daude, adibidez, bideo batean “Atsegin dut” sakatuz gero.

Iragarkiak

advertisement

Iragarki cookieak bisitariei bere interesekin bat datozen iragarki eta marketin kanpainak erakutsi ahal izateko erabiltzen dira. Cookie hauek bisitariak webgunean zehar jarraitzen dituzte, pertsonalizatutako iragarkiak eskaini ahal izateko informazioa bilduz.

Cookie

Duration

Description

IDE 1 year 24 days Google DoubleClick-ek erabiltzen du erabiltzaileak webgunea eta beste edozein iragarki nola erabiltzen dituen gordetzeko, webgunea bisitatu aurretik. Erabiltzaileentzat garrantzitsuak diren iragarkiak erabiltzailearen profilaren arabera aurkezteko erabiltzen da.

test_cookie 15 minutes Cookie hau doubleclick.net-ek ezartzen du. Cookiearen helburua da erabiltzailearen nabigatzaileak cookieak onartzen dituen zehaztea.

Youtube

youtube

Cookie hauek Youtubek ezartzen ditu, bideoak ikusi ahal izateko.

Cookie

Duration

Description

VISITOR_INFO1_LIVE 5 months 27 days Cookie hau Youtubek ezartzen du. Web gune batean YouTubeko bideo txertatuen informazioa arakatzeko erabiltzen da.

YSC session Cookie hauek Youtubek konfiguratzen ditu eta bideo txertatuen ikustaldiak arakatzeko erabiltzen dira.


Equus quagga chapmani, edo Chapmanen zebra, zebraren azpiespezie bat da. Bere hedapen gunea, Hegoafrikaren ipar-ekialdeko sabana, Zimbabwe, Botswana, Namibia eta Angolako hegoaldea dira. Zebra hauen izena James Chapman naturalista ingelesaren ohorez jarri zuten.


UDALAK MERKATU PLAZAKO ZAZPI SALMENTA-POSTU FINKO LIZITATUKO DITU Udalaren jabetzako udal-merkatuan kokatuta dauden zazpi salmenta-postu finkoren erabilera pribatiboa ematea izango da lizitazio honen helburua. Merkatu plazan herriko merkataritza suspertzeko urrats berri honetan enplegua sortzea bilatzen da. Azaroaren seirako aurkeztu beharko izango dira eskaintzak. https://www.mutriku.eus/eu/albisteak/udalak-merkatu-plazako-zazpi-salmenta-postu-finko-lizitatuko-ditu https://www.mutriku.eus/eu/albisteak/udalak-merkatu-plazako-zazpi-salmenta-postu-finko-lizitatuko-ditu/@@download/image/Merkatu plazakoa.JPG

Udalaren jabetzako udal-merkatuan kokatuta dauden zazpi salmenta-postu finkoren erabilera pribatiboa ematea izango da lizitazio honen helburua. Merkatu plazan herriko merkataritza suspertzeko urrats berri honetan enplegua sortzea bilatzen da. Azaroaren seirako aurkeztu beharko izango dira eskaintzak.

Urriaren 22an Gipuzkoako Aldizkari Ofizialean argitaratu zen iragarkian adierazten den moduan, azaroaren seian amaituko da lehiaketa honetan parte hartu nahi dutenek eskaintzak egiteko epea. Egun horretarako aurkeztu beharko dira eskatzen diren agiri guztiak udaletxeko idazkaritzan.

Lizitazioan adin nagusiko nahi duten pertsona guztiek hartu ahal izango dute parte, berau arautuko duten baldintza agirian zehaztutako moduan. Baldintza agiri hori udaletxeko idazkaritzan eta udalaren web gunean (www.mutriku.eus/tramiteak/kontratatzaile perfila) eskuratu daiteke.

Laburtuta, hauek dira lehiaketan parte hartu nahi dutenek kontuan hartu beharreko zenbait datu:

Salmenta-postuak emateko erabiliko diren irizpideak ondokoak izango dira:

- Baldintza ekonomikoak hobetzea.

- Jarduerari loturiko hobekuntzak.

- Egoera soziala, familiakoa, ekonomikoa eta lanekoa (langabezia egoera, karga familiarra, seme-alabak kargura eta elbarriak).

- Enplegua sortzea eta autoenplegua sustatzea.

- Ingurumenari eta iraunkortasunari loturiko irizpideak.

- Udalak nahiz Debegesak antolatutako ekintzailetzaren inguruko programaren batean parte hartu izana.

Salmenta-postua eskuratzen dutenek kontratua sinatzen dutenean kanon bat ordaindu beharko dute. Kanon hori hobetu egin daiteke aurkeztutako proposamenetan. Udalak gutxienekoa honenbestean jarri du: 10 m2 baino gutxiagoko salmenta-postuentzat 300,00 €; 10 m2 baino gehiagoko salmenta-postuentzat 600,00 €.

Adierazitako kanon hori ordaindu ondoren, hilez hileko tasa bat ordaindu beharko da, indarrean dauden ordenantza fiskaletan jasotako prezioaren araberakoa. 2015 urtean indarrean den tasa, orientagarri izan dadin, metro karratuko eta hileko 3,33 eurokoa da.

Salmenta-postuak hartuko dituztenek behin betiko fidantza ezarri beharko dute udaletxean postuak hartu aurretik: 10 m2 baino gutxiagoko salmenta-postuengatik 1.000,00 €. ; 10 m2 baino gehiagoko salmentapostuengatik 2.000,00 €.

Kontratuaren iraupena 10 urtekoa izango da, epea amaitutakoan luzatzeko aukera izanik.

Kontratazio honi dagokion espedientea nahiz erantsitako dokumentazio teknikoa aztertu edota informazioa zabaldu nahi dutenek Udal-idazkaritzara jo dezakete goizeko bederatzietatik arratsaldeko ordu biak arteko ordutegian.


Oharrak: Faoeta auzoko Iguaur baserriko lursaila. Baliteke agirre eta landa (1. iz. Lantzeko on den lur-eremua. 2. Eraiki gabeko lur-eremua, herritik edo hiritik at dagoena) hitzen eratorria izatea.


1980an sortu zen eta batez ere batel eta trainerillatan aritu izan da. Piraguismoaren atala ere badu.

2000 urtean trainerua ateratzea lortu zuen. Debuta Kilometroak Banderan egin zuen eta denboraldian guztira 18 estropada jokatu zituzten, emaitzarik onena Colindresko Banderako 4. postua izan zelarik. B Ligan sartuta zeuden eta hamasei trainerutatik 12. postuan gelditu ziren. 2001ean ere 18 estropada jokatu zituzten eta emaitzarik onena Suancesko hirugarren postua izan zen. Kantabria eta Euskal Herriko 31 traineruak Liga berean aritu ziren urte honetan eta Mutriku 27. izan zen.

Hurrengo urteetan bateletan eta trainerilletan aritu zen. 2010ean Gipuzkoako batel liga irabazi eta ia bateleko estropada guztiak irabazi zituzten. 2017an trainerua osatu zuen berriz eta denboraldi-aurreko estropada batzuk jokatu ondoren uztailaren 8an historiako lehen bandera eskuratu zuen trainerutan, KAE 2 Ligako Donostiarra Bandera. 2021ean bigarren estropada irabazi zuten, [[Trintxerpeko Bandera] eta KAE 2. mailako ligan laugarren amaitu zuen, inoizko posturik onena.

PatroiakAldatu

Gerardo Zelaia (2000-01)

Anaitz Artime (2009-2011)

Aiert Elezgarai, Unai Iriondo (2013-...)

Josu Galindo, Jenaro Zelaia (2017-2018)

Alex Arribas (2019- )

PalmaresaAldatu

Donostiarraren KAE 2 Bandera (1): 2017.

Trintxerpeko Bandera (1): 2021.

Azken denboraldiakAldatu

Urtea

Liga

Kontxa

2017 KAE 2 Liga, 10.a -

2018 KAE 2 Liga, 8.a -

2019 KAE 2 Liga, 10.a -

2020 KAE 2 Liga, 6.a -

2021 KAE 2 Liga, 4.a -

2022 KAE 2 Liga,

Mutrikuko banderaAldatu

Mutrikuko Arraun Taldeak herriko bandera antolatzen du, 2000 urteaz geroztik, nahiz eta promoziozko estropadekin 1994ean hasi zen.


1.- Baldintza guztiak bete eta horretarako egiten den prozesuan parte hartzen duten pertsona guztiek osatuko dute lan-poltsa.

2.- Hautagaien lehentasun ordena, bestalde, prozesuan eskuratutako puntuazioaren araberakoa izango da.

3.- Lan-poltsari jarraipena emateko, beharrizanak dauden bitartean, urteko lehenengo hiruhilekoan epe bat irekiko da interesatuek curriculum vitae-a aurkez dezaten. Deialdia www.orio.eus webgunean argitaratuko da. Ezarritako epean aurkezten diren curriculumak lan-poltsaren oinarri arautzaileetako irizpideen arabera baloratuko dira.

Deialdiaren ondorioz poltsan sartzen direnak hautaketa-prozesua amaitzen den unean, dagokien zerrendan sartuko dira, lan-poltsa osatzen dutenen atzean, zero puntuazioarekin eta hautaketa-prozesuko emaitzen hurrenkeraren arabera, hain zuzen.

4.- Prozesua amaitu ondoren, era berean, zerrendetan sartu diren pertsonek beren profil profesionala osatu ahal izango dute geroago lortutako akreditazioen bidez (euskarako eskakizuna edo titulazioa). Dokumentazio hori erabiliko da zerrendak eguneratzeko, ezarritako ordena aldatu gabe, baina kontuan hartuko da lanposturako behar diren baldintzak betetzen diren ala ez egiaztatzeko garaian.

Hautagaien egoera

5.- Hautagaiak honako egoera hauetakoren batean egongo dira:

Libre. Eskatutako espezialitateko lan-eskaintza guztiak bidaliko dira.

Ez libre. Ez zaio bidaliko lan-eskaintzarik.

Behin betiko baja.

6.- Hautagaiek beren egoera aldatu ahal izango dute, egin eta hurrengo egunetik aurrera baliagarria izango den eskaera baten bitartez.

7.- Behin betiko bajaren tramiteak, berriz, interesdunak hala eskatzen duenean edo diziplina zigorra izaten duenean egingo dira.

Lan-poltsen kudeaketa

8.- Indarrean dagoen lanpostu-zerrendan ezarritako baldintzak bete beharko dituzte izangaiek eta eskolak ezarritako ordutegietara egokituko dira.

9.- Lan-eskaintza posta elektronikoz komunikatuko da, egin behar den ordezpenaren premien araberako epea emango da, eta ordezpenaren ezaugarriei buruz dagoen informazioa zehaztuko da (laneko egunak eta orduak; kontratua hasteko eta amaitzeko aurreikuspena, ahal denean). Epea amaitutakoan, izangaia kontratatuko da lehentasun-ordena eta eskola kontratatzaileko lanpostuaren ezaugarriak errespetatuz (eskatutako titulazioa eta hizkuntza-eskakizuna), eta erantzun duten guztiei ezagutzera emango zaie kontratazioaren emaitza. Orientazio moduan, bereiziko dira presako eskaintzak (lanean hasi behar den egun berean komunikatzen direnak eta 1-24 orduko epean erantzun beharrekoak) eta arruntak (nolabait aurreikus daitezkeenak eta, beraz, erantzuteko epe luzeagoa dutenak).

10.- Espezialitate bat baino gehiago ematen dituzten irakasleak ordezteko, espezialitate horietako zerrenda guztietan sartuta dauden eta gainera hizkuntza-eskakizuna betetzen duten pertsonen artean bakarrik egingo da hautapena. Hautapenean lehentasuna emateari dagokionez, ordezpenean eskola-ordu gehien eman beharko diren irakasgaian puntuazio onena duenari emango zaio lehentasuna.

11.- Zerbitzu-premiak direla medio, eta eskolak behar dituen baldintzak eta/edo laneko ordutegiak betetzen dituen izangairik ez badago, lan-kontratu bat baino gehiago egin ahal izango dira pertsona bat baino gehiago kontratatzeko aldi baterako programak lanaldi partzialean emateko, harik eta kontratazioa modu horretan egitera behartu duten presako motiboak desagertu arte. Horretarako, zuzendariak erabakiko du zein den soluziorik onena zerbitzu-premia gehienei erantzungo dien aukera egokienaren arabera.

12.- Etenik gabe egiten diren ordezkapenak, bestalde, aurreko ordezkapenerako izendatutako pertsona berberak egingo ditu, betiere, lanposturako eskatzen dituzten baldintza guztiak betetzen baditu eta bere lana ona izan bada. Ez bada lortzen, berriko ere lan-eskaintza bidaliko zaie zerrendako izangai guztiei.

13.- Ordezkapen bidez beteta dagoen plaza bat hutsik geratzen bada, plaza huts hori ordezkapena egiten ari den pertsona berberak beteko du, baldin eta lanposturako baldintza guztiak betetzen baditu eta bere lana ona izan bada. Ez bada lortzen, berriro ere lan-eskaintza bidaliko zaie zerrendako izangai guztiei.

14.- Ordezkapenen ehunekoak, indarrean dagoen ikasturterako lan-postuen zerrendetan ezarritakoak izango dira.

15.- Hutsik geratutako lan postu bat edo ordezkapenean dagoen lan postu bat, plantillako irakasle batek bete ahalko balu, langile hauek lehentasuna izango lukete, gainearekoen aurrean, baldin eta lanposturako baldintza guztiak betetzen baditu eta bere lana ona izan bada.


Zonaka edota lurraldeka erabiliko diren tresnak dira hezkuntzaren berrikuntza eta hobekuntzarako, eta unibertsitatez kanpoko irakaskuntza-mailetara zuzendutako Laguntza Zerbitzu gisa jardungo dute.

Nork egiten du lana Berritzeguneetan?

Kidego eta hezkuntza maila ezberdinetako irakasleriak egiten du lan:

Etapa ezberdineko aholkularitzak: Haur eta Lehen Hezkuntza, Bigarren Hezkuntza, Helduen Hezkuntza.

Hezkuntza Berriztatzeko Zuzendaritzak bultzatutako programetako aholkulariak: hizkuntza normalkuntza, informazio eta komunikazio teknologiak…

Hezkuntza Premia Bereziko aholkulariak.

Idazkari-dokumentalistak.

Halaber, berritzegune batzutan LPZtik kanpo dauden hezkuntzako beste profesional batzuek egiten dute lan: irakasle-laguntzaileak, fisioterapeutak, logopedak, eskola ibiltarien koordinatzailea, gizarte egokitzepenerako teknikariak, etab.

Zein helbururekin sortu dira?

Eskola barrutiak bultzatzea.

Hezkuntz-bitartekotasuna berritzea eta hobetzea.

Irakasleriaren etengabeko gaurkotzeaz aritzea.

Hezkuntza-premia bereziak dituen ikasleriari erantzuna ematen laguntzea.

Berritzeguneak ondorengoen menpekoak izango dira...

Egituraz, dagokion Hezkuntzako Lurralde Ordezkaritzarenak.

Ihardutzez, Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Saileko Hezkuntza Berriztatzeko Zuzendaritzarenak.

Laguntza zerbitzuen historia...

Laurogeiko hamarkadaren erditsuan, Administrazioak hezkuntza komunitateak Hezkuntza Laguntza Zerbitzuen sortzearen beharrarekiko zuen sentimenduari jaramon egin zion. Hura Europako gainerako estatuetan bazegoen baina Espainako Estatuan erabat berritsua zen zerbait zen.

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Departamentuak Orduan Aholku eta Baliabideetan Taldeak deitu ziren haiek sortzeko erabakia har zezan hainbat arrazoi batera gertatu ziren: [CAR/ABT]:

Oso gutxi zehazturiko funtzioak zituzten eta nahikoa barreiaturik zeuden beste zerbitzu batzuk bateratzearen beharra. : Talde Multiprofesionalak, Euskarazko koordinatzaile Taldeak...

Gure Elkarte Autonomoan ugaritzen ziren esperientzi, jardunaldi, formakuntza planak eta antzerakoen jarraipena eta orokortzearen beharra.

Ikastetxeei baliabide didaktikoen eskeintza eta ikastetxeetan bazeuden baliabideen gauzatze didaktikoarekiko laguntzaren ematea.

Gizartearen bilakaera berak ikastetxeetan sortu arazten zituen erronka berri desberdinei erantzutea: eskola antolamendua, eskola porrota, elebitasuna, gizarte arazoak, teknologi berrearen agerpena...

Egoera guzti hauek CAR/ABT deiturikoek, hezkuntza komunitatearen laguntzarako guneak izango ziren heinean, hainbat kontu aurrera eramateko bidea zabaltzen zituztela pentsarazi zuten: esperientziak bideratzerakoan, zerbitzuak koordinatzerakoan, prestakuntza zein berrikuntza ekintzak antolatzerakoan, besteak beste eta ahaztu barik ikastetxeetan bertan bai beren ezaugarriengatik bai beren prezio altuengatik eduki ezingo ziren baliabideak bertan horni zitezkkenik. Profesional zein material ikuspuntutik elkar-lanerako giro aproposa ematen zuten guneak ziren.

Xede hauekin, 1984ko urrian (27/7/1984ko Agindua) Elkarte Autonomoko hiru lurralde historikoetan sei zentru jarri ziren abian. Bertan lan egiten zuten hezkuntzako profesionalek, zuzendaritza batek koordinatuta, ondorengo ildo nagusiei arreta ematen zieten: berrikuntza (zientzia esperimetaletako eta ikusentzunezko baliabideetako teknikariak), integrazioa (talde multiprofesionalak) eta euskalduntzea (euskara koordinatzailea), orientabidea, informatika…

Hezkuntza Departamentuak, lau ikasturte haietan barrena garaturiko lanaren eginiko ebaluazioaren medio, Laguntza Zerbitzuen birmoldaketa bat beharrezkotzat jo zuen, bai azpiegituran eta bai funtzionamendu alorrean, beti gizarte eredu eta hezkuntza komunitate berriek eskatzen zituzten baldintza berrietara egokitu nahian. Gauzak horrela, 1988ko irailean, Centros de Orientación Pedagógica – Pedagogi Aholkularitza Tegiak [COP/PAT] deiturikoak abian jarri ziren.

Laguntza Zerbitzu berri hauen ezarpenak lehengo CAR/ABT-ek hasitako lana irmotu zuen. Irakasleriaren parte-hartze mailak gora egin zuen nabarmenki, ohartu zena bai formakuntza ekintzetan zein ikastetxeetan garaturiko berriztatze ekintzeta nola baliabideen mailegutzan.

LOGSE deituriko legearen ezarpenak euren egitura indartzea ekarri zuen, curriculumaren aholkularitza eramateko ardura zuten hainbat kolaboratzaile erantsiz (Formakuntza Plan Intentsiboa zelakoa). Handik aurrera COP/PAT-ak erreformaren ezarpanaren erreferente nabari bihurtu ziren eta hori erreforma horren Alberdi desberdinetan: aholkularitza, prestakuntza, esperientzien elkar-trukaketan, baliabideen ekarpena eta abarrekoak. Hezkuntza Erreformaren edukin eta printzipioetan irakasleriaren murgilketa helburu zuen PIF-a deiturikoan bidez aholkulariek zuten ikastetxeetan etengabeko presentziak erreformak bultzatu nahi zuen ikaste-irakaste prozedurekiko hausnarketa sakona ekarri zuen. Tutoreta-lan hau, lau ikasturteetan zehar, oso garrantzitsua izan zen, ikastetxeetan lan taldeen bidezko lan-kultura bultzatuz eta ikastetxeetan formakuntza ekintzak sortuz. Hezkuntza Departamentuaren ekimen honen esku ikastetxeetan hain harrera ona eduki zuen Ikastetxeko Prestakunta Proiektuak eta Hezkuntza Berriztatzeko Proeiktuen deialdia etorri zen.

90-ko hamarkadan zerbitzu hauen benetako finkapena izan zen: ekintza plangitza zabala, ikastetxeetan etengabeko eta oso ondo baloratutako presentzia, ekintza eta eskuhartzeen kopuru izugarri altua, esperientzien bultzatze iraunkorra, eskeinitako baliabide didaktikoen eta euren erabiltzaileen tamaina gero eta handiagoa,... Helburuak lortuz joan zen baina gure gizarteak aldaketak eta egokitzapenak exijitzen zituzten beste behar batzuk eskatzen zituen: genero eta hezkidetza perspeKtiva, kulturartekotasuna eta zeharrkako baloreak, kalitatea eta hezkuntzaren hobekuntza, elkarbizitza, informazioaren gizarten murgildura,... Giza ingurune honi jaramonik eginez Hezkuntza Departamentuak programa batzuetan oinarrituko ziren Ildo Nagusi batzuk bultztazea erabi zuen eta horrek Laguntza Zerbitzuen beste birmoldaketa bat ekarri zuen.

Honela, 2001ko apirilean Prestakuntzan eta Hezkuntzaren Berrikuntzan Laguntzeko Zentroak (BERRITZEGUNEAK) abian jarri ziren non ohizko hezkuntza premia bereziko eta arloko aholkularitzez gain bai Berrikuntza progrmak xede zuten eta bai hezkuntza etapa desberdinak atenditzen dituzten beste aholkularitza berri batzuk sortu ziren. Azpiegitura berria eta Euskal estola Publikoaren Legetik egozten zen aholkularien egoera administratibo berri batetan oinarriturik, 2001ko irailean Berritzegune hauen ibilaldia hasi zen.

Aurreneko seiurtekoan zehar lorturiko eskarmentuak bultzaturiko agokitzapen batzuen ostean, 2009. urtean 40/2009 Dekretua, otsailaren 17koa, Berritzeguneen egitura, antolaketa eta funtzionamendua arautzekoa] etapako aholkularitzak indartu nahi zuen berrantolatze bat gauzatu zen, etapako aholkularitza hauek Hezkuntza Departamentuak lehensturiko ildo eta programak bultzatzearen ardura hartuko zutelarik. Halaber, Dekretu honen arabera, Berritzegune Nagusia sorte zen, Euskal Autonomia Erkidego osoa izango haren eskumenpeko lurralde-eremua duena.

Berritzeguneetako lanpostuen zerrenda 41/2009 Dekretua, otsailaren 17koa, onartu zuen.

Legeria Berritzeguneen zereginak

Agenda

Uztaila 2022

1 2 3

4 5 6 7 8 9 10

11 12 13 14 15 16 17

18 19 20 21 22 23 24

25 26 27 28 29 30 31

Agenda ikusi

Berriak

Hezkidetza eta emakumeen aurkako indarkeriaren prebentzioa eta detekzio goiztiarra modu global, sistematiko eta integratuan lantzeko jarduera egin ditzaten 2022-2023 eta 2023-2024 ikasturteetan. Itunpeko ikastetxeak. Deialdia Unibertsitate-mailakoak ez diren ikastetxeetako guraso-elkarteen Federazioentzako eta Konfederazioentzako dirulaguntzak. 2022. Deialdia HEDATZE proiektua. Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza. Itunpeko ikastexeak. Deialdia Ikastetxe publikoak eta itunpekoak ikasleen aniztasunari erantzuteko beharrezko baliabideez hornitzea Berri gehiago ikusi


Joan hona... Joan hona... Ikastaroaren gida laburra 1. Saioko AURKEZPENA Ikasteko zailtasunak DBHn (Teoria) Ikasgelaren kudeaketa hobetzeko estrategiak (Teoria) Elkarrizketa: Joan Vaello 1. Jarduera: Ikasgela kudeatzeko estrategiak 2. Jarduera: Ikaskuntza estiloen identifikazioa 3. Jarduera: Ikasteko zailtasunak identifikatzen 4. Jarduera: Familiekin lanean 5. Jarduera: Hezkuntza proiektua 2. Saioko AURKEZPENA Ebaluazioaz gogoetatzen (Teoria) Heziberri 2020: Hezkuntza eredu pedagogikoaren markoa Konpetentzien ebaluaziorako baliabideak Banakako Lan Plana egiteko txantiloia Curriculumeko funtsezko alderdiak DBHn (gutxienekoak) Ebaluazio-errubrikak egiteko orientabideak 6. Jarduera: Ebaluazio irizpide eta lorpen adierazleak irakurri 7. Jarduera: Banakako Lan Plana 8. Jarduera: Nola hobetu irakasleen arteko koordinazioa? 3. saioko AURKEZPENA Ingurune birtualean ikas-irakaskuntza garatzeko orientabideak (gako metodologikoak) Gizarte desabantaila duten ikasleak ingurune birtualean (orientabideak) Zehar konpetentziak berariaz ebaluatzeko IKT tresnak Ikastaroaren ebaluazioa HBSP 2021-2022 Deialdiko Dokumentazioa Hizkuntza zailtasunak lantzeko baliabideak Aniztasuna. Eskola inklusiborako estrategiak Berritzeguneko "Ebaluazio hezigarria" ikastaroko baliabideak La personalización del aprendizaje: principios, estrategias y experiencias Como dar clase a los que no quieren. Juan Vaello


Berdindua bezain gogorra dator aurtengo Buruz Buruko txapelketa. Lehen jardunaldiak bi txapeldunen arteko lehia ekarriko du: Jaka eta Irribarria elkarren aurka ariko dira astelehenean Eibarren.


Akain espezie desberdinak daude, lurralde batzuetan oso ugariak direnak edo ez hain ugariak beste batzuetan, eta gehiago erasaten dutenak urtaroaren arabera. Gure lurraldean akainak ugariagoak izaten dira udazkenean eta neguan, eta akainen bidez sort...

Jarraitu irakurtzen

SHARE

Email

Twitter

Facebook

Google +

Pinterest

Tumblr

Linkedin

Vkontakte

WhatsApp

29 Urria, 2018

Txakurrak txertoak

by joseluisjuan in Txakurrak

Txakurrak osasuntsu izateko zaindu behar den alderdi garrantzitsuenetakoa da txertaketa eta desparasitazio prozesua zuzen eramatea bere bizi guztian. Gaitz askotarikoetatik babesteko modurik onena da. Txertoaren bidez infekzio naturalaren antzeko er...

Jarraitu irakurtzen

SHARE

Email

Twitter

Facebook

Google +

Pinterest

Tumblr

Linkedin

Vkontakte

WhatsApp

Muestra-zakurrak, ehiza eta ingurugiroa maite dituen talde bat gara. Hau horrela izanik, Field trialak ezagutu nahi dituzten pertsonen interesa piztea dugu helburu.

Horretarako, ilusio handiz Enirio-Aralar field triala antolatzen dugu. Bertan gure grina eta kezkak partekatzen dituzten pertsonekin, esperientziak elkar trukatuz elkarrekin ikasteko.


Uberan - Euskal Idazleen Elkartea - Kontraesanei begiratu die Eva Perez-Ponsek bere lehen poema-liburuan

Uberan Uberan Euskal Idazleen Elkartea

Nabigazioa ireki edo itxi

Agenda

Albisteak

Elkarrizketak

Amuak

Komunitatea

Irakurle taldeen mapa

Bideoak

Artxiboa

Hasierako irudiak

Erreportajeak

Poema musikatuak

Aingura hegodunak

Irakurrieran

Zebrabidea

Hegats aldizkaria

Sinadurak

Iritzi artikuluak

Elkarrizketak / Erreportajeak

Sormen lanak

Albisteak

Hasiera

Albisteak

Kontraesanei begiratu die Eva Perez-Ponsek bere lehen poema-liburuan

Kontraesanei begiratu die Eva Perez-Ponsek bere lehen poema-liburuan

Ostirala, 2020-07-10

Zaharkitze programatua izeneko poema-liburua argitaratu du Eva Perez-Ponsek Erein etxearen eskutik. Lehen liburua du, eta Blas de Otero poesia-saria eskuratu zuen hari esker.

Twitter

Facebook

Zaharkitze programatua izeneko poema-liburua argitaratu du Eva Perez-Ponsek Erein etxearen eskutik. Lehen liburua du, eta Blas de Otero poesia-saria eskuratu zuen hari esker. Aurkezpenean adierazi duenez, pertsonen zaurgarritasunari eta kontraesanei erreparatu die poema hauetan.

Inazio Mujika editoreak azpimarratu duenez, autore honen lehen liburua izan arren, «heldutasuna» nabari zaio. Bestalde, liburu honetan «gaur-gaurko» gaiak, formak eta kontatzeko moduak nagusitzen direla nabarmendu du, «perspektiba feminista» batetik idatziak. Pérez-Pons ingeniari da ikasketaz, eta xehetasun horri ere erreparatu dio Mujikak: «euskal poesian filologo asko dago», eta haien poesian nabaritzen da hizkuntzarekiko arreta eta lanketa filologiko hori. Pérez-Ponsen aleetan, berriz, «matematika gehiago dago filologia baino», eta interesgarritzat jo du editoreak alderdi hori.

Perez-Ponsek azaldu duenez, 2016-2017 urteen bueltan hasi zen poemok idazten, «euskarara hurbiltzeko eta buru barruko zurrunbiloei» forma emateko ahalegin gisa. Hasiera batean, poemek egunerokoaren tankera zuten, baina, Blas de Otero lehiaketara aurkezteko asmoarekin batera, gaika antolatu zituen, eta halaxe daude liburuaren ere: bost atalek osatzen dute, eta bakoitzean hamarna poema. Autoreak aipatu du laburrak direla, eta ulertzeko errazak.

Egileak «kontraesanak» bildu ditu liburuan, «eguneroko praktika feministarekin talka egiten dutenak». Poemak idaztea ariketa bat izan da, kontraesan horiek «zerk sortzen dituen aztertzeko». Gorputzak eta zaurgarritasunak toki handia dute liburuan.

Izenburuari tira eginez, sarritan objektuei aplikatzen zaien kontzeptua pertsonoi ere aplikatzen zaigula kontatu du Pérez Ponsek: bizi ditugun garaiotako «prekarizazio», «indibidualismo» eta «produktibismo» handiaren ondorioz, «makina edo automata bihurtu nahi gaituzten honetan, geu ere atzeratuta geratu ahal gara, horrek dakarren guztiarekin, edo gorputzak planto egiten du».

Kontraesanek eta iluntasunak toki nabarmena badute ere, liburuan bada aldarrikapenak eta salaketak egiteko tartea, eta erotismoari eta desirari buruzko poemak daude, orobat. Azken horren harira, egilearen ñabardura: «desira» ez du aurkezten «hutsune baten sinonimo gisa baizik eta aurrera egiteko modu bezala».

Amu gisa, hemen irakur dezakezue liburuko lehen ataleko poema bat.

Utzi zure iruzkina

"Hegoak _______ banizkio, nirea izango zen" (derrigorrezkoa, spam-aren kontra)

Idatzi zure iruzkina

Iruzkina bidali

zorionak poetari, aterpe izan dakizun beti poesia, merkatuaren lege basati orotatik babesleku, maitemina eta bizimina goxa dezazun zure benetako barne-hitzekin, eta oroitu poesia ez dela liburuetan bakarrik ageri, edo liburuetan ere badagoela poesiarik.

Ez adiorik

Ainara

2020-07-10 09:03ainara

Azken erreportajeak

Saiakera itzulien uzta oparoa Ostirala, 2021-12-10

Heriotza, literaturak argituta Ostirala, 2021-09-24

Patricia Highsmithen mendeurrenean, errepaso bat haren euskarazko uztari Ostirala, 2021-02-05

Aurtengo erreportajeak Osteguna, 2020-12-31

(Durangoko Azoka) Poesia nobedadeak Ostirala, 2020-12-04

Hitzen Uberanek 10 urte Ostirala, 2020-11-20

Oier Guillanen iritzi-analisia: "Euskal teatroa(k)" Ostirala, 2020-07-03

(Hegats 57) Antzerkia eta literatura: Sismografo eszenikoa Asteazkena, 2020-06-17

(Hegats 57) Poeta kantariak? Hitzak doinuak adina balio duenean Asteartea, 2020-05-26

Zergatik dira direnak emakume itzultzaileak? Ostirala, 2020-03-27

Nabigazioa ireki edo itxi

Agenda

Albisteak

Elkarrizketak

Amuak

Komunitatea

Irakurle taldeen mapa

Bideoak

Artxiboa

Hasierako irudiak

Erreportajeak

Poema musikatuak

Aingura hegodunak

Irakurrieran

Zebrabidea

Hegats aldizkaria

Sinadurak

Iritzi artikuluak

Elkarrizketak / Erreportajeak

Sormen lanak

Asteartea, 2022ko ekainak 28

Proiektu honekin behinola Euskal Idazleen Elkartearen eskutik Testuketanen egindako lanari jarraipena eman nahi diogu. Literaturak ematen dituen edukien eta mugimenduen berri sakontasunez jaso nahi dugu, kazetari ikuspegia eta literaturari diogun maitasuna elkartuz, begirada propio bat sortuz, sormenari eta gertakizunen kronikari lotua.

Ez dugu ezer asmatuko, egunero Euskal Herriko hainbat txokotan lanean dabilen jende anitz horri tresna baliagarria eskaini nahi genioke, edo gutxienik gure esku dagoen guztia egin haien lanaren berri emateko. Mugimendu handia dago hainbat lekutan, jende ugari lanean, uberak han eta hemen: idazleak, editoreak, antolatzaileak, liburuzainak, irakurleak, zaleak, ilustratzaileak, argazkilariak... Etengabeko mugimenduan dagoen kultur-errealitate horren berri ematen saiatuko gara. Ezingo dugu gertatzen den guztia jaso, baina jasotzen dugun guztia begirada propio batekin ematen ahaleginduko gara.

Asko zor diegu gure aurretik sarean erreferente izan ditugunei eta gaur egun ere lan betean dabiltzanei. Hitzen Uberanek izango du zer ikasia eta zer hobetua, literatura bezala etengabeko mugimenduan dagoen sareen sare honetan. Horregatik, gogo onez jasoko dugu webgunea hobetzen lagun diezagukeen edozein iradokizun, proposamen nahiz kritika.


Tabernan zigarroak eta kalean kontainerrak erretzen ziren garaikoak dira The Arlotes euskarazko marrazki bizidunetako protagonistak. Umorez eta musikaz lagundurik, Ruben Sanchez eta Uraitz Soubies, proiektuaren egileek, elkar ezagutu zuteneko XX. mende amaierako Gasteiz hura ekarriko dute gogora. Hamar kapituluetatik lehenengoa astearte honetan ARGIAko Beranduegi saioan izango da ikusgai.

Zumaiako taberna batean genuen zitara ordenagailua besapean etorri zen Ruben Sanchez laguna iazko uda partean. Aspaldi buruan zuen proiektua aurrera eramateko hautua hartua zuela eta horrekin nola egin aurrera mintzatzeko asmoz. Ideiak argi eta poltsikoa huts, pobreak pobreari laguntza eske. Euskal prentsa eta euskalgintzaren ohiko egoera. Kasu honetan ordea, The Arlotes-eko lagunek erakutsi digute erakunde publikoen laguntza ezak ez duela zertan muga izan behar. Gertukoak duela, ideiarekin ongi asmatuz gero, edozein proiektu garatzeko gaitasuna. Kasu honetan, auzolan ekonomikoaren bertsio modernoaren bitartez, crowdfunding-a, inguruko lagunek emandako ekarpen txiki askori esker eta ARGIA bezalako komunikabide baten babesa nahikoak izan dira proiektua gauzatu eta jendeari libre eta doan eskaintzeko. Beste proba berri bat, beraz, norberak egindako lanean sinistu eta hura beharrezko tokietan defendituz gero oraindik badela proiektu herrikoiak aurrera ateratzen laguntzeko prest den komunitatea. Ruben eta Uraitzek egin moduan.

Pasa den astean izan zuten lehendabiziko emanaldi publikoa Gasteizen, Korrika Kulturalaren ekimenen barruan eta datorren asteartean guztiontzako ikusgai izango da The Arlotes-eko lagunen ibileren lehenengo atala. Ruben eta Uraitz, bertsolari eta musikari bat elkarrizketatzea gurean oso ikusia dagoenez, Harry, Bego, Iñi, eta Goiz protagonistei beraiei galderak egitea bururatu zaigu. Garaiko emaila zen faxari hautsa kendu eta hogei bat urte atzera egin dugu haien berri zuzenean izateko.

– Gasteiztarra eta izenez Harry. Serie honetako zuzendarien mailegu artistikoa?

Harry: Begira, ez dakigu oso ondo nor dagoen elkarrizketa honen atzetik, guri galderak faxez iristen zaizkigu Gasteizko Gaztetxera. Edonola ere, ‘The Arlotes’ honezkero errealitatea da, baina ez gara pertsonaia batzuk. Kantak sortzen ditugu, kontzertuak ematen ditugu (hurrengoa Altsasuko gaztetxean, bide batez). Niri Harry esaten didate. Koadrilakoek jarri zidaten goitizena, berez, Harry zikin da… Baina nire benetako izena Raimundo da.

– Askok nostalgiaz begiratzen dioten XX mende amaiera horretan, zer bizi-larru? Zer erakutsi behar diguzue arloteek?

Bego: Munduan danok gabiz arlote, batzuek kontrakoa pentsatu arren. Guk bidea pausuak ematean egiten dogu, eta XX. mendearen bukaera honetan pausu asko eta azkarrak ematen direz nonahi. Azkar bizi gara, mundua jan nahian, munduak jan ez gaitzan. Gu herri txiki bateko giro berezi batean sorturiko musika talde bat gara, ez dakigu zenbat iraungo dogun, baina iraun bitartean, hautsak harrotu gura doguz. Gu gara baltzak, indioak, neskak, euskaldunak… arloteak!

Goiz: Gasteizen ikasle pisu batean bizi gara, beno Harry bere amatxorekin bizi da, kar, kar. Gazteak gara eta ongi pasa nahi dugu, ortzegun gauetan ibili, musika jo, bizitza bizi…

– Gasteiz txikia izanik, Ruben Sanchez eta Uraitz Soubies herrikideak ezagutzen?

Iñi: Ruben hori uste diat bertsotan ikusi nuela aurrekoan, ez dek oso ona!

Harry: Ni baino hobea ez behintzat! Esaten dute lehen tunoa izan zela.

Bego: Uraitzek Trikixa Kontrairo taldean jotzen dau, ezta?

Goiz: Bai, horrek denetarik jotzen du! Okupa bizi da Aldabeko etxeetan.

– Parranda, rocka, ligatze abenturak, politika, mozkorraldiak eta gaztetxeak… Euskal Herriko lurralde ahaztuan eta euskaraz. ETB1ean noizko ikusgai?

Bego: ETB1ean? Bai, ETBkoei ziria sartzeko pentsatu gendun The Mr. Beans jartzea. Duela gitxi, Hitzetik Hortzera kendu dau parrillatik EAJko Joseba Arregik, hortik atara kontuak!

Harry: Bide batez, galdera bat. 20 urte barru ematen al dira pelikula pornoak ETBn? Gutxienez titi pare bat, edo?

Bego: Edo zakil txiki bat!

Iñi: Ni harritu naik Gasteizen zer giro dagoen. Hona etorri aurretik pentsatzen nian hau Castilla zela. Bai, egia dek fatxa asko dagoela, baina kasta handia ere bai!

Goiz: Baina Araba bakarrik agertzen da telebistan elurra egiten duenean! Alava como Navarra, baina San Ferminik gabe!


Alanbre sare hexagonala oilasko alanbre, oilasko hesiak, alanbre sare hexagonala eta alanbre sare hexagonala ere deitzen zaio.It burdinazko hariarekin, karbono gutxiko altzairuzko hariarekin edo altzairu herdoilgaitzezko hariarekin ehunduta dago, gero galbanizatuta. Galbanizatutako bi estilo daude: elektro galbanizatua (hotz galbanizatua) eta beroan murgildutako galbanizatua. Galbanizatutako alanbre sare arina oilasko alanbre, untxi hesi, harkaitz sare eta iztukuzko sareetarako erabil daiteke.kutxa. Oilasko alanbre galbanizatuaren emanaldiaaldera korrosioaren, herdoilaren eta oxidazioaren erresistentzia ondo dago, beraz, bezeroen artean ezaguna da.

kontsultaxehetasuna

JARRI GUREKIN HARREMANETAN

Industrialdea, Anping konderria, Hebei Txinan

Tel / Whatsapp / Wechat:+86 180 3181 6156

Tel / Whatsapp / Wechat:+86 189 0339 5111

Posta elektronikoa:sales@riconwiremesh.com

ALBISTEA

Gure produktuei edo prezioen zerrendari buruzko kontsultak egiteko, utzi zure posta elektronikoa eta 24 ordutan harremanetan jarriko gara.


Umeå IK (izen osoa Umeå Idrottsklubb) Umeå hiriko emakumezkoen futbol taldea da, Suediako talde onenetakoa. 7 aldiz irabazi du Suediako liga bi aldiz UEFA Emakumezkoen Txapeldunen Liga.

Umeå IK

Sorrera

1917 (1985 emakumezkoak)

Futbol zelaia

Umeå Energi Arena

edukiera: 10.000 lagun

inaugurazioa: 1925

Presidentea

Andreas Hermansson

Entrenatzailea

Maria Bergkvist

Liga

Damallsvenskan (1. maila)

2016

11.a (jeitsi)

Webgunea

http://umeaik.se/

Etxekoa

Kanpokoa

Jokalariak partida hasieran.

HistoriaAldatu

Taldea 1917an eratu zen baina arrakasta eman dion emakumezkoen atala 1985ean eratu zen. 1996an igo zen lehen aldiz maila gorenera baina urtebete egin zuen bertan. 1998an berriz igo eta aro bikain bati eman zion hasiera.

UEFA Emakumezkoen Txapeldunen Ligaren lehen edizioan finalera iritsi zen baina 1. FFC Frankfurt taldeak 2-0 garaitu zuen. Hurrengo bi ekitaldiak irabazi zituen ordea. Azken finala 2008an jokatu zuen.


Gaetan Bernoville-k, Paris-eko Le Jour egunerokoan agertu iskirioa, irakurri duzue Euzko-Deyan, nik eskurarat biurtuta.

Bernoville jaunak, gauza jakingarri aunitz ezarten ditu irakurgai hartan, eta urrengo hau ere bai: Bilbao-n, Urtarrilaren (Ilbeltzaren) leen egunetan, gorri (eta gorri etziren) gizon tzar batzuek egin eriotz izigarriez, Eskual-gobernamenduak etzuela obenik; batez ere Agirre ta Monzon, gobernu artako agintariek (biak eskual-maitatzaile) egin zituztela egin-aal guziak eriotz aien ebitatzeko, bi gizon hoiek baitzuten zaintze-lan orren ardura.

Eskual-gobernamenduak, gizonki ta legezki jokatu zuen, beraz, gertaera izigarri artan.

Egi-aitortze, egi-deklaratze, eder hori, zor diogu Bernoville jaunari, eta esker aunitz emaiten dauzkiogu.

Bainan bertze egun batez ikusi genuenez, Queipo de Llano muskar aundiak, Bilbao-ko eriotze izigarri aien obena, Eskual-gobernamenduari berari ezarri zion; eta gezur iguingarri hau, Frantzia-ko kazeta batzuk ere batu dute Queipo-ren ezpanetatik.

Hor du bada erantzuna: Bernoville-k agertu dio gezurraz ari dela; eta Bernoville, Franco-tarra du Queipo-k; bere lagun du, Espainia-ko gerla hortan.

¡Eta Queipo beti ari da, canalla marxistak gezurti añenak direlaka!

Queipok marxistei canallas deitzeko iru gaitzkeri ezartzen die:

ooin (lapur), eriotz-zale ta gezurti direla.

Azkenengo irakurgaietan ikusi genuen, Franco-tarrak berak zirela ooin eta

eriotz-zale aundienetarik; orai ikusi dugu gezurtiz ere eztirela tikienak; beraz, nor dire canallas aundienak?

Bainan, utzi dezagun Queipo hori bere gezur eta naaskeriekin, eta jo dezagun berriz Bernoville-n irakurgairat.

Irakurgai hortan, Bernoville-k, madarikatzen ditu, garrazki, gerla huntan gorriek egin tzarkeriak; eta eskual-maitatzailea ere, damu-minak, barren arrak, joko duela beti (erraiten du), lagun tzar hoiekin bat egin duelakotz.ampquot;

Gaizkilearen madarikatzea, ontsa da, Bernoville.

Bainan? zergaitik ez dituzu madarikatzen, indar berdinez, Franco-tarrek egin tzarkeriak? batez ere eskual-maitatzaileeri egin odol-ichurtze izigarri ta lotsagarriak? Franco-tarren fusil eta balak, benedikatuta baitagozi ?

Zuk, eskual oidura ta ichtorioak maite baitituzu, kondatuko dizut bat, fusil eta bala benedikatu hoiezaz antz zerbait duena.

Eskual-herriko Basondo errichkan, San Blas zuten eliza? patroi.

Urte batetan, beti bezela, San Blas besperan, Basondoko eliza-zainak (sakristanak) egin zituen eliza-garbitze ta apaintzeak, ontsa ta cheetaaun guziez miraila (ispilua) bezela utzi zuen eliza.

Bainan, elizatik ateratzean, ilun chamar baitzegoen, neork ikusi gabe, auntz bat sartu zitzaion eliza hartan.

Bigaramunean, apezak, elizaratzean, han aurkitu zituen, aldare nagusian, paztilla antzeko, gauza beltz batzu; auntzaren gorotzak (ongarriak) baitziren.

Deitu zuen apezak eliza-zaina ta erran zion nolako eliza-garbitzea egin zuen.

Eliza-zainak, saindu guzien aitzinean zin (juramentu) egiten zuela iardetzi zion, bespera gabean, eliza-ateen (eliza-borten) istean, gauza belz aiek etzirela toki artan.

Zer ote-ziren, zer ez ote ziren, azkenez ezagutu zuten mirakulu hura : urte hartan, estul-eri aundia baitzen Basondo errian, eta San Blas-ek igortzen zituen paztilla haik, estularen sendatzeko.

Eta, pentzatu bezela, meza nagusi ondoan, apezak, ezarri zituen, paztillak, bana-banazka, eliztarren agoan, hunela erraiten zuelarik:

San Blasen paztilla oso-osuak

Eztira gozo-gozuak

Baina bai mirakulutsuak

Basondo-ko sendagarriginak (farmazienak), etzuen on-artu, bere estul-paztillak baino obeak, apezak eman nahi izate hori; eta deitu zuen, apeza, yuyearen aitzinerat; eta aietako San Blas-en bizpairur paztilla agertuaz, erran zuen : auntzaren gorotzak zirela; eta apezsk, Basondo-tarreri agora emaiteaz, aien oaasuna irrisku gaitzean ezarri zuela.

Apezak ezetz, etzirela auntz-gorotzak, San Blas-ek zerutik igorritako paztilla benedikatu mirakulutsuak baizik.

Osagarriginak ezetz

Apezak baietz

Azkenik, yuyeak, artu paztilla aietatik bat; ontsa beatu; aoan erabili; eta azkenik, hunela eman zuen sententzia:

Eztire zeruko paztilletarik Auntzaren gorotz tchit kiratsak baizik. Baina aski baitire beneikaturik Ez dezokete egin neeri gaitzik.

Leen erran dugun bezela, Franco-tarren fusil-balak ere, Basondo-koak dire : eriotze izigarri ta lotsagarriak egiten dituzte, bainan benedikatuak baitire, eztute egiten obenik, aien tiratzaileek.


Koronabirusak eragindako egoera berezi honetan ez dira geldirik egon herriko artistak eta aurretik ere izan ditugu hainbat abesti, bertso, dantza…

Oraingoan 30 herritar elkartu dira Hertzainak taldearen Aitormena abesteko eta emaitza bikaina da!

Koordinazio lanetan ibili dira Bea eta Idoia Asurmendi ahizpak. «Bizi dugun egoera arraro honetan, Aramaion betidakin izan den musika eta kanturako zaletasuna aprobetxatu nahi izan dugu, herritarrak elkartzeko, gure arteko harremana sendotzeko eta, azken finean, herriari oparitzeko» aipatu dute.

Eta lan prozesuari buruz, «Ez da lan erraza izan, lehendabizi pentsatu nori esan, beraiekin kontaktuan jarri, doinua bidali, guztiak jaso… Hala ere, herritarren erantzuna ederra izan da eta oso gustora egin dugun zerbait da. Berriro ere, musikak elkartu gaitu!» aipatzen dute biak.

Edizio lanetan Eider Ballina ibili da, «herritarren egitasmoa izanda, oso gustora egin dut montaia. Ea gustoko duzuen!»


COVID-19 larrialdi egoerak irauten duen bitartean, atari-bilerak udalaren jabetzako instalazioetan egin ahal izango dira


1970 hamarkadatik goiti, dantza taldeek oldar bat ezagutu dute egoera soziopolitiko berritzaileari lotua. Dantza, euskal kulturan kokatua, funtsezko erranahi bat hartu du. Honen bidez batzuk nahi izan dute beren euskaldungoa erakutsi. Bestetik, taldeak hobertuz joan arau, ohartu dira dantza gehienetan "halako nahasketa bat egiten zutela", Baigorrin eta Donibane Garazin dantzatzen zen "Otsagabia"ren kasuan bezala, deus ikustekorik ez zuena Otsagabiako dantzekin. Hasi dira orduan dantzen eta urratsen jatorria ikertzen.

Betti Bidart – Marcel Haristoy. "Eleketa" programa. 2012 © Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Artxiboak - 19AV134

Musika tresna herrikoien geroa

Musika tresna herrikoiek, txistuak, gaitak, trikiak, zailtasunak badituzte karrikan irauteko. Alta haien egiazko lekua karrikan da eta hori landu behar da. Betti Bidartek erraten digu txistu ikasle frango izan dela, ehunka ikasle pasatu direla Baionako kontserbatoriotik. Non dira orain? Ez du nehork landu txistuaren lekua, nola hobetu, zer egin... Batzuek nahi izan dute txistua goi mailara eraman, arrunt klasikora eta... Txistuaren teknika aldatu da, txistua ere, tresna bezala, aldatu da. Sobera nahi izan da txistua karrikatik erakustokira eraman. Eta karrikako zera galdu du. Gari Mendizabal edo Ansorena bezalako batzuk badira, baina horiek kendu eta, zer eginen da? Ikusgarriak? Txistu kontzertuak? Zaila da. Ez du kentzen musikariek beren plazerrarendako ematen dituztela kontzertuak, orkestrarekin, eta publikoa ere loriatzen dela. Gainera, dena aldatzen ari da. "Denbora loriosak" ezagutu dituzte, bazutelarik 200-300 bat jende inguruan, jende guzia haien gibeletik heldu zen, aski zuten jotzea, eta denak dantzan ari ziren. Baina orain, jendea ez da gehiago musikara joaten. Ekitaldi ofizialetarik kanpo jotzen hasten direlarik, batzuetan pentsatzen dute : "Jendea trabatzen dugu ala zer?". Orduan, bai txistu, bai gaita, bai triki joleentzat, eta istante txarangentzat, hau da galdea : "Gure lekua non da ?" Pentsatu behar da non ari izan, molde desberdin batzuk asmatu... Musika tresna herrikoien egiazko lekua karrikan da eta hori anitz landu behar da.

Betti Bidart - Marcel Haristoy. "Eleketa" programa. 2012 © Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Artxiboak - 19A126

Lehen txistulariak Ipar Euskal Herrian

Segundo Olaetak eta hegoaldeko errefuxiatuek eragin nabarmena izan dute Iparraldean, izan dantzan ala musika mailan. Iheslarien eraginez Olaeta dantza taldea sortu zen (ondotik Oldarra eta Etorki), zeintan dantza eta txistua erakatsiak ziren. Michel Labeguerie kanboarra izan da Iparraldeko lehen txistularia, Jean Hillau baigorriarrarekin besteak beste talde hortan formatuak izan direnak. Garai hartan, txistua zen kasik musika tresna bakarra erabilia zena.

Betti Bidart, Marcel Haristoy. "Eleketa" programa. 2012 © Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Artxiboak - 19AV130

Ramuntxo orkestra eta jauziak

Ramuntxo Orkestrari esker, dantza jauziak iraun dute Baxe Nabarre osoan 1950. hamarkadatik goiti, hogeita hamar urtez bederen. Musika talde hau biziki ona zen, lehengo jotzeko manera atxikia zuena. Diskoak ere plazaratu zituzten. Haien lanak bidea ideki die ondoko belaunaldietako musikariei.

Betti Bidart, Marcel Haristoy. "Eleketa" programa. 2012 © Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Artxiboak - 19AV112

Arrola taldeak, jauziak eta Baxe Nabarreko errepertorioa bereganatu ditu

1972ko toberen arraskastaren ondotik, Arrola, Baigorriko dantza taldea, Baxenabartar errepertorioa berriz bereganatzen hasi da. Ordu arteko emanaldietan, Euskal Herri osoko dantzak ematen zituzten eta bertako errepertorioak leku ttikia zuen. 1973an, Baxenabartar errepertorioarekin hasi dira Hegoaldera joaten (Nafarrora bereziki) eta harremanak garatu dituzte hango dantza taldeekin eta gaiteroekin.

Betti Bidart - Marcel Haristoy. "Eleketa" programa. 2012 © Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Artxiboak - 19AV146

Gehiago jakin

www.mintzoak.eus

Gehiago jakin

Marcel Haristoy 1960ko hamarkadaren hondarrean Arrolan sartu zen belaunaldikoa da, Jamattit Bidart "Kuxkurriok" dantza taldea berriz piztea deliberatu zuelarik (talde bat izan zen, jada, 1942tik 1946 arte). 1950ean sorturik, Marcel mutikoen eskola librean (Bil Etxea) hasi zen dantza ikasten, 1960tik goiti, Jean Nespriasekin. Jean Nespriasek seroren eskolan ziren neskei ere dantza irakasten zien. Marcel oroitzen da Baigorriko dantza eskola zertxobait lehenago hasi zela (zaharrenek Marcel berak baino bost urte gehiago zituzten). Jean Nespriasen ikasle guziek eskolaren bestaren karietara dantzatzen zuten, herriko kermezan eta agorrilaren 15ean. Talde hori noizbehinka baizik ez baitzen ari, 1966tik goiti Jean Nespriasen Orok Bat taldean dantzatzea galdegin zioten Marceli, eta gero Garaztarrak taldean (Oxarango apeza). 1969an, Garaztarrak taldean ari ziren beste hamar bat baigorriarrekin, deliberatu zuten Jamattitt Bidartek berriki berriz piztu zuen Arrola taldean sartzea. Han erregularki dantzatu zuen, 1980ko hamarkadaren hastapena arte (1977an ezkondu zen), eta gero artetan, gaur egun arte. Haren bi alabak ere Arrolan dantzan ari dira.

Betti Bidart, 1954an sorturik, 7 urteetan hasi zen txistua ikasten, berak baino hamar bat urte gehiago zituen eta Jean Nespriasen ikaslea zen baigorriar gazte batekin (Peio Curutcharry). Jean Nesprias irakaskuntza horren osatzera hilabetean behin edo bi aldiz jiten zen. 1967tik goiti, Mattin Zubieta izan zuen irakasle. Honek solfeoa ere doi bat irakatsi zion. 1970etik goiti, Baionako Musika Kontserbatorioko txistu klasean sartu zen, Iñaki Urtizberea irakasle zuela. Betti Garaztarrak taldean ari izan zen, musikari gisa (1967tik 1969 arte) eta gero Arrolan sartu zen. Gaur egun oraino han ari da. 1972an, Goi Nafarroako adiskide batzuekin, gaita jotzen ikasi zuen eta tresna hori Ipar Euskal Herrian sartu zutenetarik izan zen. Txistulari eta gaitero izanez, Betti Bidartek anitz ateraldi eta biratan parte hartu du, hainbat talderekin (Garaztarrak, Oldarra, Etorki...). Haren bi haurrak Arrolako kide dira gaur egun, semea musikari gisa, alaba dantzari gisa.

Bi lekukotasunak osagarri dira. Marcel Haristoyk dantza eta bere erroak maite dituen herriko dantzari bat aipatzen du, Betti Bidart musikariak alde historikoagoa eta orokorragoa ekartzen du, artista gisa (txistulari eta gaitero) izan duen ibilbidea denbora hartako testuinguru sozial, kultural eta politikoan sartuz. Bien kasuan, dantza eta musika maite izatea eta transmititzea gako hitzak dira.

Ikus ere bai...

Ibiltaritza arrakastatsua

Biarritzeko estreinalditik landa, 2015eko irailetik 2019ko udazkenera 20 toki desberdinetan erakutsi izan da SOKA. Ibilbide hortan 25.000 bisitarik preziatu ahal izan dituzte bere altxorrak.

Katalogo aberatsa

SOKAn aurkeztuak ziren dokumentuen zerrenda (testuak, bideoak, irudiak, argazkiak...) osatu dugu. Katalogoa erakusketaren planoaren arabera antolatua da. Lau gai nagusitan banatua da. 400 dokumentu baino gehiago biltzen ditu.

Euskal dantzaren eskolan

Euskal kultur erakundeak galdeginik Radiokultura web-irratiko kazetariak eta Johan Morin argazkilaria Ipar Euskal Herriko sei dantza eskoletako erakasle eta ikasleen gana joan ziren 2015eko neguan. Bildutako lekukotasunak, irudiak eta soinuak, web-dokumental batean argitaratuak izan dira.


Gaur aurkeztu da martxoaren 7tik 10era bitartean izango den dFERIAko XXII. edizioaren programazio eszeniko osoa eta jarduera paraleloak.

Datorren edizioan, 30 konpainiek 31 ikuskizun (40 emanaldi) aurkeztuko dituzte hiriko 9 agertokitan: Victoria Eugenia Antzokia, bere Club Aretoa, Antzoki Zaharra, Imanol Larzabal Aretoa, Gazteszena, Intxaurrondo K.E., DSS2016 Gunea, Tabakalera Patioa eta Tabakalera Ruiz Balerdi Aretoa. Ikuskizunen %71, modu bateko edo besteko estreinaldiak izango dira; 5 estreinaldi orokorrak, 3 Estatu mailakoak, 4 Europakoak eta 10 Euskal Herrikoak, eta diziplinen arabera, %52 antzerkia izango da, %39 dantza eta %9, diziplina anitzekoak.

Konpainien jatorriaren arabera, %37 Euskal Herrikoa da, %12 Espainiar Estatukoa eta %7, atzerrikoa.

Aurten ere, sarreren prezioa merkeagoa izango da erosten diren epearen arabera.

Victoria Eugeniakoak : otsailaren 5etik 21era: 15€ / 8€ . Otsailaren 22tik martxoaren 6ra: 18€ /10 €. dFERIA egunetan: 20€/12€.

Beste aretoetan: otsailaren 11tik 21era: 8€ . Otsailaren 22tik martxoaren 6ra: 10 €. dFERIA egunetan: 12€.


Orri berria: «'''Aterpe''' terminoa adiera zenbait ditu: * '''aterpetxea''' edo '''aterpea''', ostatu modukoa, bereziki diru truke logela kolektiboak eskaintzen dituen etxea; ** babesle...»


“Feministak, giza eskubideen emakume defendatzaileak eta LGTBI erakundeak, aliantza transfeministak eraikiz eta sexu- eta ugalketa-eskubideen defentsaren aldeko borrokan, El Salvadorren”

Laburpena: Proiektuaren helburua da El Salvadorreko trans emakumeak eta erakunde feministak artikulatzea, eta haien gaitasun politikoak eta eragina indartzea, sexu- eta ugalketa-eskubideetan, indarkeriarik gabeko bizitza bat edukitzeko eskubidean eta giza eskubideen defendatzaileen babes integralean aurrera egiteko.

Honako emaitza hauek lortu nahi ditu: gutxienez 75 feministaren eta trans emakumeren gaitasunak indartzea beren sexu- eta ugalketa-eskubideak baliatu eta defendatzeko; Mahai Iraunkorraren eta CMDL, CONCAVIS eta ASPIDH erakundeen Legebiltzarrean eragiteko gaitasuna hobetzea, non Genero Nortasunari buruzko Legea eta Giza Eskubideen emakume defendatzaileen babes integralari buruzko Legea aztertzen ari diren, elkarrizketa informatu bat sustatuz, esperientziak elkartrukatuz eta giza eskubideen erakundeen gomendioen aurrerapenaren berri ematen duen informazioa sortuz; eta, trans emakumeen eta Giza Eskubideen emakume defendatzaileen eskubideen urraketari dagokionez, herritarrengan eta Legebiltzarrean eragin soziala eta politikoa gauzatzeko tresnak egin eta garatu izana, Legebiltzarrean aztertzen ari den legeria onartzeko eragina indartzearren.

Xede-biztanleria: 252 feminista, honako hauek barne: Colectiva erakundeko kideak, babes integral feminista garatzeaz arduratzen diren giza eskubideen emakume defendatzaileak, 8 kazetari eta 12 emakume legebiltzarkide.

CONCAVIS eta ASPIDH erakundeetako 118 trans emakume, teknikariak eta bi elkarteetan antolatutako pertsonak. Bitarrak ez diren 30 pertsona. Mahai Iraunkorreko kide diren 13 gizon, kazetariak eta legebiltzarreko aholkulariak.

Emaitzak:

E1. Gutxienez 75 feministaren eta trans emakumeren gaitasunak indartu dira, beren sexu- eta ugalketa-eskubideak baliatu eta defendatzeko aukera izan dezaten.

E2. Mahai Iraunkorraren eta CMDL, CONCAVIS eta ASPIDH erakundeen Legebiltzarrean eragiteko gaitasuna hobetu da, non Genero Nortasunari buruzko Legea eta Giza Eskubideen emakume defendatzaileen babes integralari buruzko Legea aztertzen ari diren, elkarrizketa informatu bat sustatuz, esperientziak elkartrukatuz eta giza eskubideen erakundeen gomendioen aurrerapenaren berri ematen duen informazioa sortuz.

E3. Trans emakumeen eta Giza Eskubideen emakume defendatzaileen eskubideen urraketari dagokionez herritarren eta Legebiltzarraren aurrean eragin soziala eta politikoa gauzatzeko tresnak landu eta garatu dira.

Finantzaketa:

Donostiako Udala 46.955,76 €

Toki-ekarpena: 16.727,27 €

Proiektuaren Aurrekontu Totala: 63.683,03 €

Egikaritzea: 2020-2021

Lankidea: Colectiva Feminista para el Desarrollo + CONCAVIS

Related Post

Komunitateko produkzio baliabideen kudeaketaren hobekuntza.

Azteazkena, 31 Abendua 2014 00:00

Berdintasunerako Komunikazioa.

Ostirala, 02 Urtarrila 2015 00:00

Berdintasunerako Komunikazioa Nicaraguan.

Andeetako emakume nekazarien ahalduntze ekonomiko eta soziala.

Larunbata, 03 Urtarrila 2015 00:00

Andeetako (Peru) emakume nekazarien ahalduntze ekonomiko eta soziala.

Emakumeak Ekonomi, Giza eta Kultur Eskubideak bultzatzen.

Osteguna, 01 Urtarrila 2015 00:00

Lima-Sur-eko 4 zonaldetako emakumeak, Ekonomi, Giza eta Kultur Eskubideak bultzatzen. (Peru)

Garapenerako alternatiba bidezko eta sustangarriak bultzatzen.

Igandea, 04 Urtarrila 2015 00:00

Guri buruz

Mugen gainetik

MUGEN GAINETIK-ek Hegoaldeko herriekin lankidetza sustatzen duen bezala Iparraldean giza eraldaketa bultzatzen duen erakunde bat da. Gure ustez, Elkartasuna ezin da asmotan gelditu edo egituren aldaketen menpe egon. Parte hartu behar da.


Gure inguruan hitz egiten diren hizkuntzen aniztasuna eta jatorri ezberdinetako herritarren aberastasun kulturala saretzeko egitasmoa da Gure Mintzak. Vinicius Eronice Da Silva da elkarrizketatuetako bat.

Sortzailea

Vinicius Eronice Da Silva

Data

2021.03.01

Lekua

Dinamoa sormen gunea

Fitxategi mota

Bideoa

Iraupena

0:13

Lan hau Creative Commons Aitortu-EzKomertziala 4.0 Nazioartekoa lizentzia baten mende dago.

Erlazionatutakoak

Gure Marrak

2022.01.13

Sormen bekak 2020: aurkezpena

2021.05.14

Gure Mintzak | Euskal Herria · Mamadou (Japon)

2020.12.11

Lege Oharra

Pribatutasun Politika

Cookien Politika

Webgune honek eskaintzen dituen aukerak eta zerbitzuak hobeto baliatzeko cookie Funtzionalak erabiltzen ditugu.

Onartu

Baztertu

Hobespenak

Close GDPR Cookie Settings

Oinarrizko informazioa

Funtzionalak

Oinarrizko informazioa

Erabiltzen ditugun cookie-ak Funtzionalak dira. Guk geuk sortu eta kudeatutakoak dira, webgune honek eskaintzen dituen aukerak eta zerbitzuak hobeto baliatzeko. Inolaz ere ez dugu eskuratzen erabiltzaileen datu pertsonalik eta bermatuta dago webgunean nabigatzen duen ororen pribatutasuna. Pribatutasun politika.

Funtzionalak

Oinarrizko cookie-ak dira, zure esperientzia eta zerbitzuak hobetzeko asmoa dutenak. Adibidez, webgune honetara bueltatzen zarenean Gordetako Cookie Ezarpenak gogorarazteko balio dutenak.

Enable or Disable Cookies

Cookie hauek baztertzen badituzu, ezingo ditugu zure ezarpenak gorde. Honek esan nahi du webgune hau bisitatzen duzun bakoitzean Cookien Ezarpenak berriz ezarri beharko dituzula.