Atal hau erabiltzaile aurreratuentzat eta garatzaileentzat soilik da. Hemen, probetarako eta hezkuntza helburuetarako aurkezten da.

Aurreko Bertsioak

Baliteke pluginen aurreko bertsioak seguruak edo egonkorrak ez izatea. Ekoizpen webguneetan erabiltzeko, ez dira gomendagarriak.

Mesedez, hauta ezazu deskargatzeko bertsio jakin bat.

Garapen Bertsioa2.2.12.2.02.1.22.1.12.1.02.0.12.0.01.8.0.21.8.0.11.8.01.7.11.61.41.3.1.11.3.11.20.9 Deskargatu


Hau da eguratsaren definiziorik errazena: Lurra inguratzen duten eta gas egoeran dauden materialen geruza.

Berez, zatiki gotorrak eta isurkariak suspentsioan dauzkan gas nahasketa da eguratsa, grabitatearen indarraren bitartez Lurrari loturik dagoena.

Konpresioa dela-eta, ia egurats guztia (%97) lurretik gertueneko lehen 29 kilometroetan dago, baina esan daiteke eguratsa hamar mila kilometroko goratasuneraino iristen dela, eta han planeta arteko eremuarekin nahasten dela.

Bizitzeko ezinbestekoa delako, eta orobat erregulatzaile gisa duen zeregina dela-eta, eguratsean gertatzen dira hautematen ditugun eguraldi gorabeherak, eta, aldi berean, klimaren elementuak baldintzatzen dituen eragilea da.Eguratsaren kontzeptua hobeto ulertu ahal izateko, behar-beharrezkoa da aldez aurretik zenbait puntu argitzea, eta eguratsaren izatea ahalbidetzen duen mekanismoa aztertzea. Horrela, esan behar da materialek, beren egoera gorabehera, energia zinetikoa izaten dutela zatikietan, mugimendua eragiten duena. Aldi berean, zatiki bakoitza gainerako zatikien erakarpen indarraren mende ere badago, eta elkartzera egiten dute. Bi indarren arteko erlazioaren arabera mugituko da zatiki jakin bat gehiago edo gutxiago.

Gas egoeran dauden materialen ezaugarri nagusia da zatikiek masa berean dauden gainerako zatikiekiko modu librean mugitzeko adina energia dutela; alabaina, ez da ahaztu behar badirela erakarpena eragiten duten bestelako masak ere.

Lurraren kasuan, gas molekulek Lurraren erakartze indarra (grabitatea) jasaten dute, indar horrek Lurraren erdialdera bultzatzen ditu, eta, horren ondorioz, ezin dira izarrarteko espazioetara joan. Zatiki mota desberdinak daudenez gero, bakoitzak indar mota desberdina hartzen du, eta, hori dela-eta, batzuk lur azaletik gertuago egoten dira, eta urrunago besteak. Egoera horren ondorioa geruzetan antolaturiko egitura bat da, Lur azaletik urrundu ahala gero eta dentsitate gutxiago duena. Egitura horrek eguratsaren goiko muga definitzeko bidea ematen du, hau da, zatikiak oraindik Lurraren erakarpen indarraren mende daudena;muga hori hamar mila kilometro inguruan jartzen da, nahiz eta hogeita hamar mila kilometroko garaieran Lurraren erakarpen indarraren mende dauden hidrogeno atomoak ere aurki daitezkeen.

Praktikan, Eguzkia da eguratsean gertatzen diren prozesu gehienen energia iturri nagusia; beste zenbait energia iturri ere badiren arren (Lurraren barne iturri erradioaktiboak eta bolkanikoak), ez dute ia-ia eraginik izaten. Horrela, Eguzkiaren igorpen etengabea da, gehienbat irrada energia gisa heltzen zaiguna, gure planetara heltzen den bero energiaren eragile nagusia.

Lurrak, aldi berean, bere tenperatura delaeta, beroa bidaltzen du kanpoko espaziora eta, horren ondorioz, energia galerarik ere bada. Energia sartzeko eta irteteko prozesu horiek etengabeak dira, eta bi prozesuen arteko diferentziatik sortzen da Lurra/eguratsa sisteman dagoen beroaren balantza orokorra. Balantza hori, gaur egun, hutsa da, Eguzkitik hartzen den energia kopurua eta Lurrak kanporatzen duena berdinak direlako; horrela gertatuko ez balitz, Lurra berotu edo hoztu egingo litzateke. Horrez gainera, irradak ez baitira modu berean banatzen Lur osoan, energia transferitzeko mekanismo garrantzitsuak sortzen dira Ekuatore eta lurburu inguruetako lurraldeen artean, eguratsaren eta ozeanoen bitartez.

Horrek guztiak dakar, zuzenean ez bada ere, Lurreko eguraldiaren eta klimaren banaketa.

Eguratsaren jatorria

Eguratsaren jatorriak eta bilakaerak erlazio handia dute Lurrean bizitza agertu izanarekin.

Esan daiteke hasiera-hasierako eguratsa ez zela gaur egun sumendietan sortzen den gasaren oso bestelakoa, hau da, ur lurruna karbono dioxido (CO 2), nitrogeno eta hidrogeno kopuru txikiekin nahasturik.

Hortaz, pentsa daiteke magmaren gasgabetzeak sortu zuela hasierako eguratsa.

Hasierako egurats hura hoztu zenean, uraren parte handi bat euri bihurtuta erori egin zen eta gasak, aldi berean, goialdean banatu ziren, zein bere dentsitatearen arabera.

Energia handiko irradak xurgatzeko gai zen sustantziarik ez zegoenez gero, lehen uneetan ur lurruna disoziatu, eta oxigenoa sortu zen (gaur egun dagoenaren %0,1 gutxi gorabehera). Hasierako oxigeno hari esker, Lurraren azalean zeuden materialak oxidatzeaz gainera, sortu ahal izan ziren aurreneko molekula konplexuak; horrez gainera, molekula horiek irradetatik babesten zituen ozono geruza ere eragin zuen.

Babes horri esker molekulak bilakatu ahal izan ziren, lehenbiziko egitura fotosintetizatzaile biziak eratu ziren arte (eguzkiaren argiaren eraginez landareen parte berdeetan, hau da, klorofila dutenetan, gertatzen diren prozesu kimikoen multzoa da fotosintesia; prozesu kimiko horiei esker lurra osatzen duten elementuak karbono hidrato bilakatzen dira, batez ere). Egitura fotosintetizatzaile horiek gehitu egin zuten oxigeno eta ozono kopurua, gaur egun ezagutzen diren gainerako forma biziak agertu ziren arte.

Eguratseko karbono dioxidotik (CO 2) abiatuta, karbonatoak eratu zirenean (azido karbonikoaren gatz deribatuak dira, hidrogeno atomoen lekua elementu metaliko batek hartzen dutenean sortzen direnak), osatu zen eguratsak gaur egun duen egoerara iristeko behar ziren eragileen multzoa.

Hala ere, egoera horrek aldaketa garrantzitsuak izan ditu XX. mendean, industrializazioa hasi denetik aurrera, hiriguneetako giza kontzentrazio handiekin eta erregai fosilen hedapenarekin, eta gero eta gehiago erabiltzen den automobilarekin. Horren guztiaren ondorioz, asko igo da karbono dioxidoaren kopurua eguratsean. Aldi berean, erraztu egiten da bero energiaren xurgatzea, eta Lurreko batez besteko tenperaturaren igoera eta ozeanoetako uraren mailak gora egin dezan arriskua ekarri du horrek.

Prozesu horretan errekuntzak berak (industriak, ibilgailuek, etxeetako berogailuek, etab.) eragindako kutsadurak ere garrantzi handikoa da, sortzen duen egurats hautsak karbono dioxidoarenaren antzeko jokamoldea baitu, eta, aldi berean, negutegi efektu izenaz ezagutzen dena eragiten duelako.Efektu horren arabera, eguratsaren beheko geruzetan geratzen dira Lur azaletik irteten diren irradak.

Duela denbora gutxi jakin da ozono geruza meheagotzen ari dela. Geruza horrek Eguzkiak bidaltzen dituen izpi ultramore kaltegarrietatik babesten gaitu. Izpi ultramoreek azaleko minbiziak sor ditzakete eta, orokorrago esateko, materia biziari eragin diezaiokete. 1970-80 urteetan hasita, ozono geruzari egiten zaizkion erasoak direla-eta, kezka handia sortu da ikerlarien artean eta baita gizartean ere. Ozono geruzak industriek jaurtitzen dituzten zenbait gairen eta, batez ere, klorofluorokarbonatoen (CFC izenez ezagutzen dira) eragin kaltegarria izaten du. Izan ere, gas horiek, hozte sistemetan eta aerosoletan erabiltzen direnak, estratosferan sartzen dira pixkanapixkana, eta bertan, fotodisoziazioaren bitartez, ziklo katalitikoen bidez ozonoa suntsitzen duten kloro atomoak askatzen dituzte.

Lurburuen gainean dagoen ozono kopuru osoa ez da bera urtaro guztietan, neguko aire polarra higitu ezinik gelditzen baita zelula forman. 1985ean, Antartida gaineko ozono geruza oso txikitu zela jakin zenean, berriz hasi ziren estratosferakokutsadurari buruzko eztabaidak. Globoekin edo sateliteekin egin diren saio eta ikerketa askok erakutsi dutenez, bada zulo bat lurburuetako ozono geruzan, urte batetik bestera handitu edota txikitzen dena.

Beraz, badago pentsatzerik efektu bateraturen bat (sinergikoa) gertatzen ari dela eta, faktore bakoitzak bakarka garrantzi handirik ez badu ere, faktore guztien aldi bereko ekintzak oso kalte handiak eragiten dituela ozono geruzan. Bada orekazko egoera bat, zeinean ozono suntsituaren lekua, beheko geruzetan, karbono dioxidotik (CO 2) eta egurats hautsaren laguntzaz sortzen den ozonoak hartzen duen. Horren guztiaren ondorioz, galerak berdintzeko prozesuak badiren arren, kutsadura gero eta handiagoa eta karbono dioxidoa gero eta ugariagoa baitira, alarma zabaldu da orain arteko oreka ahula erraz hautsi daitekeela-eta.

Eguratsaren osaera

Hiru gas nagusik eratzen dute gaur egun eguratsa: nitrogenoak, oxigenoak eta argoiak, eguratsaren bolumen osoaren %99,95 osatzen dutenak; nitrogenoa eta argoia geokimikokigeldoak dira, eta eguratsera heltzen direnean bertan geratzen dira; oxigenoa, berriz, oso aktiboa da, eta kopurua aldatu egiten da. Horien ostean, eta esanguratsu ez diren kopuruetan, hidrogenoa eta gas nobleak datoz; gas egonkor izeneko multzoa osatzen dute, proportzioa nahiko egonkorra baita toki eta une guztietan (80 kilometro inguruko goratasuneraino). Gas horien multzoak aire garbi lehorra deritzana osatzen du. Garbi esaten zaio ez zatiki gotorrik ez isurkaririk ez duen aireari (eguratsean modu naturalean dagoen arren), eta ur lurrunik ez duenari esaten zaio berriz aire lehorra.

Hala ere, eguraldiaren inguruko fenomenoetan zerikusia duten gasak aldakorrak izenekoak dira, ur lurrunak eta karbono dioxidoa batez ere, ozono eta aerosolez gainera. Zehatzago, ur lurruna da prozesu meteorologiko gehienen eragile nagusia, eta beroaren garraioan eta erregulazioan ere badu efekturik. Horrela, karbono dioxidoa oso garrantzitsua da, eragin handia baitu Lurraren tenperatura orokorrean; izan ere, berak xurgatzen du Lurraren irrada, eta bidaltzen du berriz eguratsera.

Ur lurruna lur azaleko uraren lurruntzetik eta landareen izerditzetik sortzen da,eta turbulentzia bitartez hedatzen da eguratsean.

Bolumena aldatu egiten da, Ekuatore inguruko lurraldeetan lurretik gertu %5 ingurukoa izatetik, ia desagertzera arte hamar edo hamabi kilometrotatik gora. Karbono dioxidoa (CO 2) lurreko eta ozeanoko organismo bizien eraginez heltzen da eguratsera eta baita, gutxiago bada ere, osagai organikoen deskonposatzearen eta erregai fosilen errekuntzaren ondorioz ere; galera hori fotosintesiak eta biosferak eta ozeanoek xurgatzen dutenak orekatzen dute. Hori dela-eta, karbono dioxidoa orekan eta kopuru txikitan mantendu da, baina ikerketek erakusten dutenez, urterik urtera handiagoa da gas horren kontzentrazioa.

Eta horrek, «negutegi efektu» delakoaren bitartez, lurrak kanporatzen duen irraden balantzea, eta baita klima bera ere, aldaraz ditzake.

Eguratsean badago ozonoa ere, kopuru nahiko txikian; kopuru hori ozonoa sortzen duten eta deuseztatzen duten erreakzioen arteko balantzeak finkatzen du. Ozonoa goi eguratsean sortzen da, irrada ultramorearen eraginez oxigeno molekulak disoziatu eta berriz konbinatzen direnean, eta 15-35 kilometro bitartean dago batez ere; dentsitate handiena hogei eta hogeita bost kilometro bitarteko goratasunean dago. Ozonoak garrantzi handia du, eguzkiaren irrada ultramore gehienak xurgatzen dituen eguratseko gas bakarra baita, eta, horren ondorioz, estalki babesgarri bat osatzen du, zeina gabe desagertu egingo litzatekeen Lurreko bizia. Ozonoaren kopurua asko aldatzen da latitudearen arabera; kopuru txikia da Ekuatorean eta handia latitudeko 50 gradutatik gora; urtaroen arabera ere aldatzen da, eta, hala, udaberrian izaten da ozono gehien, eta udazkenean gutxien.

Azkenik, aerosol kopuru aski esanguratsuak ere badira eguratsean. Aerosolakhauts, ke, errauts, gatz eta materia organikoen zatiki eskegiak dira, eguratsera giza jardunaren ondorioz nahiz iturburu naturaletatik heltzen direnak. Kliman garrantzi handia duten eginkizunak betetzen dituzte, batez ere kondentsazio gune gisa jokatzen dutelako, eta lainoak eta behelainoak haietatik eratzen direlako. Hala ere, batzuetan, aire kutsadura maila larriak ere sortzen dituzte, kontzentrazioa gehiegizkoa denean.

Eguratsaren egitura

Eguratsa geruza horizontalen kopuru jakin batean bana daiteke, zenbait aldagai erabiliz (presioa, tenperatura, dentsitatea, osaera kimikoa, egoera molekularra, elektrikoa eta magnetikoa). Lehenbiziko laurogei kilometroen osaera kimikoa nahiko iraunkorra da eta, ezaugarriak aldatzen badira ere, homogeneotzat hartu dira eta homosfera deitzen zaie. Horrela, eguratseko lehen mailetan ioietan aberatsak diren geruzak daude eta, hori dela-eta, ionosfera deitzen zaio. Ionosfera izenak gasak disgregazio atomikoko egoeran daudela esan nahi du, eta karga elektrikoa duten zatikiak ugariak direla.

Aurreko guneari edo homosferari kontrajarrita, haren gainetik dauden guneek eraketa kimikoaren uniformetasuna galdu dute, jadanik ez dira betetzen hidrostatikaren lege orokorrak eta geruzen araberako egitura hobeto zertzen da osaeraren bidez, ezaugarri fisikoen bidez baino; horrela, nitrogeno molekularreko geruza (200 kilometroko goratasuna arte), oxigeno atomikoko geruza (200 eta 1.000 kilometro bitarteko goratasunean), helio geruza (1.000 eta 3.500 kilometro artean), etab. bereizten dira. Aldiberean, gas masan turbulentziazko nahasketarik ez dagoenez gero, difusio bidezko bereizketa gertatzen da; gas astunenak behealdean biltzen dira eta arinenak goiko mailetan kontzentratzen dira. Goiko mailetan biltzen diren gas arin horiek Lurraren grabitate eremutik kanpora atera daitezke, hots, exosferaren eta magnetosferaren eremura.

Eguratsa geruza horizontaletan ere bana daiteke, tenperaturaren eta tenperaturak goratasunarekin izaten dituen aldaketen arabera. Eguraldiari eta eguraldiaren aldaketei dagokienez, homosferan gertatzen den goitik beherako mailaketa termikoa da garrantzitsuena. Eguratsean eragiten duten bero iturburu zuzenen emaitza konbinatuaren ondorio da, eta hiru geruza bereizten dira: troposfera, estratosfera eta mesosfera.a) Troposfera eguratseko geruza beherena da, gizakiarentzat eta ingurugiroarentzat garrantzitsuena, bertan gertatzen baitira eguraldiaren ia fenomeno guztiak.

Bertan dago masa molekular osoaren ia %75 (zehatzago esanez, lehenbiziko bost kilometroetan masa osoaren erdia dago, eta hamar kilometrotik behera bi heren), ur lurrun eta karbono dioxido kopuru handiena, eta aerosol gehienak; hori dela-eta, bertan sortzen dira hodeiak, prezipitazioak eta beste hainbat fenomeno meteorologiko, zurrunbilo ziklonikoek eta antiziklonikoek sortuak. Troposferaren barruan, lehen maila bat bereizten da, seiehun eta zortziehun metro arteko goratasuneraino, Lurraren muga geruza esaten zaiona. Geruza horren ezaugarri nagusia bere azpiko sustratu geografikoak eragiten dion efektua da.

Airearen turbulentziazko nahasketa da nagusi geruza horretan, etengabea baita lur azal zimurtsuarekin duen igurtzia eta baita aire burbuilen konbekziozko igoera ere, airea berotzen denean. Geruza horri, konbentzioz, 600-800 metroko goratasuna egozten zaio, baina ehun metro eskasetik kilometro bat edo biraino luza daiteke. Eragina dute horretan, besteak beste, topografiak, lur azalaren zimurrek, landarediaren nolakotasunak, haizearen indarrak, lurraren berotze edo hozte mailak, beroaren eta hezetasunaren adbekzioak (iristeak), etab. Egunez, beroak eta beroaren ondorioz sortzen den goitik beherako aire nahasketak handitu egiten dute muga geruzaren lodiera; horrela, lodiera handiena arratsaldeko lehen orduetan lortzen du. Gauez, berriz, lurraren hoztearen eraginez ez da turbulentziarik izaten, eta muga-geruza mehetu egiten da. Lurraren muga geruzaren goimailatik gora (geruza horri «Ekmanen geruza» ere esaten zaio, eta bertan gero eta energia gehiagoz azaltzen da Coriolisen indarra haizean) troposfera askea dago, aire garbiagoa eta ez hain lodia duena. Geruza horretan kilometro bakoitzeko 6,5 gradu zentigradu jaisten da batez beste tenperatura.

Tenperaturak jaisteari uzten dion goiko muga tropopausa da. Estratu horrek konbekziozko mugimenduen «estalki» eginkizuna betetzen du. Tropopausaren goratasuna aldatu egin daiteke tenperaturaren eta itsas mailan dagoen presioaren arabera; hori dela-eta, zortzi kilometro ingurukoa da lurburuetan, eta Ekuatorean 16 kilometrokoa, Ekuatoreko turbulentzia konbektiboa eta berotze bertikala handiagoak baitira. Ez da geruza jarraitua, haustura asko baititu, troposferaren eta goiko geruzen artean truke garrantzitsuak egoteko aukera ematen dutenak. Haustura horietan gainera haizeak azeleratu eta zurrusta lasterrak sortzen dira, «jet stream» ere deituak.b) Estratosfera tropopausatik berrogeita hamar kilometro inguruko goratasuneraino luzatzen den eguratsaren geruza da. Hogeita hamar edo hogeita hamabostkilometroko goratasuneraino balio termikoak beti berak dira, edo oso gorabehera gutxi izaten dute. Hortik gora, ozonoak eguzkiaren irrada ultramoreak eta irrada ikusgaien eta infragorrien parte bat xurgatzen dituenez gero, geruza bero bat eratzen da, zero eta hamar gradu arteko tenperaturakoa, estratopausa deritzan estratosferaren goiko geruzaraino iristen dena. Gune horretan askotan izaten dira haize indartsuak, ekialdekoak eta mendebalekoak aldizka. Oraindik ez dira ongi ezagutzen haize horien zirkulazio sistemak, eta ikertzen ari dira gaur egun, abiazioan duten garrantzia dela-eta, eta hobeto ezagutzeko ozono geruzaren funtzionamendua, eta estratosferaren eta tropopausaren artean izan daitezkeen elkarrekiko eragin meteorologikoak.c) Goi eguratsa: Estratosferatik haruntzago, mesosfera deritzan gunean, batez besteko tenperaturak behera egiten du berriz ere, eta oso laster, zero azpitik laurogei eta laurogeita hamar graduko balioetaraino; laurogei kilometrotatik hurbil beste eten bat dago, mesopausa izenekoa. Hortik gora beste gune bat hasten da, guztiz desberdina, termosfera, ionosfera ere esaten zaiona, hainbat geruza ioitu daudelako han. Geruza horretan oxigeno atomikoa nagusi da; oxigeno atomiko horrek irrada ultramoreak xurgatu, eta eguratsa berrehun eta hirurehun graduko tenperaturetaraino berotzen du. Bostehun eta zazpiehun kilometro artean exosferaren oinarria dago; dena den, izen hori ez da batere zehatza, espazioko gune berberak izendatzeko erabiltzen baita askotan. Eta, azkenik, magnetosfera dator, eta magnetosferaren kanpoko muga, magnetopausa, Eguzkitik datozen eta Lurraren eremu magnetikoak beretu dituzten elektroiek eta protoiek osatua. Eremu horiek bi gunetan biltzen dira, «Van Allenen irrada eraztun» izenekoetan.

Eguratsaren ezaugarriak

Eguratsa eratzen duten geruzen eta Lurraren arteko tartea izan handiagoa ala txikiagoa, hartara erakarriko ditu gehiago ala gutxiago geruza jakin batzuen osagai diren zatiki mota berberak. Fenomeno hori dela eta, zatiki gehiago bilduko da gune bakoitzaren behealdean.

Beraz, badirudi normala dela troposferaren beheko geruzetan handiagoa izatea oxigeno eta nitrogenoaren dentsitatea, eta hidrogenorik ez izatea ia, zeren, hidrogenoarenmasa askoz txikiagoa denez gero, goialdeko geruzetan biltzen baita.

Dentsitate handiago horren ondorioz, fenomeno bereziak gertatzen dira batzuetan behealdeko gune horietan, berotzea, adibidez. Horren arabera, troposferak tenperatura jakin bat du, eta tenperatura horrek zenbat eta gehiago egin gora, orduan eta apalagoa da dentsitatea. Fenomeno hori tropopausaraino gertatzen da, bertan minus hirurogeita hamar gradu zentigraduko tenperatura hartzen baitu. Hortik aurrera, tenperaturak gora egiten du, beste fenomeno baten ondorioz: Eguzkiaren irraden zati bat xurgatu egiten da, eta oxigenoaren molekula biatomikoa ozono molekula triatomiko bilakatzen da. Horren ondorioz, tenperaturak gora egiten du, estratopausan iristen diren hamazazpi gradu zentigradutaraino.

Hortik aurrera ez da ozono gehiago sortzen, ez baitago oxigeno nahikorik, eta tenperatura jaitsi egiten da berriz ere, mesopausaraino, non minus laurogeita hiru gradu zentigradu hartzen dituen.

Heterosferan sartzearekin batera, osagarrien ioitze prozesua hasten da, eta hortik datorkio gune honi ionosfera izena. Alabaina fenomeno horrekin batera tenperaturak gora egiten du, eta horregatik deitzen zaio baita ere termosfera.

Eguratsaren jokabidea

Eguratsa geruzetan egituraturik egoteak zerikusi zuzena izan du biziaren agerpenean eta garrantzi handia du halaber bizi horren iraupenean. Kanpoalderago dauden geruzetan, heterosferan, atomoak ioituak daudenez gero, energia handiko irraden zati handi bat maila horretan geratzen da, eta horren ondorioz, materiak, beheko geruzetan, egitura biologiko konplexuak osa ditzake.

Estratosferan osatzen den ozono geruzak ere badu zerikusirik horretan.

Beste alde batetik, beheko geruzetan karbono dioxidoa (CO 2) dagoelarik eta zatikien dentsitatea handiagoa denez gero, lur azalera heltzen den irrada energia beheko geruza horietara joaten da, eta, une batez, bertan geratzen da. Zatiki horiek libre ibiliko balira, energia berehala galduko litzateke, kanpoko espaziorantz. Baina geruza bakoitzaren barruan goratasunarekin dentsitatea gutxitu egiten denez gero, troposferan batez ere, energiak ez du horren azkar ihes egiten, eta nolabaiteko energia metatzea eragiten du. Energia metatze horren ondorioz tenperaturak gora egiten du, eta hori ezinbestekoa izan zen bizia ager zedin eta gaur egun iraun dezan.


Egun on. Gure alabek hainbat liburu hartu zituzten Alhondegiko liburutegitik eta luzapen bat beharko genuke, ez dituzte bukatu baina ez dut hemen euren liburutegi txartel zenbakirik, beharrezkoa da? online...

Egun on, "Galdetu, liburutegiek erantzuten dute" estatu espainiarreko liburutegi ezberdinek partekatzen duten zerbitzu kooperatibo bat da, beraz, jakin ezazu ez zarela zure liburutegiarekin harremanetan...

Gehiago irakurri

07/03/2022

Soy un licenciado de la Universidad de Valladolid y ahora no estoy matriculado. ¿Podría tener un carné de lector y sacar libros del catálogo de la UVA?. ¿Dónde tendría que ir para hacerme la tarjeta?...

Buenos días. Sí, se puede hacer socio de la biblioteca universitaria. Desde la Biblioteca de la Universidad de Valladolid nos remiten el correo electrónico del servicio para que le comenten los tramites...

Gehiago irakurri

02/02/2022

Kaixo. Indizazioa eta tesauroei buruzko zalantzak ditut: Indizazioa "encabezamiento de materias" izango al litzateke? Pintura etab. Eta tesauroa? CDUaren berdina al da?. Milesker

Indizazioa informazio-baliabide baten eduki tematikoa deskribatzeko prozesua da. Tesauro bat kontzeptuak irudikatzeko erabiltzen diren hitzen edo terminoen zerrenda da. indizazio baten ondorioz...

Gehiago irakurri

pregunte.es

“Galdetu: liburutegiek erantzungo dute” Internet bidezko informazio-zerbitzu publikoa da, doakoa, eta helburua da herritar guztien informazio-beharrizan eta -interesak asebetetzea


Hautespen naturala izaki bizidunen espezieek duten eboluziorako mekanismo bat da, Charles Darwinek proposatua, espezieak baldintza naturaletara nola moldatzen diren azaltzeko.

Espezie bakoitzaren barruan, ale edo indibiduo batzuek ezaugarri jakin batzuk izaten dituzte, baldintza naturaletara hobeto egokitzeko aukera ematen dietenak; horiei esker, gainontzeko bizidunek baino biziraupen handiagoa lor dezakete; hau da, ezaugarri horiek dituzten indibiduoek bizirautea eta ondorengoei euren ezaugarria transmititzea lortzen dute. Bestalde, ezaugarri berriak garatzea lortu ez dutenak desagertu egiten dira azkenean eta ez dute ondorengorik izaten. Nolabait, naturak bere habitat naturalaren baldintzetara hobekien egokitzen diren direnak "hautatzen" dituela esan daiteke. Horregatik deitzen zaio mekanismo horri hautespen naturala.

Espezieen eboluzioan aldaketa genetiko jakin batzuk gertatzen dira, baldintza naturaletara errazago egokitzeko. Aldaketa genetiko horiek belaunaldi batetik hurrengora transmititzen dira; alegia, transmititzen diren ezaugarriak hereditarioak dira.

Belaunaldiak etengabe eboluzionatzen ari dira, inguru naturala ere aldakorra baita. Eboluzio deritzo belaunaldiz belaunaldi gertatzen diren aldaketen multzoari.

Hautespen naturalari dagokionez, askotan esaten da alerik indartsuenek soilik bizirauten dutela eta ahulenak desagertu egiten direla. Baina, egia esan, ez da horrela: bizirautea lortzen dutenak euren bizileku edo inguru naturalera eta bertan gertatzen diren aldaketetara hoberen egokitzen diren indibiduo eta espezieak dira. Eta horrek ez du beti indarrarekin zerikusirik.

Horren adibide garbi dira jirafak. Ez dira animalia bereziki indartsuak, eta bizirik jarraitzen badute, euren gorputza inguru zail bateko zuhaitz altuenetako hostoez elikatzeko moldatzen joan direlako izan da; hanka luze eta lepo luzea duten jirafek lortu dute bizirautea; gainontzekoak, aldiz, desagertu egin dira.

Français

"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Txikipedia:Hautespen_natural&oldid=8395008"(e)tik eskuratuta


Ibilbidea gorputz baten «istorio» pertsonalean barna Sergi Fäustinoren gorputza. «Istorio» pertsonal bat, denboran zehar gorputz honen portaeraren garapena, bizitzeko haren borrokak, ingurunearekiko haren harremana, kontatzen dituena; bizitako istorioaren lorratzekin batera agerian ipintzen den gorputz espazio bat (espazio biologiko narritagarri, zaurgarri eta iraungarriaren izaeratik), izan zena eta dena erakusteko, eta izan ahalko denari buruz espekulatzeko.

Asmoa ez da autobiografikoa. Lehen eskuko informazioa baliatu da edukia eratu eta ondoren orokortasun batera (edo unibertsaltasun) eramateko. Horrela, aipagai den gorputz hori, dantzan den bitartean, hura begiratzen ari den edozein pertsonarena izan daiteke.

Proposatzen dugun ibilbidean, gorputzean inskribatuta geratzen den memorian barna ibiliko gara; hala izan garen gorputzak, nolabait barnean daramaguna eta eratu egiten gaituena, nola inguruan ditugun espazio eta pertsonekiko elkarrekintzan hark uzten dituen lorratzak.

Proposamenarekin gorputzetik eta gorputzaren bidezko ikuspegia ipini nahi da mahai gainean, joera ikuspegi bakarra joatea den une batean ikuspegi hori (beste askorekin batera) egotea garrantzitsua dela ulertuta. Laburtuz: gorputzaren, mugimenduaren eta dantzaren ospakizun bat da.

Sormena eta mugimendua: Sergi Fäustino

Off ahotsa: Patricia Bargallo

Argazkilaria: Mo Pascual

Babesleak: l’Antic Teatre lokalaren koprodukzioa, Linha de Fuga (Coimbra) Jaialdia, La Caldera Les Corts, Graner – Centre de creació i arts vives (Bartzelona) i Konvent 0 (Berguedà)

KATALUNIAKO GENERALITATEKO KULTURA SAILAREN babesarekin

Sergi Fäustino eszena garaikide nazionaleko sortzaile ezinbestekoetako bat da 2002an ‘Nutritivo’ estreinatu zuenetik. Gorputzari, nekeari eta muga fisikoei buruzko bere ikerketak bere azken 10 urtetako lana zeharkatzen du etengabe egungo panoraman nekez aurki daitezkeen sakontasun, konpromiso eta koherentzia batekin eta, horrexegatik, sekulako balioa du. Sergik etapa asko igaro ditu sortzaile modura, eta bere lana aurkeztu du ‘Radicals Lliure’ zikloan, La Porta Barcelona lokaleko programazio eta proiektuetan, Portugaleko “Citemor” jaialdian edo Zentro Dramatiko Nazionalaren ‘El lugar sin límites’ jaialdian. Sortzaile modura bere interes ildoak eboluzionatu, sakondu eta argituz joan da, forma edo estilotik askoz ere harago doan arazketa batera iritsi arte, posizionamendu etiko batera iritsiz sortzaile modura.


Konpainia: Marie de Jongh. Egilea eta zuzendaritza: Jokin Oregi. Kanpo-begirada: Pablo Messiez. Zuzendari laguntzailea: Ana Meabe. Eszenografia eta jantziak: Ikerne Gimenez, Elisa Sanz. Musika: Adrian Garcia de los Ojos. Argiak: Felipe Ramos. Antzezleak: Ana Martinez, Javier Renovales, Anduriña Zurutuza, Jokin Oregi, Maitane Sarralde, Joseba Uribarri, Amets Ibarra. Lekua: Donostiako Viktoria Eugenia antzokia. Eguna: Martxoak 16.

Arrakasta handiz aurkeztu da DFeria honetan Barakaldo antzokian estreinatu zen Marie de Jongh konpainiaren Ama. Aurreko lanetan urratutako estilo fin eta bereziari jarraituz Izar, Amour, Alabatxo… arta edo zaintzaren gai unibertsala hartu du konpainiak, eta orain arte bezala —Ikilimikiliklik-en izan ezik— hitzik esan gabe eta aktoreen aurpegiak maskara neutroz estalita kontatu digute denona izan daitekeen istorio gizatiar bat.

Ama esan diote oraingo sorkuntzari, hitzaren gaztelaniazko esangura ere balioan jarri nahian agian —Maita ezazu—, baina protagonista hasierako gurasoen semea eta oraingo alabatxoaren aita dugu. Hala ere, amaren figura beti dago presente, semeak halabeharrez ikasiko duen zaintza lanen erakusgarri.

Eremu eszeniko erdi naturalista erdi enigmatiko batean aurkeztuko zaizkigu pertsonaiak, lehen unean maskararik gabe, eta hortik aurrera haiek jantzita une esanguratsu batean izan ezik. Aipatzekoa da lehenik eta behin eremu eszenikoaren egokitasuna, arestian esandako kalifikatiboak direlako seme protagonistaren bizitza definitzen duten ezaugarriak: mundu errealean tokatu zaio bizitzea, guraso zaharrak eta alaba gaztea bere ardurapean dituela, baina egiatan margolaritzaren esfera irrealean aurkitzen da hobekien bere nahia.

Oregik diseinaturiko kontakizunean txandakatze etengabean etorri zaizkigu guraso zaharren aroa, oraingo alaba gaztearena ere badena, eta protagonistaren umezaroa. Dena izan da finezia handiz aurkeztua, eta erronka handia onartu du egileak sendiko istorio elkarlotuei eta pertsonaien nortasun eta bilakaerari sinesgarritasuna eta dentsitatea emateko. Hezur-haragizko protagonistez gain, tamaina errealeko panpina batzuek ere jokatu dituzte unean uneko rol batzuk, eta txabusina zuriz jantzitako hiru laguntzailek eszenografiako atal batzuk desplazatu, margolariaren mihisekin jolas politak deskribatu eta bizitza eman diete panpina handiei. Bestetik, beltzez jantzitako lau figura misteriotsuren esku geratu da norberaren mamuak irudikatzeko zeregina.

Azkenik, esan beharra dago musika-pasarteek, aktore guztien lan zehatzak, isilaldiei emandako garrantziak eta ekintza guztien erritmo lasaiak unibertso poetiko bilakatu dutela berez garratza zen protagonistaren egoera korapilatsua.


Portugaleteko (Bizkaia) Txistuzaleak taldeko kideek jakitera eman dute data: maiatzaren 25a. Egun horretan ospatuko dute Portugaleteko Txistu egunaren zazpigarren edizioa. Egitaraua ere, prest dute jada.

Maiatzaren 25ean izango da hitzordua Portugaleten, bertako txistu taldea den Txistuzaleak-en eskutik 7. Txistu Eguna ospatuko baitute. Agendetan lekua egiteko xedez jakinerazi dute berria eta baita izango diren berrikuntzen berri eman, izan ere ” oraingoan eguneko plana aldatu egin dugu lagunartean egoteko denbora gehiago izateko”.

Errepertoria eta bestelako zehaztasunak aurrerago jakinaraziko badituzte ere, egitaraua jada zehaztuta dute.

Egitaraua

Goizeko 10etan goiz deia egingo dute parte hartzaileek Portugaleteko auzoetan zehar. Ondoren, orduak agindu gisan, 11:15ean hamaiketakoarekin berrindartuko dira txistulariak. Kontzertua izango da jarraian, 12:30ean La Canilla geltokiko plazan. Emanaldia borobiltzeko, 13:30ean alde zaharreko kaleak ibiliko dituzte kalejiran eta 14:30ean bazkaria izango da lagun artean.


Ekimenaren bigarren edizioak ingurumena eta iraunkortasuna izan ditu hizpide, Bilboko hainbat gunetan edo online formatuan antolatutako dozenaka jardueretan

News

First publication date: 28/09/2021

Koldo Martin, Álvaro Campos eta Gonzalo Diarce ENEDI ikerketa-taldeko kideek gure etxebizitzak nola hobetu azaldu zuten Eraginkortasun energetikoa eraikuntzan izeneko txokoan. Argazkia: Tere Ormazabal. UPV/EHU.

Ia 3.400 pertsonak parte hartu dute Euskal Herriko Unibertsitateak antolatutako Ikertzaileen Europako Bigarren Gaueko jarduera programa zabalean. Aurten, programa nabarmendu egin da ekintza askotxo aurrez aurrekoak izan direlako, kontuan hartu behar baita joan den edizioan muga soziosanitarioak ezarrita genituela. Ospakizuna Europako Itun Berdearekin egon da loturik eta UPV/EHUko 100 ikertzailetik gora bildu ditu Ikerketaren Gizarte Zabalkunderako Zuzendaritzak sustatutako 50 bat ekintzatan.

Jarduera nagusia irailaren 24an egin zen, ostiralarekin, Europa osoan bezala. Egun horretan, Bilboko Areatzako kaia zientziaz bete zen Ikertzaileen Europako Gau Azokari esker. Ia 1.400 pertsona hurbildu ziren bertara, eta UPV/EHUko taldeek iraunkortasunari eta ingurumenari buruz egindako ikerketak eta proiektuak ezagutu zituzten arratsaldeko 5etatik gaueko 9etara. Hori guztia 16 etxolatan jarri zen ikusgai, baita Bilboko María Bihotza plazako hiri osasuna txokoa ere.

Era berean, arrakastatsua izan da online hitzaldiak eskaini dituen Zientzia Zirkularra programa, hogei euskal udalerritako ia hogeita hamar ikastetxetako ikasgeletara UPV/EHUko ikertzaileak eraman dituena. Guztira, lehen, bigarren eta batxilergoko 1.850 ikaslek baino gehiagok parte hartu dute irailaren 22an, 23an eta 24an, sarean emandako 26 hitzaldien bidez. Programa honen helburua ikasketa zientifikoak unibertsitatez kanpoko ikasleen artean zabaltzea eta genero-oztoporik gabeko karrera zientifikoaren aukeraketa sustatzea izan da.

30 euskal ikastetxek eta 1.859 ikaslek baino gehiagok parte hartu dute Zientzia Zirkularra online programan

Programako bi jarduera handi horietaz gainera, hitzaldiak, erakusketak edo kaleko antzerkia ere izan dira, eta, zalantzarik gabe, Zientzia eta ikertzaileak hurbildu dituzte herritarrengana, ikerketaren eta eguneroko bizitzaren arteko lotura praktikoki erakutsiz.

Aurtengo edizioko jarduerak amaitu badira ere, irailaren 30era arte Bilbora hurbiltzen denak Fotovoz Bilbao erakusketa ikusteko aukera izango du (Expogela Bilbao Historikoa, San Frantzisko kalea, 32). Erakusketa hori UPV/EHUko Erizaintzako eta Osasun Sustapeneko Ikertaldeak antolatu du, eta bertan jasotzen da irudietan elikagaien inguruneak osasunean duen eragina.

"Harro eta eskertuta gaude Ikertzaileen Europako II. Gauean egindako jardueretan parte hartu duten UPV/EHUko pertsona guztiekin. Batez ere, ilusioz eta gaitasun osoz gure herritarrei transmititu dietelako ikerketa zientifikoaren beharra eta ikerketa horrek garapen iraunkor eta ekitatiboa lortzearekin duen lotura", adierazi du Guillermo Quindósek, Zientzia eta Gizarte Garapenaren eta Transferentziaren arloko errektoreordeak.

Jarduera guztiak Europar Batasuneko Marie Sklodowska Curie Programaren proiektu bati esker antolatzen dira. Programa hori G9 unibertsitate taldeko ̶ ̶ Oviedo, Kantabria, Gaztela-Mantxa, Extremadura, Balear Uharteak, Nafarroa, Zaragoza eta Euskadiko unibertsitateek osatutakoa ̶ partzuergoari eman zitzaion.

Image gallery

Inmaculada Arostegi, Ikerketaren arloko errektoreordea; Guillermo Quindós, Zientzia eta Gizarte Garaperaren eta Transferentziaren arloko errektoreordea; eta Gorka Moreno, Bizkaiko Campuseko Errektoreordea azokaren inaugurazioan. Argazkia: Tere Ormazabal. UPV/EHU.

ehu.file-download(jpg, 189.80Kb)

BCMaterials azokan izan zen Material berriak bizitza iraunkorrago baterako txokoan. Argazkia: Tere Ormazabal. UPV/EHU.

ehu.file-download(jpg, 244.67Kb)

Landareek hainbat estres abiotikoen aurrean duten erantzunari buruz hitz egin zuen Txema Becerrilek. Argazkia: Tere Ormazabal. UPV/EHU.

ehu.file-download(jpg, 174.51Kb)

Oihane Díaz de Cerio, Eider Bilbao eta Belén González-Gaya itsas ekosistemen osasunagatik busti ziren. Argazkia: Tere Ormazabal. UPV/EHU.

ehu.file-download(jpg, 182.92Kb)

Analisi eta Diseinu Mekanikoa taldeak Ingeniaritza Mekanikoko ikasleek diseinatutako eta fabrikatutako motor elektrikoa eraman zuen. Argazkia: Tere Ormazabal. UPV/EHU.

ehu.file-download(jpg, 163.95Kb)

Erizaintza eta Osasun Sustapenerako ikerketa taldeak tentsioa hartu zion hiri osasunari Mariaren Bihotza plazan. Argazkia: Tere Ormazabal. UPV/EHU.

ehu.file-download(jpg, 169.72Kb)

San Frantzisko auzoko jarduera fisikoarekin, segurtasunarekin eta osasunarekin zerikusia duten inguruko faktoreen diagnostiko komunitarioan parte hartzera gonbidatzen ditu herritarrak Fotovoz Mugibil herritarren zientziaren proiektuak www.mibarriosaludable.com. Argazkia: Tere Ormazabal. UPV/EHU.


Gaindegiak egindako txosten baten arabera, Euskal herritarrek 8,8 tona CO2 isurtzen dituzte urtean; mundu mailan, berriz, 4,5 tonakoa da. Dena den, energia kontsumoak behera egin du 2021etik

🍪 Cookie propioak eta hirugarrenenak erabiltzen ditugu zure nabigazio esperientzia hobetzeko, eta zure intereseko publizitate eta edukiak erakusteko helburuarekin. Informazio gehiago Onartu

Zer da EnpresaBIDEA?

EnpresaBIDEA euskal hedabide digitala da, bertako informazio ekonomiko eta enpresarialean erreferente izan nahi duena, euskaraz. Gehiago jakin nahi duzu?

Sartu

Harpidetu egunero gure berri jasotzeko:

Baldintza legalak onartu behar dituzu.

Izena eman

Iraia Oteiza Jauregi/Maite Reizabal Arregi 2023ko otsailaren 02a 11:00

Argazkia: iStock

Gaindegia Euskal Herriko ekonomia eta gizarte garapenerako behategiak 2021eko ekainean argitaratu zuen azkenekoz Adierazle Galeria Nagusia, 2007tik egiten dena. Informazioa, baina, eguneratu du, eta berritasun batekin, gainera: ohiko demografia eta gizartearen atalak lantzeaz gain, lehen aldiz bildu ditu ingurumenari lotutako datuak ere. Hain zuzen ere, atal berri horretan landu ditu klima aldaketari edota kutsadurari lotutako azterketak. Hala, azterketen emaitzei begiratuta, ikusi dute munduan berotegi efektuko gas gehien isurtzen duten herrialdeak direla, besteak beste, Qatar, Kuwait, Bahrai, Arabiar Emirerri Batuak, Kanada, Luxenburgo eta Saudi Arabia.

Eman izena EnpresaBIDEA eta zure helbidean jasoko dituzu berrikuntzarekin lotutako historiak. Gainera, soilik harpidedunentzako hainbat abantailaren berri izango duzu

Izena eman

Pribatutasun politika onartzen dut

Europar Batasunean arreta jarriz gero, berriz, Luxenburgoz gain, Irlanda, Txekia, Zipre, Estonia eta Herbehereak dira gehien kutsatzen duten herrialdeak. 2019an zuzeneko isurien zenbatekoa biztanleko 11-13 tona karbono dioxidokoa izan zen. Euskal Herrian biztanleko 8,8 tona karbono dioxidokoa izan bazen ere, urte berean mundu mailan batez beste 4,5 tona CO2 isuri ziren. Bestela esanda, Euskal Herriak ia bikoiztu egin zuen munduko isurketa ratioa.

Energia kontsumoa, behera

Energia kontsumoari ere erreparatzen dio txostenak. 2020an %9,2 murriztu zen energia kontsumoa Euskal Herrian, eta %5,6 Europar Batasunean. Osasun larrialdiak eragindako atzeraldi ekonomikoa izan zen arrazoi nagusia.

Bestalde, petrolioa da oraindik ere Euskal Herriko energia iturririk garrantzitsuena, energia kontsumo osoaren %43 hornitu baitzuen 2020an. Atzetik ditu elektrizitatea eta gas naturala kontsumoaren %24 eta %22rekin; eta energia berriztagarriak kontsumoaren %9 hartzen dute. Behategiaren esanetan, “2019an Hego Euskal Herrian kontsumitutako produktu energetikoen %6 Espainiar estatutik iritsi ziren”.

Lehiakortasuna galtzen

Momentuz, 2023 honetarako atzeraldi ekonomikorik aurreikusten ez bada ere, Euskal Herria lehiakortasuna galtzen ari dela nabarmendu du Gaindegiako txostenak: “10 urtean, biztanleko BPG handiena duten Europako lurraldeen artean, 48. postutik 73.era igaro gara (2020)”. 2023rako % 1,9ko hazkundea aurreikusten dute erakundeek.

Berrikuntzari lotutako, Euskal Herriko ekonomia jarduerak berrindartzen ari direla jasotzen du txostenak. Alabaina, ohartarazi du Europaren atzetik dabilela, I+Gra bideratutako BPGaren proportzioa ez delako Europar Batasuneko inbertsioetara iristen. Zerbitzuen sektorea da ekonomiaren % 68 bereganatzen duena. Industriak —manufakturakoa zein bestea gehituta— % 24,8 hartzen du. Nazioartean, berriz, gako izan dira ekipo-ondasunak eta autogintza balantza-positiboari eusteko. Balantza-negatiboan dira, berriz, produktu-energetikoetan, lehengaietan eta kontsumo-manufakturetan.

Demografia: beheranzko joera

Demografiari lotuta, osasun larrialdiak joera aldaketa eragin du, eten egin baitzuen 2014az geroztik gorantz zihoan biztanleria hazkundea. 2022an, ordea, beheranzko bidea hartu du. Hiru faktore nagusi dira horren atzean: osasun larrialdia hasi zenetik pairatutako hilkortasun maila handia, immigrazio fluxuen jaitsiera, eta jaiotzen gainbehera. “Azken 80 urtean ez da egungoa bezalako jaiotza tasa txikirik erregistratu”, adierazi dute. Jatorri atzerritarreko herritarrengatik ez balitz, jaiotzen gainbehera are handiagoa litzatekeela nabarmendu dute.

Datuotan azpimarratzekoa da hiriek sufritu dutela gehien, batez ere Bilbo Handia eta Debabarrenako eskualdeetan, eta Arabako Mendialdean, Ibarretan eta Trebiñun hazkunde demografikoa izan da. Mantendu egin da, beraz, pandemiak bultzatutako hirietatik landa-eremuetarako migrazioa, baina joera hori luzerako etorri den edo ez ikusi beharko da.

Pobrezia arriskua, gora

Gizarte arloko azterketan, berriz, Euskal Herrian pobrezia arriskuak gora egin duela ikus daiteke. Azken datuen arabera, euskal herritarren %12 pobrezia arriskuan dago, orotara 380.200 pertsona, aurreko urtean baino 48.500 gehiago. Enplegu sorrera eta herritarren jarduera maila pandemia aurreko zifretara itzuli diren arren, gazteen artean langabezia tasa oso altua da. 15 eta 24 urte bitarteko gazteetan %28,5 langabe dira Euskal Herrian, Europako batez bestekoa %17koa den bitartean. Grezia, Espainia, Italia eta Katalunia dira soilik Euskal Herriak baino datu altuagoak erregistratzen dituztenak. Emakumeen langabezia ere Europa mailakoa baino handiagoa da, %9,7koa. Dena den, gizonenaren apur bat azpitik izan da aspaldiko partez.

Horri lotuta, Ipar Euskal Herrian indarrean dagoen babes sozialerako gastu maila Europako handienetarikoa da, baina Hego Euskal Herrikoa ez da iristen Europar Batasuneko batez bestekora. Gaindegiaren arabera, Iparraldean dezente handiagoak dira, besteak beste, etxebizitza politika, familia eta seme-alabak sostengatzeko eskuhartzea edota langabezian daudenei emandako babesa, Hegoaldean baino.


Txapela: handia, 24 cm diametro bitartekoa, gaztetan gutxi gora-behera globo-formakoa edo moztutako konoaren formakoa, gero ganbil-laua, txapel-azal lodia,

bereizi daitekeena, hasieran zuria, horixka eta gero erdialde okrea, eta zahartzean okre-gorrixka samarra, leuna edo kolore bereko zuntzeskez edo ezkatez apainduta.

Orriak: hasieran ia zuriak, apur batean gris-arrosak, gero, heltzean, gris-more ilunak.

Hanka: 6-16 x 1,5-4 cm-koa, ia zilindrikoa, borra-formakoa edo oinarrian loditua, zuria, horixka, gero okre samarra, eskuarki leuna, zenbaitetan nabarra edo kotoi antzekoa oinarri aldean. Eraztuna goialdean eta bikoitza, eta beheko aurpegian gurpil horztun agerikoa.

Mamia: hasieran zuria edo horixka samarra, gero okre-gorrixka samarra, ilunagoa oinaren oinarri aldean. Anis usaina eta gero anis-almendra usaina. Schaefferren erreakzioa, positiboa.


Langileen ordezkarien gehiengoak babestu egin du sindikatuak eta patronalak joan den astean adostutako akordioa.

Ostiral arratsaldean Araba, Bizkai eta Gipuzkoako eskola jangela publikoetan lan egiten duten catering enpresetako langile batzarrek berretsi egin zuten ostegunean LAB, UGT eta CCOO sindikatuek patronalarekin lortutako akordiorako oinarria. Gaur goizean sinatu da behin betiko akordioa, Lan Harremanen Kontseiluaren Bilboko egoitzan. Hiru sindikatuok gehiengoa dute negoziazio mahaian. Beraz, bertan behera geratu da biharko deituta zegoen greba deialdia.

Akordioaren arabera, besteak beste, catering enpresetako langileek Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saileko sukaldarien soldata bera kobratuko dute irailetik aurrera; langile laguntzaileen soldata %98an parekatuko da. Datozen urteetan, %99an ibiliko da parekatzea, 2023ko urtarrilean erabatekoa lortuko den arte. Era berean, langile publikoei soldata igotzen zaien aldiro, catering enpresetakoei ere igoko zaie hurrengo hiletik aurrera.

Horrez gainera, beste neurri batzuk ere adostu dituzte. Adibidez, seme-alabak medikuarenera laguntzeko denbora adostu dute. Kanpaina amaierako osagarrian lan efektibotzat joko dira gaixoaldi baten ondorioz izandako egunak ere. Eta hamar eguneko eszedentzia zatitzeko aukera izango dute langileek, hiru alditan.

ELA sindikatuak gogor kritikatu du LABen jarrera. "Amore eman" izana egotzi dio. "Langileek erabaki dute borrokatzeko garaia dela, eta LABek eragotzi egin die akordio txar hori sinatuta. Batzarretan adierazitako ia ezer ez du jaso, 2023an izango den homologazioa kenduta. Ez dugu ulertzen nola 30 batzar behar izan ziren greba deialdia erabakitzeko, eta orain batzar bat bera ere egin gabe LABek bertan behera utzi duen", kexatu da ELA, hedabideetara bidalitako ohar batean.


Gutun ireki honen bidez, gure instituzioak gobernatzen dituzten politikariez nazkatuta nagoela publiko egin nahi dut –Bergarako Udala eta Gipuzkoako Diputazioa–.

Askotan entzuten ditugu honelako esaldiak: "Herritarren zerbitzura gaude, landa-eremua laguntzen dihardugu...".

Bergarako Udalak guztiz baztertua dauka Goimendi auzoa, zerbitzu publiko basiko gabe. Hona hemen adibide batzuk: Goimendi auzoak ez dauka ur-sare publikorik; hau da, ez dauka ur edangarririk. Politikariek auzoan urarekin dagoen arazo horrek osasun arazo larriak sortu izan dituela jakin arren, Udalak eta Diputazioak ez dute ezer egin. Baserrietarako bideei dagokienez, bide publikoak guztiak partxez josita daude eta entitate publikoek behin ere ez dute mantentze-lanik egiten. Auzora ez da banda zabal ultraazkarra iritsi eta Interneterako konexio-bideak oso prekarioak dira. Hala ere, harrigarriena zaborraren afera da. Izan ere, Goimendi auzoan Zabor Industrialen Epeleko planta dagoen arren, bertako bizilagunok ez daukagu zaborra biltzeko zerbitzurik.

Gure egoera txarraren aurrean Bergarako Udalak ezertxo ere egiten ez duen bitartean, badira inguruko herrietako hainbat udal landa-eremuko bizilagunen bizi-baldintzak hobetzen dihardutenak. Esate baterako, Antzuolako Udalak bertako baserri guztiak ur sare publikora lotzeko lanak egin ditu; Oñatikoak, Arantzazu inguruko baserrietara ur-sare publikoa eramateaz gain, hainbat bide asfaltatu eta konpondu ditu...

Bitartean, Angiozarko Goimendi auzoa bakartuta eta baldintza txarretan dago. Eta zer egiten du Bergarako Udalak egoera hori hobetzeko? Ezer ere ez. Eta, dirudienez, asmorik ere ez. Aurretik azaldutako honi guztioni soluzioa jartze aldera, espero dut ordezkari munizipal zein foralek beraien agendetan Goimendi auzoari tartetxo bat emango dietela.

----------

Jose Antonio Altuna

Arrasateko alkate ohia

Angiozar (Bergara)

Iritzia Bergara

ALBISTEAK MUGIKORREAN

Debagoieneko albiste nabarmenenak eta azken ordukoak Whatsapp edo Telegram bidez jaso gura dituzu? Harpidetu zaitez doan!


Luis Ariznabarreta 1915. urtean jaio zen. Sozialista, gerra sortu zenean Amuategi batailoian eman zuen izena. Irailak 20an, karlistak herrian sartzekotan zirela, ihes egiteko doako trena egongo zela berak eman zuen bandoa, herria punta batetik bestera pasatuz.

Ipar fronte guztia korrituta, Asturiasen Aking Chang boluntario txinatarra bildu zitzaien eta lagunak egin ziren. Baina urrian atxilotu zituzten eta Luisek lau urte eman zituen preso, lan behartuetan. 1941.ean Soraluzera itzuli, 1944.an Rosita Orbearekin ezkondu eta 1956.ean familia osoarekin Gasteizera joan zen. Bere bizitzaren gora beherak ezagutzeko, sakatu hemen.

Gerra aurretik agian, edo lan batailoian akaso, Placencia tiene su entrada abestia ondu zuen. Gero, estrofa gehiago erantsi zizkion, azkena Gasteizen bizi zela.

Hasieran familiandako zen abestia, aurki zabaldu zen Soraluzen eta inguruko herrietan; eta aldi berean egilearen arrastoa galtzen joan zen. Gaur egun ere Eibarren eta Zumaian abesten dute... letra egokitu eta gero!

Komeni da Soraluzen, Eibarren zein Zumaian denok ezagutzea zein izan zen umore, txantxa eta alaitasun guzti horien iturria: Luis Ariznabarreta, soraluzetarra!

Gehiago jakiteko, sakatu hemen.

Zer da Sorapedia? Hemen daukazu aurkezpen bideoa. Begiratu Erabiltzailearen gida Sorapedia erabiltzeko. Eta ekarpenak egiteko Laguntzailearen gida irakurri.

¿Qué es Sorapedia? Aquí tienes el video de presentación. Para utilizar Sorapedia consulta la Guía de utilización. Y si quieres aportar lee la Guía del colaborador.

Gaur egun, 2023eko martxoaren 24, Sorapediak 1.576 sarrera ditu, eta 5.554 fitxategi (batik bat argazkiak).


Hasteko, hiru emozioren garrantzia azpimarratu behar dugu: errua, lotsa eta larritasuna; beraiek lagunduko digute sexu abusua nozitu duten adingabeengan agertzen diren askotariko sintomak ordenatzen. Erruak, lotsak eta larritasunak sintomak nola agertzen diren erakusten dute, subjektuak nola adierazten digun bere eskaera. Zalantzarik gabe, subjektuaren presentziaren indizeak dira, eta lan psikoterapeutikoari begira beharrezkoa da horiek kontuan hartzea.

Badakigu arazo honetan erruaren dimentsioa oso presente dagoela: errudun sentitzea, ezin delarik esan zehazki zergatik, ezin delarik errua bera aipatu, eta horrek galarazi egiten du distantzia hartzea, eta portaeran sarritan agertzen da.

Ezin dugu errua albo batera utzi. Errudun sentitzeak funtzio bat dauka subjektuarentzat, abusuaren esperientziaren zentzua aurkitzeko eta berrezartzeko saiakera bat da, aurkitu zuen zentzugabekeriaren zentzua. Errua esperientzia traumatikoaren tratamendu bat da. Esperimentatu eta bizi denaren aurrean ezinezkoa bada azalpenik aurkitu, errudun izateak behintzat lehendabiziko kokapen bat eskaintzen dio subjektuari.

Oro har, sexu abusuaren egoera ondorio traumatiko bati lotzen diogu, gertaeraren larritasunei bertatik eratorritako ondorio bati. Baina, zer da ondorio horretan indarra duena? Gertaerak berak baino gehiago, egiazki traumatikoa dena da subjektuak aurkitu zuen gozamena; gozamena ez da plazeraren parekoa, bere gorputzean gertatu ziren emozioaz, kitzikaduraz eta efektuaz ari gara. Eta efektua oinazearen eta sufrimenduaren mugetaraino iritsi daiteke. Gozamen hori da zentzurik gabe agertzen dena, hitzik gabe, subjektuak berak aipatu eta ulertu ezin duen emozio moduan, eta oinaze esanezin baten intentsitatearekin bizi daiteke .

Gozamenaren esperientzia horrek aukera ematen digu ulertzeko kasu askotan adingabea isilik geratzea, edo esandakoari buruz atzera egitea. Gogoan dut 12 urte neskatila baten kasua: denbora bat igaro eta gero aitortu zien harreran zegoen etxeko hezitzaileei denbora batetik horra beste mutil batek masturbatzera behartzen zuela. Hori esan zuenean, entzuten ari zen hezitzailea harrituta agertu zen, hura bezain neska deliberatuak egoera isilik gorde zuelako, ez zuelako ezer esan. Kasu horretan argitu ahal izan zena zen neskak, txikitan, indarkeriazko eszenak ikusi zituela aitaren eta amaren artean, eta horrek isilarazten zuela, eta traumatizatuta uzten. Horrenbestez, egoera honetan subjektua mutu dago, hitzik gabe, eta ondoren portaera errepikatzen du.

Adingabeen aurkako sexu abusuen arloan, subjektuak behar ez zuen lekuan aurkitzen du gozamen sexuala, eta, ondorioz, ez du hitzik topaketa hori zer jasanezina den adierazteko. Gainera, norengana jo?, nor izan liteke hartzailea?

2.- Hitzaren subjektuak.

Ez dago sexu abusuaren klinika unibertsal bakarra. Nozitzen duten subjektuek ez diote gertaerari berdin erantzuten, ez dituzte sintoma berdinak adierazten, eta agertzen direnean ere ez dute denboran bat egiten.

Sexu abusuaren egoera gertaera traumatiko bihurtzeko, hau da, sintomak sortzeko, bi denbora tartetan artikulatu beharko da, Freudek frogatu zuen bezala. Lehenengo tartean, gertaera bera jazotzen denean, eta bigarren denbora tartean, zeinean subjektuak gertaera horren esanahi bat ezartzen baitu, eta horrek sintomak eragin ditzake edo ez. Horretan ez dago kuantifikazio posiblerik, erantzuna bakarra da subjektu bakoitzarengan, lipar bat bezain azkarra izan daiteke, edo urteak behar izan ditzake.

Beraz, ezin dugu ondorioztatu adingabe batekin tratamendu psikologikoari ekin behar zaiola horrelako egoera bat nozitu duelako.

Praktika klinikoan, beraz, subjektuaren arlo berezienarekin lan egin behar da, eta bereizi egiten du gure interbentzioa eta horrelako kasuetan egiten diren beste batzuk (epaileak, forentseak, gizarte langileak). Sarritan, adingabea babesteko sistemaren beharrengatik, edo zigor sistemagatik, balizko abusu baten egiazkotasuna baieztatzea bilatzen da, eta horrek behartu egiten du adingabea egindakoaren kontakizuna egitera, eta kontakizuna egiazkotasunaren ustezko irizpide objektiboekin neurtuko da. Joera horrek arazoak eragiten ditu etengabe; askotan adingabea bigarren aldiz biktimizatzea eragiten du, presak indargabetu egiten duelako subjektuaren dimentsioa, adingabeak behar duen denbora, egia hitzaren bitartez hedatu ahal izateko.

Gure interbentzio psikoterapeutikoak, betiere beharrezkoa bada, NBEn 1989ko Haurraren Eskubideen Adierazpena du erreferentziazko markotzat, non haurra subjektu eskubideduntzat hartzen den. Adingabeekin interbentzio psikoterapeutikoa egiteko aukera izateko haren hitzaren hartzaile bihurtu behar dugu, izan ere, haurra subjektu hiztuna den heinean, hitz egiteko eskubidea du, eta horren irismenaren erantzulea izateko. Nolako harrera egiten diogun, hitzak nola entzuten ditugun, tratamenduak norabide bat edo beste bat hartuko du.

Ez dugu kuantifikazio bat egin behar, ez dugu sailkapenik egingo eta sindrome bat eraikiko, dakigun zera horretatik abiatuta erantzun bat eskaintzeko. Kasu bakoitza kasu berri bat da, eta ezin dugu dagoeneko daukagun jakintza horren pisuaren azpian hondoratu. Kasu bakoitzak, bere berritasunean, dagoeneko dakiguna zalantzan jartzen du, nahiz eta horrek ez duen esan nahi hipotesirik formulatu ezin dugunik, lortzen ditugun elementuetatik abiatuta, horrek orientatzen lagunduko baitiezaguke. Beharrezkoa da sailkatzeko dugun grinatik askatzea, harritzen uztea.

Hitzaren dimentsioan, subjektuaren berezitasuna da funtsezkoena. Hor bilatzen dugu subjektibotasuna nola antolatzen den aurkitzea, kontua da subjektuarengan hitza askatzea, bere sufrimenduaren egiatasuna berreskuratzeko. Askotan, hori lortzeko, tratamenduan hasierako denbora bat beharko dugu. Ondoren, aztertzen saiatuko gara, errepikapenaren legea ateratzen saiatuko gara, horrek arautzen baitu halabeharrez adingabearen bizitza, horrek murrizten baitio bizitza –batez ere nerabeen kasuan, sexuaren inguruan hasi eta portaerazko arazoak dituzten neska-mutilekin–. Horretarako, kontuan hartu behar da biografia bakoitzaren berezitasuna, subjektua finkatzen eta orientatzen duten haurtzaroko eszenak, horrela zuzendu ahal izango baititu bere hautuak, bestela horiei jarraituz zorigaiztoa aurkituko baitu.

Horrekin batera, adingabearen tratamenduan, adingabea narratzailetzat hartu behar dugu, istorioen kontalaritzat. Haurrek beren jaiotzari eta existentziari buruz galdetzen dute. Beren buruari eta gurasoei galdetzen diete. Zergatik naiz? Zergatik nahi izan zenuen ni jaiotzea? Eta galdera horri ez zaio inoiz erabat erantzuten, eta hutsunea uzten du beti, zulo bat ezagutzan. Ematen diren erantzunak ez dira inoiz nahikoa, eta haurrak behin eta berriro egiten du galdera, existentziari, bizitzari, sexuari eta abarri buruz jakiteko. Esan dezakegu zeregina dela haurrak bertsio bat eraiki ahal izatea egokitu zitzaizkion gizon eta emakume motaren, aitaren eta amaren gainean, berarentzat haiek zer izan ziren desioari, jakiteari, gozatzeari dagokionez.

Hitzez adierazteko lan horrek nolabaiteko hondar bat eragingo du, estrukturalki ezinezkoa delako aurkitutako gozamenaren erabateko itzulpena egitea, emozioak hitzetan adieraztea. Eta hondar horri tiraka aukera irekiko da subjektuarentzat bere asmakizun berezia lortzeko.

Hau da, nolabaiteko lotura ezarri behar da subjektuarekin, hitzaren zirkuitua osatu ahal izateko, eta ekintzara pasatzeko arriskua galarazteko. Lotura horretan ez gara gu erantzunak dituena, gu ez gara “teknikari espezialistak”, aitzitik, eginkizuna da subjektuarekin batera abusu egoeren ondoren bizitzaren alde jarriko duten erantzun posibleak esploratzea.

Julio Gonzalez del Campo.

Miaketa Psikologikoko Zerbitzuko erreferentziazko psikologo klinikoa (MPZ). Psikoanalista, Psikoanalisiaren Lacandar Eskolako eta Munduko Psikoanalisi Elkarteko kidea.


Valdorba Landa Hotela**** Santsoainen dago (Leotz), Orbaibar haran historikoko edertasun naturalaren erdian. Iruñetik ordu-erdi eskasera dago, eta Tafallatik zein Erdi Aroko Erriberri hiritik oso gertu, Nafarroako Erdialdearen bihotzean bertan.

Orbaibar Nafarroako hegoaldeko eskualde lehorraren eta iparraldeko Pirinioetako eskualdearen artean dago; horren ondorioz, bien arteko trantsizioa islatzen da han, askotariko paisaien mosaiko miresgarria osatuta. Hartara, baso mediterraneoez goza daiteke, pagadi eta harizti atlantikoekin txandakatuta, baita basoko lorez, perretxikoz eta trufaz betetako labore-soroekin ere. Denboran zehar, ereiteko moduei eutsi zaie, eta soroetan sastraka eta zuhaiztia erabili da muga moduan. Horrenbestez, eskualdeko natura oso oparoa da, eta badira EBk Batasunaren Garrantzizko Leku gisa babestutako hainbat gune: Orbaibarko mendien Kontserbazio Bereziko Eremua, eta Monte del Condeko zein Olleta mendiko erreserba naturalak.

Hotela dagoen eraikina dotoretasun soilekoa da, eta erabateko harmonian dago ingurunearekin. Punta-puntako teknikei jarraituz eraiki da, hala erosotasunari nola ingurumenari begira. Nahiz eta goitik behera eraiki den, XVIII. mendeko gune bat errespetatu da, Vianako Printzea Erakundeak garaiko berezitasuntzat jotzen duena. Eraikin osoan klimatizazioa, doako wifia, igogailua, garajea eta aparkaleku pribatua daude.

Estiloa moderno minimalista da, eta birentzako 10 logela daude, 25 m2-koak; horien artean, bat mugikortasun murriztuko pertsonek erabiltzeko egokituta dago. Gure eskaintza bikaina osatzeko, 36 m2-ko junior suite bat eta 45 m2-ko terraza duen suite bat ditugu. Goiko solairuko zazpi logeletan 1,80 x 2 m2-ko ohe bana dago, eta lehen solairuko bost logeletan, 1,05 x 2 m2-ko bina ohe. Logela guztietan bi leiho daude, haranaren bista panoramikoei begiratzeko. Bainugelan, dagokion kategoriako osagarri guztiak daude.

Azken ukitua, baina, Coto Valdorba gure jatetxe-erretegi ospetsua da. Hiru sardexkako kategoria du, ardoaren ibilbidearen barnean dago, eta Turismo Sailak hautagaitzat proposatu du Nafarroako sukaldaritza tradizionalean espezializatutako jatetxe izateko. Jatetxe eta erretegi hau oso erakargarria da askotariko haragiak prestatzen dituztelako txingarretan (idi-txuletoia, azpizunak, arkume-saiheskiak, txurraskoa…) eta egur-labean (arkumea, antxumea eta txerrikumea). Sasoian sasoiko barazkiak eta kalitate handiko arraina. Trebezia handiz prestatutako platerak; inoiz ez dira falta ehizakiak (eperra, faisaia, usoa, oreina…) eta babarrunak, suak dakarkien maitasunaz eginak. Hotelak bezala, kalitate turistikoaren Q zigilua du; hortaz, bermatuta geratzen dira produktuen eta zerbitzuen kalitatea ez ezik, antolakuntza, osasungarritasuna eta garbiketa ere bai.

Aipatzekoa da inguruan badirela jarduera osagarriak; adibidez, Erriberriko gazteluko bisita gidatuak, garai batean hori izan baitzen Nafarroako errege-erreginen egoitza. Ardoak gure lurraldean nolako garrantzia duen aintzat hartuta, Ardoaren Museoa eta ardo-upeltegietarako bisitak ere oso interesgarriak dira. Artea eta historia gogoko dituztenentzat, bisita gidatuak ditugu Orbaibarreko erromanikoan; Erdi Aroko egundoko bitxiak daude. Giro lasai hartan, landa gure bizitzen protagonista zen, eta urteetan zehar, herriak eremu lauenetan edo muinoetan ezarri ziren, eskuarki erromanikoa zen eliza baten ondoan. Egoera horrek, hain zuzen ere, gaur egunera arte iraun du, eta Orbaibarreko natura, habitatak eta espezieak babestu egin ditugu beste lurralde askotan jasandako degradaziotik. Horrexegatik uste dugu natura hau dela gure zigilu bereizgarria eta berezia. Gure haranean askotariko espeziak daude babestuta: harrapariak, hegaztiak oro har, ugaztunak… Hala, gure Ama Lurra maite dutenek ikaragarri ondo pasatzen dute hegaztiei behatuz, baita gaueko ibilbide gidatuetan ere. Ingurumena errespetatzen dugula bermatu eta frogatzeko, gure jarduera guztiek, baita ehiza iraunkorrak ere, ingurumen-kalitateko ISO 14001 araua dute 2004az geroztik.


Atal hau erabiltzaile aurreratuentzat eta garatzaileentzat soilik da. Hemen, probetarako eta hezkuntza helburuetarako aurkezten da.

Aurreko Bertsioak

Baliteke pluginen aurreko bertsioak seguruak edo egonkorrak ez izatea. Ekoizpen webguneetan erabiltzeko, ez dira gomendagarriak.

Mesedez, hauta ezazu deskargatzeko bertsio jakin bat.

Garapen Bertsioa3.2.23.2.13.2.03.1.143.1.133.1.123.1.113.1.103.1.93.1.83.1.73.1.63.1.53.1.43.1.33.1.23.1.13.1.03.0.83.0.73.0.63.0.53.0.43.0.33.0.23.0.13.0.0 Deskargatu


Eman gure produktuen informazio guztia bezero eta bazkide baliotsuei, haien negozioa eta garapena laguntzeko.

Salmenta-zerbitzua

Ekipamendu arruntaren entrega-epea, oro har, gordailua jaso eta hurrengo 45 egunekoa da.Eman bezeroen eskakizunaren arabera ekipamenduaren ekoizpenaren aurrerapenari buruzko iritzia.

Salmenta osteko Zerbitzua

Produktuaren kalitatea bermatzeko epea Txinako portutik irten eta 13 hilabetekoa da.Bezeroei instalazioa eta prestakuntza ematea.Berme-aldian, gure fabrikazioaren hutsegitearen ondorioz kaltetuta badago, konponketa edo ordezkapen guztiak doan emango ditugu.

Salmenta osteko Zerbitzua

Produktu bereziak diseina ditzakegu bezeroaren eskakizunen arabera hainbat alderditan, estiloa, egitura, errendimendua, kolorea eta abar barne. OEMen lankidetza ere ongi etorria da.

Enpresari buruz

Esperientziadun eta profesionaleko 40 talde baino gehiago zure kontsulten zain daude eta ahal duten guztia egiten saiatzen dira zure beharrak asetzeko zerbitzu profesional eta eraginkorrak eskaintzen.


Hitzaldia izango da otsailaren 8an, kultura etxean, adimen gaitasun handiko haurrei buruz. Adimen gaitasun handia garaiz identifikatzeak geroko esku-hartzeetan duen garrantziaz egingo dute berba, besteak beste.

Detekzioa egin ez edo detektatu baina umea horien beharretara ez egokitzeak kalteak eragin ditzake umearen osasunean, jokabideetan eta garapenean, eta hizpide izango dute hori, antolatzaileek aurreratu dutenez. Urgain eskolako Guraso Elkar- teak antolatuta, Amaia Agiriano izango da hizlaria eta gurasoei, irakasleei eta haurren inguruan diharduen edonori zuzendutako hitzaldi irekia da.

Hitzaldia kultura etxean da, eguaztenean, 18:00etan.

Hezkuntza Oñati

ALBISTEAK MUGIKORREAN

Debagoieneko albiste nabarmenenak eta azken ordukoak Whatsapp edo Telegram bidez jaso gura dituzu? Harpidetu zaitez doan!


Martxoko lehen ostiralarekin batera dator GUKA magazinaren saio berria. Atal honetako protagonistak izango dira, besteak beste, Telmo Irureta aktore zumaiarra, Jose Luis eta Aitor Zubizarreta, eta Aiako elizako kanpandorrea. GUKA herriarteko txapelketa eskualdeko hainbat herritan izango da hilabete honetan ere.

GUKA magazineko denboraldiko seigarren atalean, Mireia Galarza kazetaria Telmo Irureta aktore zumaiarrarekin elkartu da, berriki lortu duen aktore berri onenaren Goya sariaren inguruan hitz egiteko. GUKA herriarteko txapelketari dagokionez, Azpeitian, Aizarnazabalen, Getarian eta Zarautzen izan da Galarza, bertako herritarrei galderak egiten.

Andrea Zipitria, berriz, Ixidro Lertxundirekin elkartu da, Aiako elizako kanpandorrea ezagutzeko. Amaitzeko, Jose Luis eta Aitor Zubizarreta aita-semeekin elkartu da Andoni Elduaien, Zurak eta ezpalak ataleko seigarren saioan.

gizartea Aia Orio

KARKARAk zu bezalako irakurleen babesa behar du aurrera egiteko. Orain arte bezala, kalitatezko eduki libreak eskaini nahi dizkizugu. Euskaraz informatzea da gure eginkizuna, eta zure eskubidea. Izan zaitez KARKARAko laguntzaile, urtean 40 euro besterik ez dira!


Webgune honek Iruñerriko Mankomunitatearen gaineko informazioa hartzen du (P3112070B IFK eta helbidea Chinchilla Jeneralaren kalean, 7.ean, Iruñean). Zehazki, administrazio publiko bat da, zerbitzu publiko hauek ematen dituena:

Uraren hornidura eta saneamendua, eta bai hondakinen kudeaketa ere, “Iruñerriko Zerbitzuak, S.A.” merkataritzako erakundeak emandakoak. Sozietate horren kapitala Mankomunitatearena baino ez da. Merkataritzako erakundea zerbitzu horiek gauzatzean tratatzen dituen datuen arduraduna da. Lotura honetan jasotzen dira erabilera-baldintzak.

Hiri-garraio kolektiboa. “Transports Ciutat Comtal, S.A.” sozietateari emandako kontzesio administratiboaren bidez ematen da zerbitzua.

Taxia, baimen administratiboen bidez.

Mankomunitatea da zure datuen arduraduna, eta berarekin harremanetan jar zaitezke mezua bidalita helbide elektroniko honetara: mcp@mcp.es.

2.- Zertarako erabiliko ditugu ematen dizkiguzun datuak?

Eskatu diguzun prestazioa garatzeko erabiliko ditugu zure datuak, dela Mankomunitatearen esparru orokorrekoa, administrazio publiko gisa, dela hiri-garraio publikoko eta taxiko zerbitzuekin lotutakoa.

Zure interesekoa izan daitekeen informazioa bidaltzeko ere erabil ditzakegu, eskatu diguzun zerbitzua ikusita. Era gehigarrian, ikerketako eta estatistiketako helburuetarako tratatu ahal dira datuak, anonimizazioa bermatuta, eta noizbehinka produktuak eta zerbitzuak eskaintzeko. Ez da erabaki automatizaturik hartuko merkataritzako profiletan oinarrituta.

Era berean, legearen arabera beste administrazio publiko batzuek ematen dizkiguten datuak erabiliko ditugu, Mankomunitatearen eskumenak gauzatzeko.

Datu pertsonalak ematea exijitzen duten eskaeren kasuan, zure onarpena edo baimena idatziz eskatuko dizugu, Datuak Babesteko Europako Araudiak exijitzen duen oinarrizko informazioa edukiko duen dokumentu batean. Eta, beste gauza batzuen artean, egin daitezkeen datu-lagatzeak hartuko ditu. Lagatze horiek ere baimendu ahal izango dizkiguzu eta eskatu diguzun zerbitzua behar bezala betetzeko izango dira beti.

Beti izango duzu datuak eskuratzeko, zuzentzeko eta ezabatzeko eskubidea, eta bai beste eskubide batzuk ere, informazio gehigarrian azaltzen den moduan. Informazio hori beti eskuratu ahal izango duzu paperean Mankomunitatean bertan eta webgune honetan, egin duzun eskaeraren arabera.

3.- Zenbat denboran gordeko ditugu zure datuak?

Emandako datu pertsonalak kontratu-harremana edo gaitzen duen titulu juridikoa dagoen bitartean gordeko dira eta azken interes-berrespenetik aurrera 5 urteko epe batean, baldin eta interesdunak ez badu datuak ezabatzeko eskatzen.

Era gehigarrian, oro har ezarritako 5 urteetatik harago gorde ahal izango dira, ikerketako edo estatistiketako eraginetarako.

4.- Zein hartzaileri jakinaraziko zaizkio zure datuak?

Beharrezkoa denean, datuak hauei jakinarazi ahal izango zaizkie:

Administrazio publikoak, legeak hala egiteko ezartzen duenean.

Erakunde zehatzak, kasu jakin bakoitzean ematen den oinarrizko informazioan eta informazio gehigarrian azalduko direnak.

Ez dira transferituko datu pertsonalak beste herrialde batera edo nazioarteko erakunde batera.

5.- Zein dira zure eskubideak datuak ematen dizkiguzunean?

Edozein pertsonak du Iruñerriko Mankomunitatean ukitzen duten datuak tratatzen ari garen edo ez jakiteko informazioa eskuratzeko eskubidea.

Interesa duten pertsonek beren datu pertsonalak eskuratzeko eskubidea daukate, bai eta zuzenak ez diren datuak zuzentzeko eskatzekoa ere edo, bere kasuan, ezabatzeko eskatzekoa ere, beste arrazoi batzuen artean, datuak jaso zirenean zeuden helburuetarako jada beharrezkoak ez direnean.

Egoera jakin batzuetan, interesdunek eskatu ahal izango dute beren datuen tratamendua mugatzea. Kasu horretan, eskubideak gauzatzeko edo erreklamazioak defendatzeko baino ez ditugu gordeko.

Egoera jakin batzuetan eta haien egoera partikularrarekin lotutako arrazoiengatik, interesdunek uko egin ahal izango diote beren datuen tratamenduari. Mankomunitateak datuak tratatzeari utziko dio, premiazko eta legezko arrazoiengatik izan ezik, edo egon litezkeen erreklamazioen defentsa edo gauzatzearengatik.

Era berean, interesdunak bere eskubideen eramangarritasunerako eskubidea du.

Uste badu bere datuak ez direla zuzen tratatu, jakinarazi ahal izango digu privacidad@mcp.es helbide elektronikoaren bidez eta ondoren kontrol-agintaritzara jo ahal izango du: Datuak Babesteko Espainiako Agentzia.


Wikipediak dioenez “Adimen artifizialaren helburu nagusia makinek gaurdaino gizakiek soilik burutu ahal izan dituzten betebeharrak betetzean datza baita izaki bizidunen eta bereziki gizakien garunaren eta bere funtzionamenduaren ulermena areagotzea”. Azken urteotan garapen handia gertatzen ari da arloan, eta UEUn interesgarria ikusi dugu puri purian den honi 2020ko IEB bilkura eskaintzea.

Adimen artifizialak hartzen ari den indarra hainbat gertaeretan ikus dezakegu islatuta:

Europan, Espainian eta EAEn prestatzen ari diren anbizio handiko planetan

Txina eta AEBren artean gertatzen ari den lehia arloko lidergoa hartzeko

Informatikaren enpresa erraldoiak arloan inbertitzen ari direna

Adimen artifizialak eta robotizazioak ekonomian eta lan egiteko moduetan izango duen eraginaz dauden eztabaidak

Unibertsitatean eskaintzen zaion gero eta interes handiagoa (horren erakuslea da UPV/EHUko Informatika fakultatean ere gradu berri bat jarriko dela martxan AAren inguruan)

Horrekin batera, gaur egun, medikuntzak, hezkuntzak, administrazioak, industriak eta bestek robotikan, hizkuntzaren prozesamenduan –itzulpen automatikoan, ahotsaren ezagutzan eta sintesian…–, ikusmen artifizialean eta abarretan egindako aurrerapenak baliatzen dituzte beren helburuak hobetzeko.

Komunikazio deialdia

Informatikari euskaldunen bilkura izanik, aipatutako gai horietaz ez ezik, informatikan euskaraz jarduteak berezko dituen bestelako gorabeherek ere izango dute lekua komunikazio-saioan. Ohi bezala, izandako esperientzien eta garatutako softwarearen berri ematea litzateke gure asmoa. Eta horretara dator, hain zuzen ere, komunikazio-deialdi hau.


(Orrialde berria: Orrialde honetan, biografiak kategorizatzeari buruzko irizpide nagusiak proposatu eta zehazten dira. Irizpide hauetako bat aldatu nahi baduzu, mesede...)

10:34, 30 apirila 2013ko berrikusketa (aldatu) (desegin)

Joxemai (eztabaida | ekarpenak)

No edit summary

Hurrengo ezberdintasuna →

# Jaioterria pertsona horren bizileku iraunkorra izan bada edota, bertan bizi ez arren, pertsonak jaioterriarekiko atxikimendu berezia, arbasoengatik, harreman sozialengatik edo erakundeetatik egindako errekonozimenduengatik dela, erakutsi badu soilik izango da pertsona hori nongotarra den irizpidea.

# Baliteke jaioterria zirkunstantziala soilik izatea edota pertsonak haurtzaroko lehen urteak soilik bizitzea han. Kasu horretan jaioterria ez da leku-kategoria moduan ezarriko.

#*Adibidez, pertsona batek Donostian jaio, haurtzaroko urte batzuetan zehar Donostian bizi, hiri horrekiko aparteko atxikimendurik gabe eta hiri horretatik egindako aparteko errekonozimendurik gabe, eta ikasketak eta lanbidea Bilbon garatu baditu hainbat urtetan ''Kategoria:Bilbotarrak'' kategorian soilik sailkatuko da.

# Pertsonak hainbat urtetan bizi edo lan egin duen tokia ere, jaioterria izan gabe, izan daiteke pertsona horri dagokion leku-kategoria zehazteko lekua.

#*Adibidez, pertsona batek Donostian jaio, gaztarora bitarteko urteak bertan eman eta hiri horrekiko atxikimendu berezia badu, bertan bizi ez arren, ''Kategoria:Donostiarrak'' atalean jarriko da. Gainera, bere lanbidea Bilbon garatu badu hainbat urtetan ''Kategoria:Bilbotarrak'' kategorian ere sailkatuko da.


Egun hauetan iritsi da liburudendetara “57 rutas senderistas por Euskal Herria”, gure herriko bailara eta parke natural guztietan barrena ibiltzeko gidaliburu berria. Txusma Perez Azaceta adituak idatzi du eta egiterakoan beren-beregi eduki ditu gogoan aldapa gutxiko ibilbide ez oso luzeak maite dituztenak.

Izan ere, liburuko ibilbideak egoki-egokiak dira familia giroan egiteko edo, bestela, mendi xendazaletasunean hasi berriak direnentzat. Txango atseginak dira, sarritan zirkularrak eta beti aukeratuak: bisitatuko diren lekuen edertasunaren edo izaera paregabearen ondorioz aukeratutakoak alegia. Laburbilduz, Euskal Herriko eskualde eta natur eremu nagusi guztietan gozatzeko proposamenak dira, hasi Bardea edo Urdaibai aldean eta amaitu Iratiko oihanean, Karrantzan edo Valderejon.

Txango bakoitzarekin batera ibilbidearen deskribapena, mapa, argazkiak eta inguruetan planak egiteko gomendioak txertatu ditu gidaliburuak. Egilea, Txusma Perez Azaceta alegia, mendi liburuak egiten aditua da. Aurreko liburua, “Los mejores recorridos para conocer la montaña vasca”, 2013an plazaratu zuen Suak eta dagoeneko edizio bi egin ditu.

Liburu hau sorta baten lehen alea dugu. Izan ere, Sua Edizioak argitaletxeak xendazaletasunari lotuko zaion bilduma berria ireki du.

> Suaren nobedadeak,euskara atalean publikatua | bailarak,gidaliburuak,mendiak,txusma perez azaceta,xendazaletasuna hitzekin laburtua | Utzi erantzun bat


Genetika, Antropologia Fisikoa eta Animalien Fisiologia Saila, Zientzia eta Teknologia Fakultatea (UPV/EHU)

Manzano Basabe, Carmen

Genetika, Antropologia Fisikoa eta Animalien Fisiologia Saila, Zientzia eta Teknologia Fakultatea (UPV/EHU)

Zabaldu:

Twitter

Facebook

Emaila

Arg. Usaid/CCO

Gure ahaide ebolutibo hurbilenak txinpantzeak direla argi eta garbi dugu gaur egun. Orain dela 6-7 milioi urte bizi izan zen gure eta euren arteko azken arbaso komuna, eta banaketa ondoko giza leinuko espezie-fosil ugari ezagutzen ditugu, hala nola, Ardipithecus eta Australopithecus generoko espezieak eta gure generokoak diren Homo habilis, H. erectus edo iaz aurkitutako H. naledi, beste askoren artean. Orain, gure leinuko genero eta espezie horien taldea izendatzerakoan zein izen erabili beharko genuke? Batzuk “hominido” hitza erabiliko lukete; beste batzuk, aldiz, “hominino” izendatuko lituzkete eta aipatu beharra dago azken termino hau dela gaur egun zientzialarien artean hobesten dena. Baina badaude oraindik hain ezagunak ez diren beste aukera batzuk, hala nola, “hominineak” eta “hominoak”. Zein da egokia? Horren inguruan hitz egingo dugu lantxo honetan. Adi, mesedez, irakurle, hitz horiek guztiek esanahi desberdina baitute!

Gizakiak, tximino antropomorfoak bezala ezagutzen ditugun txinpantzeak (txinpantze arrunta eta bonoboa), gorila, orangutana eta giboiekin batera, Hominoidea superfamilian sailkaturik daude. XX. mendearen amaiera arte ikertzaileek hiru adarretan banatzen zituzten “hominoideoak”: gizakia alde batetik (Hominidae familia), giboiak bestetik (Hylobatidae familia) eta txinpantzea, gorila eta orangutana Pongidae familian. Gauzak horrela, “hominido” hitza erabiltzen zen giza leinuari buruz hitz egiterakoan. Baina XX. mendearen bigarren erditik aurrera egindako analisi molekularrei esker behin betiko finkatu genituen hominoideoen arteko erlazio ebolutiboak, eta ahaidetasunaren arabera banatzen dira egun maila taxonomiko desberdinak.

Sailkapen eskola kladista honi jarraiki bi familia bereizten ditugu: Hylobatidae (giboiak) eta Hominidae (beste guztiak; “hominidoak”). Azken honen barruan bi subfamilia daude: Ponginae (orangutanak) eta Homininae (gorila, txinpantzeak eta gizakia; “hominineak”). Homininae subfamiliaren barruan bi tribu bereizten ditugu: Gorillini (gorilak) eta Hominini (txinpantzeak eta gu; “homininoak”); azkenik tribua subtribu mailan bereizten delarik: Panina eta Hominina (erabilera arruntean “hominoak”). Sailkapen-ereduen helburua talde baten filogenia —ahaidetasun-zuhaitza— islatzea izanik, giza leinuko espezie guztien sailkapena subtribu mailaraino eraman beharko genuke, eta gure leinua izendatzeko “hominoak” terminoa erabili.

Baina orduan, zergatik hobesten dugu egun “hominino” terminoa? Bizpahiru gauza hartu behar ditugu kontuan galdera horri erantzuteko. Lehena, kladismoa gero eta onartuagoa dagoela sailkapen-eredu gisa. Bigarren, sailkapenak guk egiten ditugula (beste izaki bizidunek ez dute momentuz proposamenik aurkeztu…), eta ikerlari batzuek ez dute egoki ikusten giza espeziea beste animalietatik hain hurbil egotea; azken batean, lortu dugun garapen mailak ez du parekorik animalien munduan. Sailkapenen inguruko eztabaidaren adibide gisa, beste bi proposamen ekarriko ditugu hona; muturreko adibideak dira baina biek “oinarri zientifikoa” dute.

Lehena J. Huxley-k proposatu zuen 1957. urtean. Bere ustez, gizakiok, beste animalien alde biologikoaz gain, prozesu ebolutiboaren alde berri bat izango genuke, alde psikosoziala. Horrela, Plantae eta Animalia Erreinuak diren bezala, guk Erreinu berri bat osatuko genuke: Psychozoa, hain zuzen. Huxley-ek giza leinuaren bereizketa maila taxonomiko nagusienean jarri zuen. Kontrako muturrean, Elizabeth Watson-ek, S. Eastel-ek eta D. Penny-k 2001. urtean proposaturikoa dugu. Beraiek egindako kalkuluek argi uzten dute gizakien, txinpantzeen eta gorilen arteko ezberdintasun genetikoak, genero berean sailkatuta dauden beste ugaztun ugarien parekoak direla eta hortaz, sailkapen objektibo bat egiterakoan aipaturiko hiru espezie hauek genero berdinean kokatuak egon beharko liratekeela, hots, Homo sapiens, Homo niger eta Homo gorilla izendatu beharko genituzkeela, hurrenez hurren.

Irakurleak ikusi duen bezala aukera ugari ditugu gure espeziea sailkatzeko, bakoitzak oinarri ezberdin bat duelarik, eta horrelako kasuetan adostasuna beharrezkoa da aurrera jarraitzeko. Hori egin zuten 2000. urtean Palman antolaturiko “International Colloquium on Taxonomy and Systematics of the Human Clade” izeneko Nazioarteko Kongresuan. Bilera aurretik, munduko antropologo eta paleontologo guztiei gutun bat luzatu ziguten galdera bakar batekin: “Zein da zure ustez giza leinuko espezieak sailkatzeko maila taxonomiko egokiena?” Erantzun posibleak gorago aipaturiko gehienak ziren: familia, subfamilia, tribua, subtribua edo generoa. Gehiengoak tribuaren alde egin zuen, “homininoak” beraz.

Zientzian, zenbait gauza ez dira beltzak ala zuriak, batez ere gure espeziearekin ari garenean. Gure ezaugarri bereizgarriei, hala nola kontzientziari, balio moralei edo hizkuntzari zein da eman behar diegun garrantzi erlatiboa? Edo agian genetikak ematen duen objektibotasunari egin behar diogu kasu bakarrik? Zer garrantzi izan behar du tradizioak honetan guztian? Ikusi dugun bezala, sailkapen guztiak egokiak izan daitezke, baldin eta argi badugu zer azaldu nahi dugun sailkapenarekin. Gu eta gure leinuko espezieak “hominido” izendatzea egokia izan daiteke, tradizionalki egin den bezala gure ezaugarri bereizgarrien garrantzia azpimarratu nahi badugu, baina antropologoen artean termino hau demodé dagoela esan dezakegu. Egun, gu eta gure leinuko espezieak izendatzeko lortu dugun adostasuna “hominino” terminoan dago. Egun horrela da, etorkizunean, hurrengo belaunaldiko ikertzaileak lanean daudenean, pentsamolde ezberdinekin, auskalo.


State Grid Tianjin Electric Power Company-k aurrerapauso bat eman du transformadoreen ikuskapenaren teknologian herrialdeko lehen transformadore adimendunaren barne ikuskapena "robot arraina" arrakastaz garatuz.Robot arrain honek irudiak auto-ezagutzeko, autoposizioratzeko, hiru dimentsioko bideak planifikatzeko eta sakoneko murgiltze-mailetan pasatzeko gaitasuna du transformagailua egiaztatzeko.

Robot arrainek errendimendu-probak eta etxeko transformatzaileen industriako adituek egindako teknologia-proiektuaren onarpena gainditu ditu.Arrakasta honek garapen garrantzitsua markatzen du transformadoreen ikuskapenaren arloan.Aurretik, giza urpekariak egin behar zituzten ikuskapen lan hori, denbora asko eskatzen zuena ez ezik oso arriskutsua ere bai.

Robot arraina libreki mugi daiteke transformadore-tanga barruan, argazkiak atera eta barne egituraren bideoak grabatuz.Robot arraina bereizmen handiko kamera bat eta bideo-igorle indartsu bat ere badator, lortutako irudiak kalitate handikoak direla ziurtatzeko.Robot arrainarentzat garatutako teknologiak transformadoreen ikuskapenen eraginkortasuna eta zehaztasuna asko hobetzea espero da.

Robot arrain honen garapena mugarri garrantzitsu bat da sare elektrikoaren ikuskapen teknologiaren arloan.Giza segurtasunaren, lan-kostu altuen eta lan-fluxu eraginkorraren arazoaren irtenbide potentziala adierazten du.Robot arrainek eraldagailuetatik datuak modu eraginkorragoan ikuskatu eta bil ditzakete, eta giza eskulana erabiliz baino askoz kostu txikiagoarekin.

"Robot fish" proiektuaren arrakastak, zalantzarik gabe, ondorio handiak izango ditu Txinako eta mundu osoko sare elektrikoaren industrian.Transformadoreen ikuskapenaren eta mantentzearen alorrean teknologiaren garapena sustatuko ez ezik, sare elektrikoaren sistemaren egonkortasuna eta segurtasuna bermatzen lagunduko du.

Robot arrainen teknologiaren garapena Txinak azpiegiturak eta oinarri teknologikoa etengabe hobetzeko duen konpromisoaren adibide garbia da.Energia berriztagarrien alorrean mundu mailako lider gisa, Txinak aitortzen du berrikuntzan inbertitzearen garrantzia industriaren abangoardian izaten jarraitzeko.

Robot arrain proiektua Txinak berrikuntzan eta teknologiaren garapenean izan duen arrakastaren adibide bikaina da.Sare elektrikoaren ikuskapenaren industrian eragin handia izango du, eta etorkizun hurbilean mundu osoan zabaltzeko aukera du.Teknologia honen garapena zirraragarria da eta teknologiaren industrian aurrera begirako berrikuntzak duen indarra erakusten du.

Argitalpenaren ordua: 2023-06-06

Gure produktuei edo prezio-zerrendei buruzko kontsultak egiteko, utzi zure posta elektronikoa eta 24 orduko epean jarriko gara harremanetan.kontsulta


Alacant hiri ertaina da, Espainiako ekialdeko kostaldean dago kokatuta eta Mediterraneo itsasoak bustitzen du. Bestalde, Costa Blanca ezagunaren hiriburua da. Mediterraneoko hiri izaera horrek nortasun propioa eta ezaugarri klimatikoak ematen dizkio eta horri hondartzak, bere xarma naturala eta ondare historikoa gehituta, Espainiako eta baita Europako helmuga turistiko nagusienetako bat bihurtu da.

Gozatu urteko batez besteko tenperaturaz, 18 ºC-tik gorakoa, eta baita urteko 3.000 baino gehiagoko eguzki-orduez ere, bertako hondartzetako urez gozatzera gonbidatzen zaituzten negu leun eta uda epelekin. Mundu osora irekitako hiria da, garraio-azpiegitura modernoekin.

Alacant uneoro garai berrietara moldatzeko gai izan da, eta horren froga da Europar Batasuneko Jabetza Intelektualaren Bulegoaren (EUIPO) egoitza bihurtu izana.

Bere orainak eta etorkizun itxaropentsuak historia biziko iragan batekin bat egiten dute, zeina guztiz ikusgai utzi duten aztarnategi arkeologiko ugarietan eta oroimen hori bizirik mantentzeaz arduratzen diren museoetan.

Previous Next Close

Etengabe eraberritzen ari den hotel- eta ostatu- eskaintza oso eta anitza du, hondartza eta pasealeku ugari, aukera zabala erosketak egiteko eta aisialdiaz eta kanpoko kirolez gozatzeko, hala nola ur-kirolak eta golfa, eta baita tradizio gastronomiko garrantzitsu bat ere. Hori guztia bere unibertsitate-hiriaren izaera ahaztu gabe.

Alacanteko kultura

Alacanteko hiriak kultur-eskaintza zabala dauka, honako hauek nabarmenduz: museoak eta kultur etxeak, hala nola MARQ (Alacanteko Museo Arkeologikoa eta Europako museorik onena 2004an), The Ocean Race museoa (izen bereko estropadarena), baita eraskusketak ere, MACAn (Arte Garaikidearen Museoan) edo Las Cigarreras Kultur etxean egiten direnak.

Horrez gain, hiriko monumentu eta eraikin historikoek iragan zirraragarria erakusten dute, eta Mediterraneoaren hurbiltasunak eragina du hortan. Horren erakusgarri dira Santa Barbara eta San Fernando gazteluak, udaletxea eta Merkatu Zentrala.

Bestalde, aipatzekoak dira Alacanteko erlijiozko eraikinak; bertan erlijiozko arkitekturaren benetako harribitxiak aurkituko ditugu, adibidez, Santa Maria basilika edo San Nicolas konkatedrala.

Jaiei dagokienez, Alacanteko hiriaren bisitariak aukera asko dauzka urte guztian zehar egutegia aberasten duten jai askotako batekin kointziditzeko. San Juan Suak, Mairu eta Kristauak, Inauteriak, Aste Santua, Santa Faz erromeria, edo Gabonak.

Hondartzak denentzako

Alacantek hondartza ugari ditu eta bere xarma turistiko nagusietako bat dira. Urtero jasotzen dute Europar Batasunaren aitortza, merezitako nazioarteko prestigioa ematen dieten Bandera Urdinekin, Mediterraneoko kostaldeko hondartza onenetakotzat hartzen baitira. Gainera, Aguamargaz gozatu dezakegu, txakurrentzako egokitutako hondartza.

Alacantek hondartza ugari ditu eta bere xarma turistiko nagusietako bat dira. Urtero jasotzen dute Europar Batasunaren aitortza, merezitako nazioarteko prestigioa ematen dieten Bandera Urdinekin, Mediterraneoko kostaldeko hondartza onenetakotzat hartzen baitira. Gainera, Aguamargaz gozatu dezakegu, txakurrentzako egokitutako hondartza.

Tabarca uhartea

Alacante hiritik 11 itsas miliara dagoen Tabarca uhartea erreferente bat da Alacanteko hondartzei dagokienez. Valentziako Erkidegoan biztanleak dituen uharte bakarra da, eta Espainian sortutako lehen Itsas Erreserba osatzen duten aniztasun handiko flora eta fauna dauzka.

Alacant, kirol-helmuga

Alacantek oso klima atsegina eskaintzen du ia urte guztian zehar, eta horrek jarduera fisiko ugari egiteko aukera ematen du, zure gustuen eta zaletasunen araberakoak.

Alacanteko xarmak bizikletaz bisitatu ditzakezu, hiria iparraldetik hegoaldera zeharkatzen duen bidegorri zabala baitu, edo korrika egin dezakezu, honakoei esker: oinezkoentzako gune ugariak, pasealeku handiak eta zentroan zein hondartzen zatian dauden hiriguneak.

Hiria urteko edozein unetan ur-kirolak egiteko helmuga ezin hobea da.

Igeriketa gustatzen bazaizu, Alacantek klima epela du urte guztian zehar, eta igeri egin ahal izango duzu bere hondartzek eskaintzen dituzten gune natural zoragarrietan edo hiriko igerileku berotuetan.

Horrez gain, 2 km linealeko luzera duen igeriketa-kanal iraunkor bat dago, zenbakidun balizak dituena, eta Albuferetako hondartzatik hasten da.

Golfean jolasteko hiri aproposa ere bada; izan ere, 18 zuloko bi golf-zelai ditu bere udalerriaren barruan, eta beste hiru zelai hiritik oso gertu.

Aire zabalaz gozatu

Bere klima epelari esker, bai bisitariek bai alacantarrek hiriko aire zabaleko espazioez, parkeez eta lorategiez gozatzen dute urte guztian zehar. Alacanteko bazter guztiak arakatzeko eta ezagutzeko hainbat bide urbano eta natural daude. Aldian behin hainbat ekintza egiten dira, hala nola tailerrak, aisialdi-ekintzak, haurrentzako antzerkiak, txotxongiloak..., eta haurrak eta familiak dira ikusle nagusiak.

Alacant, koloreen eta zaporeen hiria

Alacant Mediterraneoko kostaldean dago kokatua eta Costa Blancako hiriburua da. Bertan zeruak, itsasoak eta mendiak bat egiten dute, argiz eta kolorez beteriko paisaia osatuz, eta hori hainbat elementutan islatzen da, zeinak bere xarma turistiko aipagarrienetako bat, hau da, bere gastronomia ospetsua osatzen duten.

Erabilitako lehengaien kalitateak eta hiriko chef eta sukaldari adituek erreferente gastronomiko nazional eta internazional bihurtzen dute hiria.

«Alacant, arrozaren hiria» plater ezagunena irudikatzen duen marka da. Arroza errezeta aniztasun handi baten protagonista da eta prestatzeko dieta mediterraneoaren osagai ugari erabiltzen dira.

Gosegarriak dira gosea pizteko modurik onena, eta horretarako, ez dago inguru honetan tipikoak diren tapa eta ogitarteko tradizionalak baino hoberik, zeinak berdurekin nahasten dituzten haragiak eta gatzetan ipinitako arrainak (atuna, arrabak, mendrezka, tonyina de sorra, sardinzarrak...) .

Nabarmentzekoak dira, halaber, Mediterraneo itsasotik lortzen diren arrainak eta itsaskiak.

Eta postrerako ere bertako produktuak: anis-opilak, coca boba, datilak eta fruitu lehorrak, eta, ahaztu gabe, izozki famatuak eta Xixonako turroiak, edo ondoko La Vila Joiosa herriko txokolate goxoa.

Ardoa da Alacanteko mahaietan falta ez den beste elementuetako bat, eta nabarmentzen dira, besteak beste, geruza bikoitzeko eta kolore biziko ardo beltzak, baita ardo gazte gorriak eta zuriak ere, monastrell, vermeta edo garnatxa mahatsekin eginak, eta Fondillón, mundu osoan ezaguna den Alacanteko ardo zaharra.

GASTEIZEK KONEKTATZEN ZAITU

ALACANT zure eskura

Ez utzi ihes egiten leku liluragarri bat ezagutzeko aukera zoragarri honi, erreserbatu zure hegaldia orain.


Espioitza deitzen zaio informazio konfidentziala lortzeari lotutako teknika multzo eta praktikari. Espioitzaren ohiko teknikak infiltrazioa, eroskeria eta xantaia izan dira. Euskaraz "espioi" esaten zaio jarduera horretan dabilen pertsonari; Asisko Urmenetak "barrunt" izena aipatzen du XVII. mende hasierako sorgin ehizaren testuinguruan (2020).

Infiltrazioak, sator bezala deritzon pertsona baten erabilpenean datza. Pertsona honek, betebehar nagusi bezala, informazioa duten pertsonen konfiantza lortzea da, horrela, berak ere, informazio hori eskura izateko asmoz.

Eroskeria, informazioaren erosketa da. Diru bidez edo beste modu batzuetara egin daiteke. Hertsapena ere erabili izan da, helburu berbererako, eta honetan datza xantaiak, xantaiatua den pertsonari buruzko informazioa lortu, honek, agerian utzi nahi ez duen informazioa, batez ere, alegia.

Edonola ere, teknika hauek, informatzaile erabilpenean oinarritzen dira, eta, beraz, espiatu behar ziren pertsonen aldetik erabiliak izan zitezkeen, eta, hortaz, informazioa ez zen, derrigorrez, beti benetakoa izaten.

Teknologia berrien garapenarekin, giza partehartzerik behar ez duten informazio objektiboa lortzeko teknikak agertu dira. Argazkiak eta elkarrizketak lortzeko, adibidez. Honela, egun, gora eta gora doan punta-puntako baliabide teknologikoak ematen dituen espioitzarako industria bat dago. Baita informazioaren babeserako ere. Mikrokamerak eta satelite espioiak izango litzateke horietako batzuk.

Espioitza industriala ikerketa, garapen eta prototipoen fabrikazioari buruzko informazioaren legez kontrako lorpena da. Hauen bidez, enpresak, euren lehiakideei aurrea har diezaiekete produktu berritzaile bat merkaturatzerako garaian. Geroz eta gorago doan ideia berritzailearen eta produktuaren merkaturatzearen arteko epeen murrizketak, baita teknologia berrien geroz eta zaharketa handiagoaren ondorioz, sektore industrial hauek, halako legez kanpoko ekintzen haztegi oso egokiak dira.

Berdin gertatzen da informazioaren igorpenaren baliabide berrien agerpenarekin. Internet da guzti hauen buru, eta bertan, gorantz doaz informazioa kodifikatzeko teknikak. Eta ez bakarrik informazio teknikoa, baita pribatua ere. Teknika hauen bidez, mezua hartzen duen beste bat, informazioa itzultzeko gai izatea eragozten da.


Hezkuntza garrantzi handiko zerbitzua da. Errealitateari erantzun behar diona. Horrek profesioanalen EKIPO AKTIBOA izatea eskatzen du.

LIZARDIn, proiektuen garapenek garrantzi handia dute, aintzindari gara hainbat eta hainbatetan, IKASLEA gure xedea delako. Estrategia mailan finkatzen ditugu gure norabidea eta erronkak eta URTEKO PLANETAN garatzen ditugu, hauetako bautzuk proiektuen bidez. Hori dela eta proiektu guztien inguruko egitasmoak Urteko Planean jasotzen dira eta Memorian emanten dugu beraien garapenaren berri.

Horietako batzuk ikaste-irakaste prozesuari eragiten diote, metodologiari, IKTen entegrazioari, ... ikasleen aniztasunari ematen diote erantzuna, beste batzuk, bide egokiak dira zeharkako gaitasunak eta baloreak lantzeko, eta badira komunikazioa edo kudeaketa egokitzeko erronkak direnak edota etengabeko hobekuntza bermatzen dutenak.

Batzuk, Hezkuntza Sailaren laguntzaz gauzatzen ditugu, beste batzuk, aldiz, beste hainbat erakundeekin batera (Udaletxea, Eusko Jaurlaritzako beste Sailak, Aldundia, Guraso Elkarteak...) eta badira zenbait proiektu, barneko ilusioz eta kemenaz sortu eta aurrera egiten dutenak.

Batzuk, nahiko egonkorrak dira ikastetxearen errealitatean, beste batzuk aldiz, erabat berritzaileak.


1949an Eusko Ikaskuntzak ezarri zuen egun hau euskararen nazioarteko egun gisara. 1995ean Eusko Jaurlaritzak eta Euskaltzaindiak bat eginik, Euskararen Nazioarteko Eguna instituzionalizatu egin zuten.

Euskararen Nazioarteko Eguna abenduaren 3an izaten da, Xabierko Frantzisko deunaren egunean. Frantzisko, Nafarroako zaindaria, 1552ko abenduaren 3an hil zen eta, kondairak dioenez, hil aurreko azken hitzak bere ama-hizkuntzan izan ziren, hots, euskaraz.

Frantziskok bezala, euskaldun askok bere bizitza euskaraz egin nahi duenez, hainbat ekimen sortu dira. Ekimen horien artean dago “ Euskarak 365 Egun”.

Iniziatiba honen kimua Durangoko Berbaro taldeak erein zuen 2011ko abenduan eta Euskal Herriko hainbat txokotara hedatu da.

“Euskarak 365 Egun” ekimenaren bidez euskaltzaleei plazara ateratzeko deia egin nahi izan diete antolatzaileek. Izan ere, euskararen normalizazioan euskaltzaleek egindako lanaren aldarrikapena egin nahi du eta etorkizunean ere, hizkuntzaren normalizazioari bultzada berri bat emateko deia egin diete euskaltzaleei, bakoitzak bere lekutik (euskaltzale elkarteetatik, bestelako gizarte mugimendutatik, erakundetatik edo enpresatatik) euskaraz bizitzeko aukerak sortzen jarraitzeko deia.

Etxebarrin ere, talde berri bat sortu da ekimen honetan parte hartu duena eta talde horrek lagunduta hainbat elkartek, hala nola, Euskara Zerbitzuak, euskaltegiak, Berbalapikoak eta Etxebarriko Udalak zenbait ekintza antolatu zituzten euskararen egunean.

Arratsaldeko lehen momentuak haurrentzat izan ziren, eta frontoia erabat bete zen udalak prestatu zituen tailerrekin. 19.00ak aldera txokolatada egin zen, eta jende andana hurbildu zen hainbat herritarren artean prestatutako txokolate beroa hartzera. Plazan bertan, euskaltegiko hainbat lagun talde txikietan ibili ziren kontu-kontari mintzodromo (hotzodromo) xume batean.

Bertan, Etxebarrin, euskararen erabilerari buruz hitz egiten ari ginela, datu harrigarriak ezagutu genituen. Eta....ezetz asmatu! Etxebarrin % 50ek euskara ulertzen du baina horietako % 25ek bakarrik hitz egin dezake; hala ere, jasotako datuon artean larriena da % 3k soilik erabiltzen duela.

Egoera hobe genezake? Gu guztion esku dago. Euskara zuen bizitzaren parte eginez % 3 hori % 100 bihur dezagun!


Facebookek bere moneta propioa abiatuko du 2020an, libra. Hala, WhatsApp eta Messenger aplikazioen erabiltzaileek dirua trukatu ahalko dute haien kartera digitaletik. Zerbitzu hori app independente baten bitartez eskainiko du. Facebookek Calibra izeneko enpresa independentea eratu du zerbitzu finantzarioak emateko.

Facebookek jakinarazi duenez, dibisa horren xede nagusia diruaren trukaketa erraztea izango da garatze bidean dauden herrialdeetan. “1.700 milioi pertsonek ez dute banku-konturik, munduaren %31”. Hala, libraren helburua da erabiltzaile horiengana iristea: haien kontua izango litzateke, aurreztu, ordaindu eta transferentziak egiteko. Bidalketen prezioaren harira, Facebookek esan du “kosterik gabekoak edo oso koste baxukoak” izango direla. Konpainiak libra iragartzeko erabili duen bideoan, Manila eta Mexiko Hiria agertzen dira, besteak beste; hortaz, argi dago Facebooken jatorrizko herrialdea ez dela libraren xedea; monetak Suitzan izango duen egoitza legala. Facebookeko buru Mark Zuckerbergek oraintsu adierazi duenez, “saretik dirua bidaltzea argazki bat bidaltzea bezain erraza izan beharko litzateke”.

Hartara, Hala, Facebookek bere blockchain propioa sortu du libra kudeatzeko: partekatutako zerbitzarien sistema bat da, eta sistema hori transakzioak ziurtatzen dituzten talde independenteek mantentzen duten.

Facebookek 100 enpresa handirekin aritzea espero du, eta dagoeneko lortu du batzuen baieztapena, tartean, Mastercard, Paypal, Visa, Booking, Uber, eBay eta Spotify. Horien artean ez daude lau teknologia enpresa handiak: Apple, Amazon, Microsoft edo Google.

Pribatutasuna

Behin ere, Facebooken kezka handienetako bat pribatutasuna da, izan ere, pribatutasuna bermatzea faktore garrantzitsua da monetak arrakasta izan dezan. “Kasu mugatu batzuetan izan ezik, Calibrak ez du informazio finantzariorik edo Facebookeko kontuaren informaziorik edo hirugarren aktoreen informaziorik partekatuko bezeroaren baimenik gabe”.

Facebook, iraganean, ez da oso egoki aritu baimenak eskatzerakoan; baimenak eskatzea, hain zuzen, ez konpainiaren jardunbide egokienetako bat izan, inondik inora. Enpresak berak kasu mugatu horietako baten adibidea azaldu du: “Gerta daiteke pertsonek haien Facebookeko lagun zerrenda Calibrara bidali nahi izatea diru-bidalketak errazteko. Inportazio hori ez da automatikoki egingo, bezeroaren baimena eskatuko dugu produktuaren baitan”.


Hara, egia esan ez da gure aurkezpen onena izan. Nahiago genuen ahabi-pastela. Pentsatzen dut Montalvo andreak egin dituela aurkezpenak, ezta?

Zuzen nazazu oker banago, Epaile Herritar Jauna, baina ulertzen dudanez Datuak Babesteko Legea haustea ere salagarria da…

Enkriptatutako mezu madarikatu hauek denbora gutxi uzten didate lasai eta luze azaltzeko gauzak, beraz, zure baimenarekin, harira joango naiz. Ondo dakit zuen uniforme beldurgarriak gorabehera, zuen oinarrizko soldata kaka hutsa dela urbanizazio honetan daramazun bizi-erritmorako, eta komisio on bat lortzeko ikerketak ireki beste erremediorik ez duzula...

Baina badakit, halaber, ze gogaikarriak diren sistemarentzat burutu ezin diren ikerketak irekitzen dituzten salatariak. Gainera, zuen kasuan, ulertzen dut CQIk behera egiten dizuela, ezta?

Egia al da, baita ere, 4tik behera ezin dela kargu publikorik izan? Putakeria handia izango litzateke, Emilio... Esaten dute gogorrena aberats izatetik pobre izatera pasatzea dela.

Baina nik uste tipo jatorra zarela. Bestela, zer dela eta idatziko zenidan abisua ematen?

Ikerketa eta komisio jostagarri hori ezeztatzea hain gogorra izan ez dadin zuretzat, bikoiztu egingo dizut kopurua eta bihar bertan zerotik hasiko gara berriz, ahabi-pastela barne!


Eskolako umeen eskutik etorriko dira gehienak, eta Arantzeta auzoan zapatuan ospatuko dute San Blas eguna.

Bete-betea dator biharko eguna Herri Eskolan. Goizean zehar, 5 urtetik gorako ikasleek San Blas opilak egingo dituzte eskolako ikasle guztiendako. "Goiz osoa izango da berezia eta eskola amaitutakoan ikasle guztiek San Blas opiltxo bat etxera eramateko aukera izango dute", azaldu dute zuzendaritzatik.

Arratsaldean, Santa Ageda bezperako koplak abestera irtengo dira kalera. Taldeka antolatuta, ikasleek herriko hainbat txokotan egingo dute kantuan: "Batzuek Domingo Iturbe kale inguruan, beste batzuek Salvador kale inguruan eta azken batzuek Torrealdea inguruan".

Amaitzeko, Mendizaleen plazan eta eskola aurrean abestuko dute eskolako ikasle guztiek batera –2 urtekoak izan ezik–. Familiak eta herritarrak gonbi- datuta daude parte hartzera.

Arantzeta auzoan, zapatuan

San Blas ermitaren bueltan mokadutxoa eskainiko du auzotar talde batek bihar. Azaldu dute mezarik ez dela esango baina 11:00 bueltan auzo giroko hamaiketakoa egingo dutela.

Gizartea Elgeta

ALBISTEAK MUGIKORREAN

Debagoieneko albiste nabarmenenak eta azken ordukoak Whatsapp edo Telegram bidez jaso gura dituzu? Harpidetu zaitez doan!


. - 2020ko nekazaritzako produktu eta elikagaien kalitate-araubideetarako laguntzen deialdiko oinarriak

2020ko nekazaritzako produktu eta elikagaien kalitate-araubideetarako laguntzen deialdiko oinarriak

(2019.02.30)

Ekonomiaren Garapeneko eta Azpiegituretako sailak, 2020ko nekazaritzako produktu eta elikagaien kalitate-araubideetarako laguntzen deialdiko oinarriak arautzen dituen agindua argitaratu zuen. Aginduaren_esteka.

Nekazariek kalitate-araubidean parte hartzeko laguntzen onuradunak, Euskal Autonomia Erkidegoan erregistratutako ustiategien titularrak izan ahalko dira, baldin eta kalitate-araubideetan lehen aldiz parte hartzen badute edota Ekoizpen Ekologiko Ziurtatuaren kalitate-araubideko produkzio-bideak lehendabizi hartzen badituzte deialdi honetan ezarritako epearen azken egunera bitartean. Ondorioz, ezin izango dira onuradun izan kalitate-araubide hautagarrietan dagoeneko inskribatuta daudenak edo beraietan parte hartu dutenak, Ekoizpen Ekologiko Ziurtatuaren kasuan izan ezik.