Bai, noski. Iturriko ura edateko ura da, alegia, osasunerako inolako arriskurik gabe edan dezakete pertsonek.

Nire etxeko urak bat-batean itxura, zapore edo usain desatsegina badu, edan daiteke?

Inoiz zure ura ilun ateratzen bada, edo zapore edo usain txarra badu, jarri harremanetan bezeroaren arretarako gure zerbitzuarekin.

¿Beharrezkoa da etxeko gailuak jartzea, deskaltzifikagailuak edo osmosi iragazkiak, besteak beste, uraren kalitatea hobetzeko?

Iturriko ura edateko ura da, eta legeek ezarritako kalitate-arau guztiak betetzen ditu. Beraz, ez da beharrezkoa inolako gailu osagarrik ezartzea, ura tratatzeko. Gailu horiek ongi hautatzen ez badira, ez badira aldian behin kontrolatzen eta ez badira gomendatutako mantentze-lanak egiten, baina, osasunerako arriskuak ager litezke (bakterioen ondoriozko kontaminazioa, uraren gehiegizko desmineralizazioa, sodio kontzentrazio handiak eta abar).

Zer da kloroa?

Munduan gehien erabiltzen den ur-desinfektatzailea da kloroa, eraginkorra eta fidagarria baita urak, horniketa-hodiek edo biltegiratze-deposituek eduki ditzakeen mikrobio kaltegarri guztiak ezabatzeko. Giza kontsumorako uretan botatzen den kloroaren dosia minimoa da, berme sanitarioa dauka –legeek ezarritakoa– eta ez da inolaz ere kaltegarria pertsonen osasunerako.

Horregatik, ura desinfektatzeko egokiena jotzen du Osasunaren Mundu Erakundeak (OME).

Izan ere, edateko uraren klorazioa da osasun publikoaren zaintzarako aurrerapen garrantzitsuenetako bat.

Zergatik da klorazioa munduan ura edateko bihurtzeko gehien erabiltzen den desinfektatze-teknika?

Ura kontsumitzaileen iturrietara iritsi arte horren desinfekzioa ondoen bermatzen duen metodoa delako, horniketa-hodiek edo biltegiratze-deposituek agente kaltegarriak edukitzea saihesten duelako, eta argi eta garbi konprobatu delako erabiltzen diren kontzentrazioek ez dutela kalterik eragiten. Horregatik, ura desinfektatzeko egokiena jotzen du Osasunaren Mundu Erakundeak (OME).

Zenbat kloro du iturriko urak?

Estatuko indarreko araudiaren arabera (140/2003 Errege Dekretua), Giza Kontsumorako Uren Kalitateari buruzko 98/83/EE Zuzentarauaren transposizioa, ez du 1 mg/l gainditu behar, baina parametro indikatiboa baino ez da. Estatuko legeek ez dute balio minimorik ezarri kloro askerako, baina hainbat autonomia erkidegok euren zaintza planen bitartez ezarri dute; gehienek, 0,2 mg/l.

Uretan egondako denboraren eta tenperaturaren arabera, besteak beste, kloroa desagertu egiten dela kontuan hartuta, banaketa-sare guztian kontrolatzen da horren maila. Horrela, ibilbidean zehar eta kontsumitzaileen etxeetaraino osagai horren maila ezarritako mugatik jaisten bada, banaketa-saretik bertatik kloro kopuru txikiak (birklorazioak) dosifikatzen dira, uraren kalitate sanitarioa bermatzeko.

Txarra da osasunerako?

OMEkren arabera, legeek ezarritako kontzentrazioetan kloroa ez da batere kaltegarria osasunerako. Erakunde horrek iturriko uretarako ezarritako osagai horren gehieneko kontzentrazioak ez du inolako arriskurik osasunerako.

Izan ere, edateko uraren klorazioa da osasun publikoaren zaintzarako aurrerapen garrantzitsuenetako bat, bakterioen eta bestelako mikroorganismoen kontrako gaitasun letal handia dela-eta, uraren bidez transmititzen diren gaixotasun asko ezabatzen lagundu baitu. Ura tratatu ondorengo kloro dosi egokiak ez du inolako arriskurik osasunerako, kontaminatzaileen kontra babesten du ura, eta horren desinfekzio zuzenaren adierazle da.

Zergatik nabaritzen diot urari gustuko ez dudan zaporea, eta beste pertsona batzuek ez?

Urak naturatik hartutako hainbat substantzia ditu disolbatuta, eta zapore berezia ematen diote. Hori da naturalena. Disolbatutako substantzia horiek uraren jatorriaren (lurrazpia, gainazala edo itsasoa) eta urak zeharkatzen den lursailaren konposizio geologikoaren araberakoak dira, besteak beste.

Ur mota aldatutakoan nabaritzen da zaporea, ohituta gauzkan ur batetik ohitu gabeko batera pasatzen baikara.

Zerk eragiten du uraren gogortasuna?

Kaltzioak eta magnesioak ematen diote urari gogortasuna, eta uraren jatorri diren ibaiek edo akuiferoek zeharkatzen dituzten lursailei zor zaizkie horiek. Beraz, uraren gogortasun maila horrek jatorrian zeharkatzen duen lurraren izaera geologikoren araberakoa da. Hala, karekizko lurzoru batek granitozko batek baino kare gehiago sortzen du.

Ur gogorrak onak dira osasunerako?

Iturriko uraren gogortasuna ez da giza osasunerako arazo, alderantziz baizik: uraren gogortasunaren ezaugarri diren kaltzioa eta magnesioa ezinbestekoak dira osasunerako.

Kaltzioan aberatsa den dieta bat ezinbestekoa da hezurrak sortzeko eta mantentzeko, sistema kardiobaskularrak ongi funtzionatzeko eta hormonak isurtzeko. Adinarekin, hezur-masa gal daiteke eta osteoporosi arazoak ager daitezke; hein batean, kaltzio kopuru handia hartuta konpon daitezke arazo horiek.

Gaur egun, kaltzio-iturri garrantzitsua bihurtu da ura, esnekien kontsumoak behera egin duela aintzat hartuta. Hala, egunero iturriko ura edanda, 1-1,5 litro, egun bakoitzeko gomendatutako mantenugai horren kopuruaren %7 eta %15 artean lortzen da. Gainera, kaltzioak funtzio garrantzitsua betetzen du haurren eguneroko nutrizio-beharrei dagokienez; kalkulatzen da iturriko urak egiten duela haurren zein nerabeen dietan egunero behar den kaltzioaren %15-20ko ekarpena.

Magnesioa ezinbestekoa da zelulen hainbat funtziotarako, bai eta hezurrak mineralizatzeko, aktibitate neuromuskularra eta nerbio-sistema zentralarena transmititzeko eta bihotzaren funtziorako ere. Aquarbe iturriko ura edanda, 1-1,5 litro, eguneroko gomendatutako magnesio kopuruaren %5-20 lortzen da.

Nola neurtzen da uraren gogortasuna?

Uraren kaltzio karbonato (CaCO3) kontzentrazioaren bitartez adierazten da uraren gogortasuna.

Horregatik, gogortasunaren araberako hainbat ur-sailkapen daude. Gehien erabiltzen denetako bat Merck eskala da:

0 – 79 mg CaCO3/l…………………………. Ur oso biguna

80 – 149 mg CaCO3/l…………………… Ur biguna

150 – 329 mg CaCO3/l…………………… Ur erdigogorra

330 – 549 mg CaCO3/l…………………… Ur gogorra

Más de 550 mg CaCO3/l……………….. Ur oso gogorra

Gradu frantsesetan (FH) edo gradu alemaniarretan (DH) ere adieraz daiteke uraren gogortasuna. Hona hemen unitate horien eta mg/l kaltzio karbonatotan adierazitako gogortasunaren arteko ekibalentzia:

1 ºFH = 10 mg CaCO3/l

1 ºDH = 17,8 mg CaCO3/l

Uraren gogortasuna jakin behar dut ontzi-garbigailua programatzeko. Non kontsulta dezaket?

Uraren gogortasuna jakiteko, sartu webeko Uraren Kalitatea atalean, edo eska iezaguzu bulego birtualeko Harremanetan jarri atalaren bitartez.

Osasuna

Nahikoa da egunean 1,5 litro ur?

Zaila da pertsona batek egunean zenbat ur edan behar duen ezartzea, beharrak hainbat faktoreren araberakoak baitira: ariketa fisikoaren, klimaren, adinaren eta sexuaren araberakoak, besteak beste.

Pertsona heldu osasuntsu batek egunean kilokaloria bakoitzeko 1 ml edatea gomendatzen da, hau da, 2-3 litro egunean.

Kantitate horretatik %75-80 edarietatik eskuratu behar da (ura, esnea, zukuak, infusioak, saldak eta abar), eta gainerako %20-35a, elikagai solidoetatik, frutak eta barazkietatik, adibidez.

Badakizu zer komeni den eguna hasteko eta amaitzeko?

Lo gauden bitartean ura galtzen dugu. Horregatik komeni da ohera joan aurretik eta jaiki ondoren gutxienez edalontzi bat ur edatea.

Zergatik da garrantzitsua ongi hidratatuta egotea?

Izerditzen dugunean, ura eta gatz mineralak galtzen ditu gure gorputzak. Gure izerdiaren %99 ura besterik ez da, baina mineralak ere baditu, sodioa, potasioa, burdina eta magnesioa.

Ongi hidratatuta egoteak organismorako beharrezkoak diren ur-balioak berreskuratzen eta deshidratazioaren sintomak, gorakoak, buruko mina, nekea, azal lehorra eta abar, saihesten laguntzen du.

Badakizu zergatik ez dugun egarri izan arte itxaron behar ura edateko?

Gorputzak egunero galtzen duen ura (2 litro baino gehiago) zenbat eta lehenago konpentsatu, hobe, deshidratazio prozesua hastea saihesteko.

Horregatik, oso garrantzitsua da egarri izan arte ez itxarotea ura edateko, sintoma hori deshidratazioaren ezaugarri baita.

Gehiago edan behar dugu ariketa egiten badugu?

Funtsezkoa da ariketa egin baino bi ordu lehenago litro erdi ur edatea, ongi hidratatuta egoteko eta gorputzari soberakina ateratzeko denbora emateko.

Ariketa egin bitartean, tarteka hidratatzea komeni da, izerdiarekin galtzen den ura berreskuratzeko. Ariketa egin ondoren, oinarrizkoa da ura edatea behar bezala errekuperatzeko.

Iturriko ura ona da eliteko atleta batentzat?

Bai, iturriko ura ona da eliteko atleta batentzat eta kirola egiten duen edonorentzat.

Haurrek edan dezakete iturriko ura?

Iturriko ura helduentzat eta haurrentzat da ona. Garrantzitsua da haurrek entrenamenduetan edo jolastu bitartean nahitaezko etenaldiak egitea nahiko ur edateko eta hidratatzeko.

Helduek gehiago hidratatu behar dute?

Adineko pertsonen kasuan, funtsezkoa da ur-kontsumoa kontrolatzea; izan ere, adinarekin aldaketak gertatzen dira giltzurrunen funtzioan, eta asko jaisten da egarri sentsazioa.

Badakizu ur gehiago edatea komeni dela gripea edo beherakoa edukiz gero?

Hoztura arruntak, gripeak eta beherakoak deshidratazioa eragiten dute askotan; beraz, ura maiz edan behar da egoera horietan.

Uraren eta saneamenduaren erabilera arrazionala

Zergatik da hobe dutxatzea bainatzea baino?

Hobe da dutxatzea, dutxa azpian iturria irekita pasatzen dugun minutu bakoitzeko 10 litro ur inguru gastatzen ditugulako.

Zein landarek behar dute ur gutxien?

Zuhaixkek, landare autoktonoek eta erresistenteek behar dute ur gutxien. Landare ederrak dira horiek ere, eta ur gutxiago behar dute.

Zein da lorategia ureztatzeko ordurik onena?

Goizeko lehen ordua edo iluntzea, ura ez denez hain azkar lurruntzen gehiago aprobetxatzen dugu.

Kozinatu ondoren, non botako dut olioa?

Zartaginetik paper xurgatzailearekin kentzea eta zakarrontzira botatzea gomendatzen da, edo hozten denean plastikozko ontzi hermetiko batean jasotzea eta bilketa-gune batera eramatea, birziklatu ahal izateko. Ez bota arraskatik; olioa eta ura ez dira nahasten, eta oso zaila da araztegietan garbitzea.

Zergatik ez da komeni pintura arraskan botatzea?

Pintura oso kutsagarria delako. Masa solido bihurtu arte lehortzen uztea eta udalaren bilketa-guneetara eramatea gomendatzen dizugu.

Eta zigarrokinak? Komunetik behera bota ditzakegu?

Ez bota zigarrokinak komunetik behera; nikotina eta alkitrana dituzte, uretan erraz disolbatzen diren eta kutsatzaileak diren substantziak, baita kontzentrazio txikietan ere, eta oso zaila da arazte-prozesuan ezabatzea. Zigarrokin hondarrak zakarrontzira bota, ongi itzali ondoren.

Zer beste material ez da bota behar komunetik behera?

Zapi hezeak, botikak, makilatxoak, plastikoak, gasak…; konpresak eta preserbatiboak ez dira komunetik behera bota behar, hodiak buxatu eta hondakin-ura araztegian sartzeari eragin diezaioketelako. Komunean hondakin solidoak botatzeko edukiontzi txiki bat jartzea gomendatzen dizugu.

Laguntza, hobariak eta ordaintzeko zailtasunak

Non kontsulta ditzaket nire udalerriko tarifak?

“Tarifak” atalean, zure udalerriari buruzko informazio espezifikoa eskura dezakezu. Bertan kontsulta ditzakezu indarrean dauden tarifak, bai eta balizko hobariak ere.

Horrekin batera, aldizkako fakturen orri-oinean, probintziako aldizkari ofizialetan argitaratutako tarifei buruzko informazioa duzu, web ofizialean bertan kontsultatzeko.

Lau lagun gara etxean; lor dezaket hobariren bat?

“Hobariak eta gizarte funtsa" atalean balizko hobariak kontsulta ditzakezu, hornitutako etxeko erabiltzaile-kopuruaren arabera aplikatzekoak. Era berean, horiek aplikagarri diren kasuetan, beharrezkoa da kontratuaren titularrak edo pertsona baimendu batek eskaera fede-emaile bat egitea, dagokion dokumentazioa aurkeztuta, arestian adierazitako web orriko ataleko informazioaren arabera.

Zalantzarik edukiz gero, jarri gurekin harremanetan bezeroaren arretarako kanalen bitartez.

Nire udalerrian erroldatuta nago; eduki dezaket hobaririk?

Udalerrian erroldatuta egoteagatik ez da hobaridun tarifarik aplikatzen, baina “Hobariak eta gizarte funtsa" “Hobariak eta gizarte funtsa" atalean kontsulta dezakezu beste hobaririk badagoen. Zalantzarik edukiz gero, jarri gurekin harremanetan bezeroaren arretarako kanalen bitartez.

Zer laguntza edo hobari eduki ditzaket?

“Hobariak eta gizarte funtsa” atalean kontsulta ditzakezu kontratuaren titularraren (pentsioduna, familia ugaria edo gutxieneko txertatze errenta) gizarte egoera arabera aplikagarri diren laguntzak, tarifa murriztuak edo hobariak, zure udalak onartutakoak.

Informazio gehiago jaso edo kontsultaren bat egin nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan bezeroaren arretarako kanalen bitartez.

Zer egingo dut hornidura moztuko didatela jakinarazten badidate eta ezin badiot zorrari aurre egin?

Jarri gurekin harremanetan, bezeroaren arretarako kanalen bitartez, eta zure kasua aztertuko dugu.

Hornidura moztu diezadakete ez ordaintzeagatik?

Zerbitzua ez ordaintzeagatiko kudeaketak indarreko arauetan ezarritakoaren arabera egiten dira, erregelamenduan, ordenantzetan eta abarretan, alegia. “Zerbitzuaren araudia” atalean kontsulta daitezke.

Mozketa-abisuaren jakinarazpen bat jasoz gero eta ezin baduzu zure faktura ordaindu, jarri gurekin harremanetan, bezeroaren arretarako kanalen bitartez, eta zure kasua aztertuko dugu.

Zein epetan ezarriko da nire hornidura?

Gehienez ere, etetea eragin duten kausak konpondu ondorengo lanegunean, ezarriko da zerbitzua.

Beste zein arrazoirengatik eten daiteke nire hornidura?

Erakunde hornitzaileak ondorengo kasu hauetan eten ahalko du hornidura: Zure eskariz, horniduraren behin betiko bajagatik. Kudeaketa hau gure bezero-gunearen bitartez edo bezeroaren arretarako gure telefonora deituta egin dezakezu. Ofizioko bajagatik, erakunde hornitzailearen eskariz, zerbitzua jasotzen duenak betebeharren bat ez betetzeagatik. Bertan behera uztea eragin dezaketen kausa nagusiak fakturak erakunde hornitzaileak ezarritako epeetan ez ordaintzea, iruzurra edo erreintzidentzia dira. Informazio gehiagorako, “Zerbitzuaren araudia” atala kontsulta dezakezu.

Kontsumoa eta fakturak

Nola kontsulta ditzaket nire fakturak?

Nahi duzunean kontsulta ditzakezu zure fakturak bezero-gunearen bitartez. Gogoan izan zure kudeaketak online egin ahal izateko erregistratuta egon behar duzula. Erregistratuta ez bazaude, oso erraz eman dezakezu alta (ikus nola erregistratu bezero-gunean).

Nola pasatu naiteke faktura digitalera?

Eremu Pribatuan erregistratuta egon behar duzu. Erregistratuta ez bazaude, erregistratu orain.

Zure eremu pribatuko bulegoan erregistratuta bazaude, sartu zure erabiltzailearekin eta pasahitzarekin, eta sartu paperik gabeko faktura digitalaren zerbitzua aktibatzeko atalean. Faktura bat egiten den bakoitzean, eskuragarritasuneskura dagoelako abisu bat jasoko duzu eta zuzenean deskargatu ahal izango duzu.

Ez dut uraren faktura ulertzen; zer ordaintzen da, zehazki?

Edateko uraren horniduraren alta kontratuek indarreko legeek ezarritako tarifak dituzte. Gehienetan, zerbitzuaren fakturak uraren eta kontagailuaren zein estolderiaren kontserbazioaren tarifak hartzen ditu barne, eta kasurik gehienetan titularra izaten da zerbitzuaren emakidaduna. Bestalde, ingurumen tasak ere sartzen dira, kanon gisa, eta autonomia erkidegoa izaten da horien titularra; eta, azkenik, zaborren tasa ere eduki dezake barne hartuta, udala titular duena. Beraz, fakturaren zenbatekoaren %30-50 inguru izaten da uraren tarifa; gainerakoa zergak (BEZa), tributuak eta abar izaten dira.

Era berean, aplikatutako kontzeptuen eta aldizkari ofizialetan argitaratutako tarifa aplikagarrien inguruko informazioa egon ohi da zure etxeko horniduraren fakturan, bai eta horien titularrak identifikatzeko modua ere, beharrezkoa izanez gero kontsultatu ahal izateko.

Informazio gehiago jaso edo kontsultarik egin nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan bezeroaren arretarako kanalen bitartez.

Nork onartzen ditu uraren tarifak?

Udala arduratzen da udalerrian zerbitzuari aplikatuko zaizkion tarifak onartzeaz, eta Prezio Batzordeak baimentzen ditu. Behin onartu eta baimenduta, dagokion aldizkari ofizialean argitaratzen dira.

Zer da zerbitzu-kuota?

Berehalako disponibilitatea eta ur-zerbitzurako sarbide iraunkorra bermatzen ditu kuota horrek. Zenbateko finko bat da, eta emari nominalaren (hau da, zure kontagailutik pasatzen den kantitate estandarra) arabera kalkulatzen da. Tarifei eta etxebizitza motei buruzko informazio gehiago nahi baduzu, kontsulta ezazu zure erakunde hornitzailearen webgunea.

Zer da estolderia-kuota?

Estolderia-kuota enpresa hornitzaile batzuek biltzen dute udalen kontura. Estolderia-sarea zaindu eta mantentzeko da.

Zer maiztasun du uraren fakturak?

Oro har, bi edo hiru hilabetean behin fakturatzen dira kontsumoak, udalerriaren arabera, betetako hornidura-aldika, Zerbitzuaren Erregelamendua betetzeko. Lehen aldia hornidura zerbitzua abian jartzen den egunetik kontatzen da.

Nire fakturaren maiztasuna edo periodikotasuna aldatzeko eska dezaket?

Hilero ordaintzeko aukera ematen duen modalitate bat dago (12 TANTA); kuota finko bat ordaintzen da hilero, eta 12 hilabetera, benetako fakturazioaren arabera erregularitzatzen da. Ordainketa modalitate berri horrek ez dakar kontratu aldaketarik. Kontagailua betiko erregulartasunarekin irakurtzen eta fakturatzen da. Planaren baldintzak eta nola kontratatu ikus ditzakezu webguneko dagokion atalean.

Uraren faktura jaso dut eta tarterik handienean fakturatu didate; zer esan nahi du horrek?

Uraren tarifak zerbitzuaren kuota finko bat eta kontsumoaren kuota aldakor bat hartzen ditu barnean; bigarren hori kontsumo-tarteen arabera aplikatzen da, uraren erabilera efizientea sustatzeko, erabilera arduratsuak sarituta eta gehiegizko kontsumoa zigortuta, m3-ko prezio bat ezarrita; prezio hori handitu egiten da tarte bakoitzean.

Informazio gehiago jaso edo kontsultarik egin nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan bezeroaren arretarako kanalen bitartez.

Nire ur-kontsumoa zero da, baina hala eta guztiz ere zerbitzu-kuota ordaintzen dut. Zergatik?

Uraren tarifak zerbitzuaren kuota finko bat eta kontsumoaren kuota aldakor bat hartzen ditu barnean; bigarren hori ur zerbitzua berehala eta etengabe edukitzea bermatzeko aplikatzen da; zenbateko finkoa dauka fakturazio-aldi bakoitzeko, eta kontagailuaren diametro motaren arabera aplikatzen da.

Informazio gehiago jaso edo kontsultarik egin nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan bezeroaren arretarako kanalen bitartez.

Nire horniduraren fakturaren kopia behar dut. Nora jo dezaket?

Erraz eta azkar egin dezakezu gure bezero-gunearen bidez, edo baita bezeroaren arretarako gure telefonoaren bitartez ere.

Nori deitu behar diot ur-isuririk eduki gabe nire ur-kontsumoa ohikoa baino handiagoa dela uste badut?

Edozein ihes baztertzeko, zure etxeko instalazio guztia eta finkako ur-kontagailuen gelakoa (gehienetan eraikinaren sarreran egoten da) ikuskatzea gomendatzen dizugu. Kasu horretan, ihesik edukiz gero, etxejabeen komunitateari edo bezeroari dagokio instalazioa konpondu, kontserbatu eta mantentzea, ezarritako neurketa-ekipoa izan ezik. Zure etxeko edo finkako balizko ihes bat ikuskatzeko moduari buruzko zalantzarik edukiz gero, deitu gure matxura telefonora (eguneko 24 orduetan, urteko 365 egunetan, dago erabilgarri). Halaber, barruko zuren instalazioan edo finkan isuririk ez dagoela egiaztatu baduzu, baina zure kontsumoa ohikoa baino handiagoa bada, oraindik, deitu bezeroaren arretarako telefonora, eta ahalegin guztiak egingo ditugu laguntzeko.

Ordainketak

Nola ordain dezaket uraren nire faktura?

Hainbat ordainketa kanal ditugu, malgutasunik handiena eduki dezazun:

Banku-helbideratzea: bezero gehienek erabiltzen duten ordainketa-kanala, erraza eta erosoa. Zure banku-kontuaren IBANa (2 letra, 2 kontrol zenbaki eta 20 zenbaki gehiago) eta SEPA agiria, sinatuta, eman behar dizkiguzu. Helbideratu orain zure ordainagiriak, erosotasunez, Bezeroen Eremuaren bitartez.

Web honetako “Fakturen ordainketa” atala: kreditu edo zordunketa txartel bidezko online ordainketa. Ondorengo informazioa eduki beharko duzu: CPR kodea, jaulkitzailea, erreferentzia, identifikazioa eta zenbatekoa, ordainketa kodearekin batera fakturaren behealdean ageri dena.

Bezeroaren arretarako telefonoa

Fakturaren behealdean ageri den erakunde kolaboratzaileren batera jota (posta edo banku-erakundeak), eskudirutan edo bankuko txartelarekin ordaindu ahalko duzu, helarazi dizugun banku-kodea aurkeztuta.

Bezeroaren arretarako gure bulegoetara jota; bertan, kreditu edo zordunketa txartelarekin ordaindu ahalko duzu, edo ordainketa-dokumentu bat eskatu, gure erakunde kolaboratzaileetan eskudirutan ordaintzeko.

Bezeroaren arretarako bulegoetan ordain ditzaket nire fakturak?

Gure bulegoetan ezin da eskudirutan ordaindu, baina kreditu edo zordunketa txartelarekin, bai. Nolanahi ere, hainbat ordainketa-kanal ditugu, mugitu behar ez izateko. Kontsulta ezazu “Nola ordain dezaket uraren nire faktura?” atala, zein aukera datorkizun ondoen ikusteko.

La Caixaren bezero izan behar dut nire fakturak ServiCaixa bitartez ordaindu ahal izateko?

Ez, ez da beharrezkoa erakunde honen bezero izatea, ezta La Caixaren Linea Irekiaren erabiltzaile izatea ere. Gogoan izan gure erakunde kolaboratzaileen, bulego birtualaren edo La Caixa - Online Ordainketakbitartez ere ordain dezakezula, edozein kreditu edo zordunketa txartelekin (Visa/Mastercard).

Nire banku-txartelak La Caixakoa izan behar du online ordaindu ahal izateko?

Ez, ez da beharrezkoa La Caixa izatea txartelaren jaulkitzailea. Kreditu edo zordunketa txartel aktibo bat (Visa/Mastercard) edukitzea bakarrik da beharrezkoa.

Online ordainketak badu kosturik niretzat?

Ez. Online ordainketek ez dute inolako kostu gehigarririk.

Zure Zerbitzua

Nire lehen etxebizitza erosi dut. Alta eman behar al diot urari?

Bai, alta eman behar diozu eta zure zerbitzura dauzkagun kontaktuko edozein bidez eman dezakezu, honako dokumentazio hau aurkeztuz:

NAN edo IFK edo AIZo

Bizigarritasun-zedula edo behin betiko kalifikazioaren zedula. Etxebizitza batek indarreko araudiak aurreikusten dituen gutxieneko bizigarritasun-baldintzak betetzen dituela egiaztatzen duen agiria da. Kontsultatu hemen zer Autonomia Erkidegotan den ezinbestekoa eta zer kasutan.

Jabetza-eskritura, erosketa-kontratu pribatua edo errentamendu-kontratua etxebizitzaren maizterra edo jabea zarela egiaztatzeko.

Kontuaren titularraren banku-helbideratzeari buruzko datuak (IBAN) eta SEPA Agindua, ordainagiria helbideratu nahi baduzu.

Lokal bat edo enpresa bat daukat. ¿Zer dokumentazio behar dut hornidura bati alta emateko?

Arau orokor gisa, ondorengo dokumentazioa beharko duzu:

Alokairu kontratua, jabetza eskritura edo erosteko aukera, edo eroste edo alokatze ziurtagiria, higiezinaren jabeak edo administratzaileak egindakoa.

Hornidura-enpresak edo erakunde titularrak kontratazioaren eskatzaileari emandako ahalordetze- eskritura.

Ahalordedunaren IFZ/AIZaren kopia. Eskatzailea ez bada ahalordeduna, ahalorde-eskriturarekin batera, sozietateko ahalordedunak bete eta eskatutako baimen-gutuna ere aurkeztu behar da, sozietate edo enpresa baten izenean eta haren ordezkari gisa kontratatu ahal izateko.

Eskatzailearen IFZ/AIZ. Ekonomia-jardueren gaineko zergaren epigrafea.

Kontuaren titularraren banku-helbideratzeari buruzko datuak (IBAN) eta SEPA Agindua, ordainagiria helbideratu nahi izanez gero.

Zertan datza ur-horniduraren kontratuaren zenbatekoa?

Hornidura-kontratuak hornidura-eskubideak barne hartzen ditu, kontratua sinatzean aldi bakarrean ordaintzen direnak.

Zenbat denbora pasako da, ura eduki arte, horniduraren alta egin ondoren?

Kontratua gauzatu ondoren, zure etxebizitzak edo lokalak ur-konexioa badu eta kontagailua soilik jarri behar bada, ura izango duzu 24 ordu igaro baino lehen, baldin eta instalazioak behar diren baldintzak betetzen baditu eta etxebizitzan sartzeko aukera ematen badiguzu.

Behar diren baldintzak kontsultatzeko, sartu gure konpromiso-gutunean.

Zer egin behar dut zerbitzuaren titularra aldatzeko?

Baldin eta etxebizitza bat bada, honako hau aurkeztu behar da:

NAN edo IFK edo AIZ

Kontuaren titularraren banku-helbideratzeari buruzko datuak (IBAN) eta SEPA Agindua, ordainagiria helbideratu nahi izanez gero.

Jabetza-eskritura, erosketa-kontratu pribatua edo errentamendu-kontratua etxebizitzaren/lokalaren maizterra edo jabea zarela egiaztatzeko.

Kontagailuaren irakurketa

Lokal komertzial edo industrial bat bada, honako hauek ere aurkeztu behar dira:

Irekitzeko lizentzia

Ordaindutako azken ordainagiria edo EJZko alta

Helbide berria dut. Beste alta bat egin behar dut ala nire etxebizitza berrian lehendik zegoen kontratuarekin jarraitu behar dut?

Etxe-aldaketen kasuan edo etxebizitza bat hornidura-kontratua sinatu zuena ez den pertsona batek okupatzen duenean, titulartasun-aldaketa edo kontratu berria egin behar da. Subrogazioa heriotzaren ondorioz, ondasun-banaketaren ondorioz eta/edo enpresen bat egitearen ondorioz egin daitekeen kudeaketa da. Aurreko hornidura-kontratuaren eskubide eta betebehar guztiak subrogatzea esan nahi du eta ez du inolako kosturik.

Nire etxean sartzen utzi behar al diot enpresa hornitzaileko pertsonalari?

Bai. Hornidura-eskatzaileek behar diren elementuak jartzen utzi behar diote enpresa hornitzaileari, eta baita erakundeak baimendu eta akreditutako pertsonalari sartzen utzi ere, hornidurarekin zerikusia duten baieztapen guztiak egin ahal izateko.

Nor arduratzen da kontagailuen konexioaz eta deskonexioaz?

Kontagailuaren edo neurketa-aparatuaren konexioa eta deskonexioa erakunde hornitzaileak egiten du. Erakundeak instalazioa zigilatu dezake eta zigilua kentzeko baimena duen bakarra da.

Non jartzen da kontagailuen bateria?

Banakako kontagailuen bateriak xede horretarako soilik erabiltzen diren lokal edo armairuetan jartzen dira. Armairuek higiezinaren behe solairuko erabilera erkideko zonan egon behar dute eta zuzeneko sarbidea izan behar dute sarreratik. Erretentzio-balbula bat jartzen da muntaga bakoitzaren jatorrian eta bakarkako kontagailuen bateriarekiko konexio-puntuan, banaketa-sarera ura itzul ez dadin.

Zer kontagailu-mota edo neurketa-ekipamendu mota daude?

Arau orokor gisa eta kalerako irteera zuzena duten higiezinen kasuan, kontsumoen kalkulua eta kontrola ondorengo hauen bidez egingo da: Kontagailuen bateria: etxebizitza edo lokal bat baino gehiago badaude, nahitaezkoa da bakoitzerako kontagailu bat jartzea, zerbitzu komunetarako direnez aparte. Kontagailu bakarra edo orokorra: higiezin edo finka batek etxebizitza edo lokal bakarra badu, obretarako behin-behineko horniduretan eta obren egikaritze prozesuan dauden poligonoetan, barruko banaketa-sareak jasotzen ez diren bitartean.

Kontratatutako emaria handitzea eskatu edo jakinarazi behar al diot erakunde hornitzaileari?

Bai. Bezeroek kontratatutako moduan eta kontratatutako erabilerarako erabili behar dute hornitutako ura. Horregatik, erakunde instalatzaileari eskatu behar diozu kontratatutako hornidura-emariak handitzea eskatzen duen instalazioen edozein aldaketarako edo hartzaile-kopuruaren edozein aldaketarako behar den baimena.

Etxebizitza-sustatzailea naiz. Eska al dezaket ur-hargune bat edo estolderia-hargune bat?

Ur-hargune bat edo estolderia-hargune bat eskatzeko, edo nahi baduzu, obra-lizentziaren aurreko txosten bat eskatzeko, honako dokumentazio hau aurkeztea behar duzu (Eskaera horiek aurrekontua ere badute):

NAN, IFK edo IFZ

Finkaren kokapen-planoa

Iturgintza- eta hustubide-instalazioaren planoak (etxebizitza bat baino gehiagoko eskaeretarako)

Nola eman diezaioket baja ur-zerbitzuari?

Gure arreta-kanalen bidez eman diezaiokezu baja, honako agiri hauek aurkeztuta:

NAN edo IFZ

Kontagailuaren irakurketa

Eskatzailea eta titularra pertsona bera ez direnean, eskatzailearen NAN edo antzeko egiaztagiria eta berak sinatutako “baimen-aitorpena” ere beharko ditugu. Baja idatzizko eskaera bidez egin dezakezu.

Zer egin behar dut etxean ihesa daukadan jakiteko?

Ondoren adieraziko dizugu zer urrats egin behar dituzun:

Lehenik eta behin, zure ur-kontagailua aurkitu behar duzu. Sartu finkako kontagailu-gelan. Kontagailuen baterian plano bat dago, eta bertan aurkituko duzu zure kontagailuaren kokalekua

Gero, begiratu kontagailuak behar bezala funtzionatzen duela. Horretarako, utzi txorrota bat irekita zure etxean edo lokalean. Esfera handiko orratz gorriak edo kontagailuko azken zifra gorriak (elektronikoa bada) gorantz mugitu behar dute. Txorrota irekita edukita, itxi kontagailuko pasoko giltza eta egiaztatu ez duela mugimendurik egiten.

Amaitzeko, ireki berriro pasoko giltza eta itxi etxeko txorrota guztiak ordubetez, gutxi gorabehera. Begiratu kontagailuak ur-kontsumorik erregistratu duen. Horrela bada, oso posible da ihesen bat izatea instalazioan, kontagailuak ura pasatzen bada soilik erregistratzen baitu kontsumoa.

Nori deitu behar diot ur-ihesaren bat badut?

Ihesa baldin baduzu, harremanetan jarri behar duzu iturgin batekin edo enpresa espezializatu batekin edo zure etxeko aseguruak konponketa-mota horiek estaltzen dituen begiratu. Barruko instalazioen kontserbazioa eta haietan izaten den edozein matxuraren konponketa erabiltzailearen erantzukizunak direla gogorarazten dizugu, Ur Zerbitzuaren Erregelamenduak xedatzen duen bezala.

Nori deitu behar diot nire ur-hustubideak edo komunitatekoak matxura edo buxadurarik badu kaleko estolderiara irisi baino lehen?

Estolderiako ur-hargunea matxuratuta edo buxatuta badago, barruko instalazioan edo estolderiaren kanalizazioan, finkaren jabea edo etxebizitzaren erabiltzailea da horren arduradun. Ur zikinak isurien sare orokorrera edo udal-estolderiara hustu behar dira. Enpresa pribatu batekin jarri behar duzu harremanetan, hondakin-isurien kanalizazioak desataskatzeko.

Ez dut urik etxean. Zer egin behar dut?

Lehenik eta behin, jakin ezazu ur-faltak zure etxeko ur-puntu guztiei eragiten dien. Horrela bada, jarri harremanetan auzokideren batekin denei eragiten dien jakiteko.

Auzokideek eraginik ez badute izan, begiratu zure etxe barruko pasoko giltza guztiz irekita dagoen. Ondoren, egiaztatu kontagailuak edo neurketa-ekipoak bi giltzak zabalik dituela (hau da, ezkerretara guztiz biraturik). Gogoan izan zure ur-kontagailua aurkitzeko giltza unibertsal batekin sartu behar duzula kontagailuen gelan; finkako atarian edo harreran egoten da gehienetan. Kontagailuen baterian plano bat dago, eta bertan aurkituko duzu zure kontagailuaren kokalekua.

Gauza horiek guztiak begiratu ondoren urik gabe jarraitzen baduzu, deitu gure matxuretarako telefonora eta gure esku dagoen guztia egingo dugu zuri laguntzeko.

Duela gutxi ur-matxura bat konpondu dute kalean eta orain ez daukat behar adinako presiorik etxean. Zer egin behar dut?

Batzuetan, ihes bat gertatzen denean edo hura konpondu bitartean, uraren presioak harea-partikula txikiak garraia ditzake hodi orokorretatik edo finkako hodi partikularretatik. Zorionez, ez da ezer larria. Gehienetan, kanpoko matxura konpondu eta minutu batzuetara normalizatzen da horniketa, eta ohiko presioa berreskuratzen da. Hala ere, ohiko presiorik gabe jarraitzen baduzu, deitu gure matxuretarako telefonora eta gure esku dagoen guztia egingo dugu zuri laguntzeko.

Ez dut ur-presiorik etxean. Zer egin behar dut?

Egiaztatu zure etxeko uraren giltza guztiz zabalik dagoela Presioa murrizteko aparaturen bat baldin badaukazu, begiratu ondo funtzionatzen duela

Ondoren, egiaztatu kontagailuak edo neurketa-ekipoak bi giltzak zabalik dituela (hau da, ezkerretara guztiz biraturik). Gogoan izan zure ur-kontagailua aurkitzeko giltza unibertsal batekin sartu behar duzula kontagailuen gelan; finkako atarian edo harreran egoten da gehienetan. Kontagailuen baterian plano bat dago, eta bertan aurkituko duzu zure kontagailuaren kokalekua.

Gauza horiek guztiak begiratu ondoren presiorik gabe jarraitzen baduzu, deitu gure matxuretarako telefonora eta gure esku dagoen guztia egingo dugu zuri laguntzeko.

Ez dut presiorik etxeko ur beroan. Zer egin behar dut?

Gogoan izan ur-enpresak banaketa-sare nagusiaren bitartez bakarrik hornitzen dizula ura. Horrek esan nahi du ur hotza dela.Ireki etxeko edozein iturri, eta egiaztatu ur hotzak ohiko presioa duela. Horrela ez bada begiratu nola dagoen barruko pasoko giltza eta ziurtatu kontagailuak edo neurketa-ekipoak pasoko bi giltzak zabalik dituela (hau da, ezkerretara guztiz biratuta). Gogoan izan zure ur-kontagailua aurkitzeko giltza unibertsal batekin sartu behar duzula kontagailuen gelan; finkako atarian edo harreran egoten da gehienetan. Kontagailuen baterian plano bat dago, eta bertan aurkituko duzu zure kontagailuaren kokalekua. Hala ere ur beroan presiorik ez baduzu, jarri harremanetan iturgin batekin edo zure etxeko aseguruarekin instalazioa eta ur beroaren zirkuitua azter ditzaten.

Zer behar dut bezeroen atalean erregistratzeko?

Gure konpainiaren ur-hornidurako kontratu baten titularra izan behar duzu eta inprimakian eskatzen zaizkizun eta bezero gisa eman zenizkigun datu pertsonalak sartu, kontratu-zenbakia, NAN edo AIZ eta azken fakturaren zenbatekoa barne.

Erabiltzaile-izen bat, erraz gogoratzeko moduko pasahitz bat eta guk jakinarazpenak bidaltzeko posta elektronikoko helbide bat sartu beharko dituzu.

Orduan alderdi pribatuan sartuko zara eta gurekin egin beharreko kudeaketak egin ahal izango dituzu.

Nire horniduraren fakturaren kopia behar dut. Nora jo dezaket?

Erraz eta azkar egin dezakezu gure bezero-gunearen bidez, edo baita bezeroaren arretarako gure telefonoaren bitartez ere. Bideo tutorial honetan nola egin azaltzen dugu.

Transkripzioa

Zure fakturak deskargatzea oso erraza da webguneko Bezeroen Arloan alta eman baduzu. Sartu zure kontuan eta joan menu nagusiko "online kudeaketak" atalera. Ondoren, jo ezazu "fakturen deskarga masiboa" atalera. Egin klik "eskatu deskarga" erlaitzean eta bete beharrezko eremuak: eman nahi duzun izena deskargari eta adierazi nahi duzun denbora tartea. Fakturak nola hautatu ere aukera dezakezu, nortasun agiriaren edo kontratu zenbakiaren arabera. Jarraian, deskargatu nahi dituzun fakturak banan-banan markatu eta "jarraitu" sakatu. Egiaztatu hautatutako fakturak behar dituzunak direla. Excel batean deskarga ditzakezu, "Zerrenda deskargatu" botoiarekin. PDF formatuan deskargatzeko, egin klik 'Berretsi' botoian, zure eskaera prozesatzeko. Mezu elektroniko bat jasoko duzu, fakturak behar bezala deskargatu direla jakinarazteko. Ez baduzu posta zure sarrera-erretiluan ikusten, gogoratu spam karpeta berrikustea. Une horretatik aurrera, fakturak eskura izango dituzu 'Eskatutako deskargak' erlaitzean, eta PDF formatuan deskargatu ahal izango dituzu. Webgunearen bidez, dena da abantaila.

Nola ordain dezaket uraren nire faktura?

Hainbat ordainketa kanal ditugu, malgutasunik handiena eduki dezazun:

Banku-helbideratzea: bezero gehienek erabiltzen duten ordainketa-kanala, erraza eta erosoa. Zure banku-kontuaren IBANa (2 letra, 2 kontrol zenbaki eta 20 zenbaki gehiago) eta SEPA agiria, sinatuta, eman behar dizkiguzu. Helbideratu orain zure ordainagiriak, erosotasunez, Bezeroen Eremuaren bitartez.

Web honetako “Fakturen ordainketa” atala: kreditu edo zordunketa txartel bidezko online ordainketa. Ondorengo informazioa eduki beharko duzu: CPR kodea, jaulkitzailea, erreferentzia, identifikazioa eta zenbatekoa, ordainketa kodearekin batera fakturaren behealdean ageri dena. Bideo tutorial honetan nola egin azaltzen dugu.

Transkripzioa

Zure fakturak webgunetik ordain ditzakezu, Bezeroen Arloan erregistratu beharrik izan gabe. Oso erraza da, ordaindu nahi duzun faktura eskura izatea eta urrats hauek jarraitzea besterik ez duzu behar: Menu nagusian, jo ezazu "Zure zerbitzua" atalera, eta aukeratu "Fakturen ordainketa". Sartu banketxera pantailaren behealdetik. Ez da beharrezkoa erakundearen bezero izatea ordaindu ahal izateko. Aukeratu "Ordaindu orain CPR kodearekin" eta bete eskatutako datuak. Fakturaren beheko aldean aurkituko dituzu: CPR, igorlea, erreferentzia, identifikazioa eta zenbatekoa. Idatzi fakturaren beheko aldean aurkituko dituzun eskatutako datuak. Ez ahaztu gidoirik gabe sartzea eta zenbateko zehatza adieraztea. Datuak bete ondoren, zure banku-txartelaren informazioa sartzea baino ez da falta izango. Prozesua amaitzeko, egin klik "ordaindu" botoian. Zure fakturak ere ordain ditzakezu, Bezeroen Arloan erregistratu bazara. Sartu zure kontuan eta sakatu "Nire fakturak". Ordaintzeke dauden fakturak beheko aldean agertzen dira. Sakatu "Ikusi online faktura", gero "Ekintzak" eta deskargatu faktura pdf formatuan, gero beharko baituzu. Itzul zaitez aurreko atalera, "Nire fakturak". Sakatu "Online ordainketa" eta sartu banketxean. Hautatu "Ordaindu orain barra-kodearen zenbakiarekin" aukera. Identifikazio-kodea sartzeko, begiratu deskargatutako fakturaren beheko aldea. Barra-kodearen azpian, kopiatu eta itsatsi behar duzun zenbakia aurkituko duzu, eskatutako eremuan. Idatzi zure erabiltzaile-emaila eta sakatu "Hasi ordainketa". Banku-txartelaren datuak sartzea eta prozesua amaitzeko "Ordaindu" botoian klik egitea besterik ez da falta. Webgunearen bidez, dena da abantaila.

Bezeroaren arretarako telefonoa

Fakturaren behealdean ageri den erakunde kolaboratzaileren batera jota (posta edo banku-erakundeak), eskudirutan edo bankuko txartelarekin ordaindu ahalko duzu, helarazi dizugun banku-kodea aurkeztuta.

Bezeroaren arretarako gure bulegoetara jota; bertan, kreditu edo zordunketa txartelarekin ordaindu ahalko duzu, edo ordainketa-dokumentu bat eskatu, gure erakunde kolaboratzaileetan eskudirutan ordaintzeko.

Nola jaulki dezaket nire fakturetako baten ordainketa-dokumentu bat?

Bideo tutorial honetan nola egin azaltzen dugu.

Transkripzioa

Lehenik eta behin, ordaintzeke dagoen faktura baten ordainketa agiria eskatzeko, bezeroen arloko zure kontuan sartu behar duzu, eta, ondoren, menuko "online kudeaketak" atalera jo. Sartu ondoren, egin ditzakezun kudeaketak bistaratu ahal izango dituzu, tipologiaren arabera taldeka sailkatuta. Jarraian, "Ordainketa agiriak" aukera hautatu behar duzu, "Fakturak eta ordainketak" kudeaketa-taldean. Jarraian, ordaintzeke dauden fakturak dituen kontratua hautatu eta "jarraitu" sakatu. Hurrengo urratsean, aukeratu dokumentua behar duzun fakturak eta sakatu "ordainketa agiria sortu" botoia. Orduan, berrespen mezu bat agertuko da, eragiketa ezeztatzeko edo "agiria sortu" botoiarekin jarraitzeko aukera ematen duena. Azkenik, "Ordainketa agiria deskargatu" botoia sakatu behar duzu dokumentuaren PDFa sortzeko. Dokumentu hori zure ordenagailuan gordeko da, eta behar duzun unean inprimatu ahal izango duzu. Web orriaren bidez, dena da abantaila!


Zentroa euskara bigarren hizkuntza gisa eskuratzeak burmuinaren egitura zein funtzionaltasunean duen eragina ikertzen ari da

Proiektu honen bidez, ikerlariek beste zientzia-esparru batzuetan aplika litezkeen eta hizkuntzarekin loturarik ez duten ondorioak ateratzea dute helburu, hala nola, pertsona batek burmuin-lesioen aurrean izango duen bilakaera aurreikustea ahalbidetuko duten biomarkatzaileak identifikatzea

Alfabetatze Euskalduntze Koordinakundeak (AEK) babestutako ikerlan honetarako A2 euskara-maila prestatzen ari diren 18 eta 50 urte bitarteko partaideak behar dira

Jakiteak ez duela ogirik jaten esan ohi da, baina ezagutzari lekua egiteak burmuinaren egitura zein funtzionaltasuna alda ditzake. Hori dela eta, Basque Center on Cognition, Brain and Language (BCBL) zentroak ikerlan bat abiarazi du euskara bigarren hizkuntza gisa ikasteak neurona-sareetan duen eragina aztertu eta beste zientzia-arloetara estrapolatu litezkeen ondorioak ateratzeko xedez, hala nola, pertsona batek garun-lesioen aurrean izango lukeen bilakaera aurreikusten lagun lezaketen biomarkatzaileak identifikatzea.

Proiektu hau garatzeko, zentroa euskarazko A2 mailako ikasle-talde batean oinarrituko da. Boluntario hauek hainbat ataza egingo dituzte, non memoria zein atentzioa aztertuko duten erresonantzia magnetikoa, magnetoentzefalografia eta jokabidean oinarrituriko teknikez baliatuz. Proba hauek ikasturtearen hasiera zein amaieran egingo dira, epe horretan hizkuntza ikastearen ondorioz gertatutako aldaketak neurtzeko helburuarekin.

Alfabetatze Euskalduntze Koordinakundearen (AEK) babesa duen proiektu honetan parte hartzeko hiru baldintza bete behar dituzte boluntarioek; euskarazko A2 mailako ikasle izatea, gutxienez eskolen % 80ra joateko konpromisoa hartzea eta 18 eta 50 urte bitarteko adina izatea.

«Gaur egun badakigu bigarren hizkuntza bat ikasteak burmuinean aldaketak eragiten dituela, eta horren arrazoia haren neuroplastikotasuna da: hau da, garunak ingurumenaren eraldaketetara egokitu eta bere egitura zein funtzionaltasuna moldatzeko duen gaitasuna. Zergatik da berezia ikerketa hau? Lehen aldiz pertsona bat denbora luzez aztertuko baitugu, ikasketak gizabanako berarengan eragindako bilakaera neurtzeko helburuarekin» adierazi du BCBLko Ikerbasque ikerlaria den Ileana Quiñonesek.

Hizkuntzatik haratago

Ikerlan honen gakoetako bat zera da: ez dela hizkuntzaren eremura mugatuko soilik, baizik eta burmuinaren eboluzioa nolakoa izango den aurreikusten lagunduko diguten markatzaileak identifikatzen saiatzean oinarrituko dela. Horrez gain, ezagutza hori beste hainbat eremutara hedatzeko asmoa dute ikertzaileek, esaterako, lesio neurologikoen esparrura.

«Garunak ingurumen-faktoreak (hizkuntza bat ikastea, esaterako) edota prozesu patologikoak (neuroendekapenezko gaixotasun edota lesioren bat) direla eta egokitu behar izaten du aldaketetara. Pertsona bakoitzak hizkuntzak ikasteko duen erraztasun-maila desberdina da, eta gauza bera gertatzen da gaitzen ondorengo eboluzioaren kasuan. Ikerketa honetan aztertu nahi duguna zera da: ea garunean hizkuntzen ikaskuntzan gertatzen diren aldaketek beste egoera batzuetara aplika litezkeen ezagutza sor dezaketen, adibidez, lesioen kasuan» zehaztu du Quiñonesek.

Azterlan hau BCBLk eta Minbiziaren Aurkako Espainiako Elkarteak (AECC) elkarlanean abiarazitako proiektu handiago baten parte da. Honen helburua da esna dauden pazienteekin erabiltzen diren kirurgia-teknikak optimizatzea, maila baxuko gliomaren bat duten pertsonen kasuan. Tumore hauek gaitasun kobnitiboei eragiten diete eta, garaiz tratatu ezean, gaizto bilaka daitezke.

Esna dauden pazienteen kirurgian, beharrezkoa da haien funtzio kognitiboen jarraipen zen ebaluazioa egitea (hizkuntza, oroimena, funtzio-exekutiboak, arreta, etab. ), ondorioak jasateko arriskua minimizatu ahal izateko.

BCBL eta AECC-ren proiektu hau ikasketa automatikoa edo machine learning izeneko tresnan oinarritzen da, esku-hartzeen emaitza aurreikusi, ebakuntzaren eraginkortasuna hobetu lezakeen jarduera-protokolo bat sortu eta garuneko plastikotasunaren ezagutzan sakontzen lagun lezaketen probak garatzeko asmoarekin. Quiñonesen gidapean euskara ikasteak burmuinean duen eragina ebaluatzeko azterlan hau garuneko plastikotasuna ikertzeko atazen baitan kokatzen da, hain zuzen ere, esna dauden pazienteen kirurgia-proiektuaren barnean.

«Azterlan hau proiektu handiago baten parte da, garuneko lesioak dituzten pazienteetan oinarrituta dagoena. Guk ikertu nahi duguna zera da: ea ikasturte amaierako aldaketa horiek nolakoak izango diren aurreikusten lagun liezaguketen adierazlerik dagoen aztertzea eta hauek estrapolagarriak izan litezkeen jakitea; hau da, garuneko aldaketak iragartzea ahalbidetzen duten markatzailerik badagoen detektatzea eta patologiak dituzten pertsonei aplikagarriak ote zaizkien jakitea, haien lesio neuronalen sendatze-prozesua aurreikusi ahal izateko», ondorioztatu du ikertzaileak.

Ikerketa azaroan hasi eta datorren urteko uztailera arte luzatuko da, Zientzia eta Teknologia Ministerioaren babesarekin.


Azken urteetako bilakaera demografikoaren iturburuan bi prozesu antzeman daitezke : alde batetik turistifikazio politika, eta bestetik metropolizazioa. Aurreikuspenen arabera 2040 bitartean Ipar Euskal Herriko biztanleria %10 igo daiteke. Lapurdi kostaldea azpiegitura aldetik egun saturatua aurkitzen denez, balizko bilakaera demografikoak zer pentsatua ematen du.

Turistifikazio politikaren eragina

Uda betean, uztailean hasi eta abuztua bitartean, Lapurdi kostaldeko biztanle kopurua hirukoizten da. Azpiegitura guztiek gainezka egiten dute, ez baitaude hainbeste biztanle jasotzeko prestatuak.

80. hamarkada bitartean Ipar Euskal Herriak biztanleak galdu baldin baditu, geroztik gorantzko joera nagusitzen joan da. Luzaz laborantza, arrantza, eta artisautza izan dira Lapurdi, Nafarroa Behera eta Zuberoako herritarren ogibideak. Eta bestelako lanpostuen gabeziak euskal herritarren migrazio mugimendu azkarra eragin zuen. Parisera edo inguruko hiriguneetara jotzen zuten lan bila, batez ere garaian oparoa zen funtzio publikoan aritzera.

60. hamarkada bukaeran Frantziako gobernuak Akitania eskualdeko itsas bazterrean turismo eskaintza garatzeari ekin zion. MIACA izeneko plangintzaren baitan, Lapurdi kostaldearen ekonomia turismoaren zerbitzuko antolatzea proposatzen zuten. Esate baterako, Gobernuak 30.000 turista gehiago jasotzeko azpiegiturak eraikitzeari ekin zion, Hendaiatik hasi eta Angeluko itsas bazterreraino. Ipar Euskal herriaren eta Lapurdiren garapena omen zuten helburu.

Geroztik ur asko pasa da zubi azpitik, eta errealitateak ilunetik gehiago du argitik baino. Uda betean, uztailean hasi eta Abuztua bitartean, Lapurdi kostaldeko biztanle kopurua hirukoizten da. Azpiegitura guztiak gainezka egiten dute, ez baitaude horrenbeste biztanle jasotzeko prestatuak. Lanari dagokionez, turistifikazioak ez du luzaroko lanpostu egonkor eta iraunkorrik ahalbidetu. Batez ere opor garaietarako lan eskaintza prekarioen sustatzaile izan da. Eta turistifikazio politikak eragin duen etxebizitzaren burbuila espekulatiboak urte osoan bertan bizi nahi duten herritarrak egunetik egunera euskal kostaldetik gero eta urrunago bidaltzen ditu.

Turistifikazio politikak ez du gazteriaren odol-hustea galarazi. Ikasketak jarraitzeko Euskal Herritik urrundu behar izan duten gazteen gehiengo zabalak Euskal Herritik kanpo aurkitu du bizibidea. Azken urteetan Ipar Euskal Herrira bizitzera etorri diren herritarrak adin batetik gorakoak dira, erretiroan daudenak, edo kategoria sozial jakin batekoak. Izan ere, Lapurdi kostaldean bizitzeko eta etxe baten jabe egiteko aukera gutxi batzuen pribilegioa bihurtu da. Miarritze, Donibane Lohizune edo Angeluko auzo batzuetan etxebizitza berrien prezioa metro karratuko 6000€-tik gorakoa da. Lapurdiko soldaten bataz-bestekoarekin ezinezkoa da gaur egun etxebizitza baten jabe izatea. Eta alokairuzko etxeen eskaintzari dagokienez, urte osoko alokairurik apenas aurkitzen da, laguntza sozialekoak ez direnean behintzat.

Turismoak bere horretan ez du ahalbidetzen urte guztirako bizibidea. Aitzitik, tokiko bizimoduaren eta ekonomiaren desegituraketa mailakatua eragiten jarraitzen du.

Metropolizazioa

2040 urteari begira aurresikuspenek gutxienez beste 30.000 biztanle

gehiagoren etorrera iragartzen dute. [...] Ipar Euskal Herrira bizitzera

etortzen diren herritarrak bertako kultura eta hizkuntzara lotzeko

baliabiderik izan ezean, akulturazio prozesua itzulbiderik gabekoa

bihurtu daiteke epe labur-ertainean.

Lurraldearen metropolizazioak turistifikazio politikak eragin bilakaera indartu besterik ez du egin. Administrazioaren zerbitzuak Lapurdi kostaldean kokatuak dira, Nafarroa Beherea eta Zuberoaren kaltetan. Horrek lan merkatuan eragiten du, lan eskaintza gehienak, izan administrazioan edo zerbitzuetan, kostaldean aurkitzen baitira.

Egun, Ipar Euskal Herriko biztanleriaren %58a Lapurdiko kostaldean bizi da. Haatik, higiezinen espekulazioa dela eta, Lapurdiko kostaldean lan egiten duten herritarrek ezin dute bertan bizi, eta Lapurdi barrualdeko herrietara jo behar izaten dute.

Euskal Elkargoaren sorrerak ere izan du bere eragina Ipar Euskal Herriaren metropolizazio prozesuan. Ordurarte, Herri Elkargo bakoitzaren herri nagusian zerbitzu administratibo ezberdinak aurkitu zitezkeen. Orain, berriz, zerbitzu gehienak Baionan aurkitzen dira. Herriko Etxeen eguneroko kudeaketan Euskal Elkargoaren sorrerak onurak ekarri baldin baditu, zerbitzu eta teknikari berriak eskainiz, herritarren begietara nagusi den sentipena bestelakoa da. Zerbitzuak gero eta urrutiago aurkitzen dira, eta eskaintza desorekatua da erabat.

Zerbitzu publikoen eraisketa eta administrazioaren konzentrazioak Lapurdi kostaldearen periferian aurkitzen diren bizi eskualdeak zigortzen ditu. Lurraldeen arteko desoreka gero eta handiagoa gertatzen ari da. Ondorioa begien bistakoa da. Azken urteetan, Zuberoak eta Behe Nafarroak biztanleak galdu dituzte. Lapurdik aldiz gora egin du nabarmen. Litekeena da datozen urteetan tendentzia indartzea, egiturazko aldaketarik gertatzen ez baldin bada behintzat. Eta egiturazko aldaketa horiek gauza daitezen bertako instituzioek oinarrizko eskuduntzak eskuratu beharko dituzte. Borondate politikoa ez baita aski izanen konzentrazio logikei aurre egin eta bestelako lurralde politika bat gauzatzeko.

2040rako aurreikuspenak

2011 eta 2016 bitartean Ipar Euskal Herriko biztanleriak nabarmen egin du gorantza, 20.000 biztanle gehiagorekin. Biztanle berri horiek dagoeneko saturaturik dagoen eremuan kokatu dira. Hortaz, Lapurdi barnekaldea eta kostaldea lotzen duten bideak gainezka daude. Garraio eta azpiegitura arazoak biderkatzen ari dira. Lapurdi kostaldean adibidez, ur zikinak tratatzeko azpiegiturak ez daude horrenbeste biztanle jasotzeko dimentsionatuak.

Urteetan turistifikazioak Ipar Euskal Herriaren irudi idilikoa elikatu du. Promozio turistiko horrek Frantziako herritar andana Ipar Euskal Herrian bizitzeko hautua egitera eraman ditu. Horietarik asko erretiroan dira jada eta beraien bizi mailak Lapurdi kostaldean bizitzeko aukerak eskaintzen dizkie.

Hortaz, kontutan hartzekoa den beste faktore bat Ipar Euskal Herriko biztanlegoaren zahartzea da. Lapurdi kostaldean 60 urtetik gorakoak %30 inguru dira. Zuberoan aldiz litekeena da datozen urteetan %50eko langa gainditzea.

2040 urteari begira aurreikuspenek gutxienez beste 30.000 biztanle gehiagoren etorrera iragartzen dute. Gauzak daudenean, ez dirudi biztanle berriek barrualdeko herrialdeetara joko dutenik.

Gaur gaurkoz, Ipar Euskal Herriak ez du horrenbeste jende jasotzeko ahalmenik. Baina, aldi berean, ez du biztanle gorakada arautzeko baliabiderik eta eskumenik.

Orai arte zabaldu diren aurreikuspenak bere horretan gertatuko direnik baieztatzea ezinezkoa da. Ez da fatalitate bat, batez ere kontutan hartzen baldin badugu Ipar Euskal Herriak ez duela horrenbeste biztanle hain denbora tartean jasotzeko ahalmenik eta azpiegitura egokirik.

Biztanlegoaren bilakaerak bestelako arazo bat eragiten du. Ipar Euskal Herrira bizitzera etortzen diren herritarrak bertako kultura eta hizkuntzara lotzeko baliabiderik izan ezean, akulturazio prozesua itzulbiderik gabekoa bihurtu daiteke epe labur-ertainean.


Haurtzaroaren munduan murgildurik nabil lanean azken urteetan. Psikologiako ikasketak amaiturik, Tolosako Naia Psikologia, haur garapen eta arreta goiztiarreko zentroan hasten naiz lanean psikologo eta psikomotrizista moduan.

2017. urtean, praktika pribatua Gipuzkoako Foru Aldundiko Arreta Goiztiarreko programarekin uztartzen dut, garapenean zailtasunak dituzten 0-6 urte bitarteko haurrei akonpainamentu terapeutikoa eskainiz.

Nere marko terapeutikoa psikologia humanistan oinarritzen da.

Oinarri hartzen dut pertsonok dugun joera atxikia gure gaitasunak eta baliabideak garatzeko, eta prozesu honetan zailtasun eta errealitate ezberdinak bizitzen dituzten haur eta familien bidelagun izaten naiz.

Sandplay metodoaren sakontzeko interesarekin, master amaierako lana burutu nuen teknika honen inguruan.

Eskuratutako ezagueretan sakontzea eta eguneratua egotea gustoko dut, hori dela eta prestakuntza jarraituari berebiziko garrantzia ematen diot. Haurtzaroa, jolasa eta mugimendu librearekin harremana duten jardunaldi, seminario zein formakuntzetara joaten naiz, besteak beste, Pikler-Lóczy eta Jolas Terapian.


Kontratatzailearen profila Kitapenak & Aurrekontuak Kontseilu Nagusiko aktak Lan eskaintzak Diru laguntzak Legedia

Euskara

Español Français English

Energia mintegiak

Euskal Herriko udalerrietan burujabetzara bidean pausu berriak emateko asmoz, Udalbiltza Partzuergoa proiektu energetiko komunitario eta burujabeen alorrean murgildu da azken hilabeteotan. Lanketa horretatik abiatuta, energia burujabetza komunitarioa ardatz duen mintegi bat antolatu zuen Partzuergoak 2021eko azaroaren 13an, Hernaniko Orona Fundazioan.

Ekitaldiaren egitaraua hemen topa dezakezu.

Euskal Herriko udalerrietan Energia burujabetza proiektuak sustatzeko helburuarekin, Udalbiltza Partzuergoak “Udal Proiektu energetiko komunitario eta burujabeak” mintegia antolatu du azaroaren 13an, Hernaniko Orona Fundazioaren eraikinean. Hautetsiei, udal teknikariei eta norbanakoei zuzenduta dauden jardunaldietan, energia proiektuak abiatzeko beharrezkoak diren gako juridikoak eta burokratikoak landuko dira.

Mintegiak dagoeneko abian diren zenbait proiekturen erakusleihoak izango dira, hala nola Hernaniko (Gipuzkoa) eta Urarteko (Araba) Energia komunitateak, Irurtzungo (Nafarroa) energia lanketa eta Hergaraiko (Nafarroa Beherea) Sugarai biomasa kooperatiba. Hitzorduko hitzaldi nagusiak Greziako esperientzia aztertuko du, Electra Energy Renewables kooperatibaren eskutik. Izan ere, herrialde heleniarra aitzindaria izan da Europa mailan, energia komunitateak arautzen lehenak izan baitziren 2018an, besteak beste, autokontsumoa sustatzeko eta pobrezia energetikoari aurre egiteko.

Udalbiltzako lehendakari Jabi Asurmendik ekitaldi honen garrantzia azpimarratu du: “Hamarkada hau gakoa izango da ezinbestekoa den eraldaketa energetikorako bidean, eta beharrezkoa izango da energia iturriak ez ezik, energia kudeatzeko zein kontsumitzeko erak eta pentsaerak ere birplanteatzea”. Horrez gain, “energia jendearentzat ezinbesteko zerbitzua den heinean, herritarren erabakimena eta energia baliabideen demokratizazioa ezinbestekoa” dela adierazi du. “Esperientzia horietatik ikasi, berraldatu, sortu, jakintza partekatu, gogoetak elkartrukatu eta gure herrietan antzeko esperientzia berriak martxan jartzeko” balioko du mintegi honek, bere hitzetan.


Heziketarako gune bat gehiago da eskolako patioa. Inork ez du hori zalantzan jartzen, baina ikasle, irakasle nahiz guraso zenbaiten artean kezka nagusitu da haren erabileraren inguruan. Patioek benetan haurrek dituzten premiei erantzuten ote diete? Zein balio gailentzen dira? Zer-nolako jolasak, kirolak eta ikaskuntzak indartzen dira? Hainbat ikastetxetan hasiak dira patioaren inguruan hausnartzen, espazioaren antolaketa modu berriak planteatzen, eta eraldaketak gauzatzen. Horietako bi esperientzia ekarri ditugu orriotara: Azpeitiko Karmelo Etxegarai Ikastolakoa, bata; eta Duranako Ikasbidea Ikastolarena, bestea.

Asfaltoa eta hormigoia luze-zabal osoan, futbol-zelaia erdi-erdian, eta kasurik onenean, saskibaloiko kantxaren bat bazterren batean. Eskola gehienetako patioaren argazkia antzekoa da. Estandarizatutako eredua errepikatzen da han eta hemen; izan Bilboko ikastetxe handi batean edota Arratiako zentro txikiago batean, kontuan izan gabe zein testuingurutan dagoen eskola.

Inork ez du zalantzan jartzen heziketarako gune bat gehiago dela eskolako patioa. Besteak beste, espazio publikoa erabiltzen eta harreman sozialak garatzen ikasten dute bertan haur zein nerabeek. Ikasle, irakasle nahiz gurasoen artean, ordea, bada kezka patioen erabileraren inguruan. Zer-nolako rolak erreproduzitzen dituzte beroietan ikasleek? Zer-nolako harremanak izaten dituzte? Adin guztietarako baliagarriak ote dira? Patioek benetan haurrek dituzten premiei erantzuten ote diete? Zein balio nagusitzen dira? Zer-nolako jolasak, kirolak eta ikaskuntzak indartzen dira?

Hainbat ikastetxetan hasiak dira patioaren inguruan hausnartzen, espazioaren antolaketa modu berriak planteatzen, eta eraldaketak gauzatzen. Haurrak eta nerabeak patioan benetan ikasten ari diren horren inguruan eta barneratzen ari diren balioen gainean gogoeta egitea dute jomuga, eta ahal dela, ikasle guztien premiak asetuko dituzten espazioak antolatzea, patioa ere balio hezitzaileak barneratzeko gune eta harreman gizatiarrak sustatuko dituen eremu izan dadin.

Eskolarik gehienetan orduerdiko atsedenaldia izan ohi dute ikasleek goizean patioan igarotzeko, baina horrez gain, eguerdi partean ere haur gehienak eskolako jantokian geratu ohi dira bazkaltzen, eta beraz, beste bi ordu inguru pasa ohi dituzte patioan. Ikastetxe batzuetan, gainera, gorputz-heziketarako ere eremu hori bera erabiltzen dute; eta badira kasuak arratsaldeko aisialdi orduetan ere espazio berbera erabiltzen dutenak. Beraz, eskola-egunetan umeek bi ordu eta lau ordu artean igaro ditzakete eskolako patioetan. Beste edozein arlo curricularri eskaintzen zaion adina denbora edo gehiago. Merezi du, hortaz, gogoeta egitea haurrek eta nerabeek patioan barneratzen duten horren guztiaren inguruan.

Futbola, jaun eta jabe

Nahiz eta zenbait ikastetxetan aldaketak egiten hasiak diren, oro har, eskoletako patioetan egin diren esku-hartzeak

—izan azpiegiturei dagokienez nahiz antolatutako joko-jolasei dagokienez— oso urriak dira. Eremu publiko batean, hau da, toki komunitario batean —eta, zer da bada eskolako patioa?—, espazioaren zatirik handiena jarduera bakar baterako erabiltzen denean, mezu argia igortzen da: jarduera horrek zer-nolako garrantzia eta gailentasuna duen gizarte horretan. Futbola da jarduera nagusi hori ia heziketa-zentro guztietan. Patioaren erdigunean gizonezkoak ibili ohi dira batez ere, gehienetan futbolean. Sarri, gainera, zelai horretan ez da edozein mutilentzako ere lekurik izaten; nagusienak eta indartsuenak gailendu ohi dira. Beste ikasle guztiak —ia neska denak eta mutil batzuk— futbol-eremu horren inguruan egon ohi dira, kontutan edo pasieran, ikasle kide gizonezkoei zentralitate eta protagonismo osoa emanaz. Gaur egungo patioen egiturarekin eta erabilerarekin kritiko diren ahotsek salatzen dutenez, jolas-denboran bazterrean geratzen diren ikasle horiek espazio publikoaren gune nagusia —eta bide batez boterea— mutil zaharrenei eta indartsuenei uzten ikasten dute, eta denboraren iraganaren poderioz, besteen jokoaren ikusle huts bilakatzen dira; pasibo, besteak ekintzaile diren bitartean. Hala, patioko periferietan dauden pertsona horiek eta haien jolas zein jarduerak bigarren plano batean geratzen dira eta gainontzeko kideentzat ikusezin bilakatzen dira.

Sarri, gainera, patioko garaia gela barruan geldirik egon ostean, energia askatzeko denbora bilakatzen da, mugimendu askokoa, eta maiz, burrundara eta nahas-masa handikoa; eta testuinguru horretan, zentro ugaritan gatazkak ere nabarmen igo ohi dira atsedenaldi orduetan. Egoera horiek baretzeko bitarteko gisa, zenbait ikastetxetan kirolak berebiziko garrantzia hartu ohi du patio orduetan, eta hori oso gogoko dute ikasle askok. Baina horrek ere badu bere infrentzua, joko lasaiagoak eta hain lehiakorrak ez direnak gustukoago dituzten ikasleak bigarren mailan geratzen baitira, eta, maiz, ez baitira kontuan hartzen.

Beraz, kontzienteki pentsatua eta diseinatua izan ez arren, esan daiteke patioak ere baduela bere curriculuma, ezkutukoa gehienetan. Izan ere, eskola-egunaren baitako denbora-librerik gehiena bertan igarotzen dute ikasleek eta bertan gertatzen dira haurren eta nerabeen arteko harreman ez-formalik esanguratsuenak: espazio publikoko rolak eta balioak erreproduzitzen dira. Hortaz, patioaren gaian eskurik ez hartzea edota ezer ez egitea, asko egitea izan daiteke: horrek gauzek lehen bezala jarraitzea eta status quo-a mantentzea esan nahiko luke, ikasleen artean dagoen aniztasunari muziz eginaz, eta haur zein nerabe denen premiak kontuan izan gabe. Baina, hori ote da eskoletan desiratzen dena? Bat ote dator patioetako errealitate hori gaur egun ikastetxe gehienek dituzten hezkuntza proiektuekin? Nola lortu daiteke patioa eskolako gune hezitzaile bat gehiago izatea? Zer egin patioa gizarte demokratiko gisara sustatu nahi diren balioen transmisore izateko?

Haurrei hitza eman eta bestelako errealitateak irudikatu

Geroz baino geroz ikastetxe gehiagotan ari dira patioaren inguruan hausnartzen eta aldaketa txikiak nahiz handixeagoak txertatzen: zentro batzuetan zuzendaritzak sustatuta; beste batzuetan gurasoen eskariz; kanpoko aholkularitzen laguntzaz hainbatetan eta eskola-komunitateak koordinatuta zenbaitetan.

Patioen inguruan hausnarketa bultzatzen eta eskoletan eraldaketak bideratzen dihardute, esaterako, Ttipi Studioko kideek —Ane Abarrategik, Manuela Abasolok eta Itsaso Larramendik—. Patioetako errealitatea zein zen ikusirik, espazio horiek fisikoki zein filosofikoki eraldatzeko proiektu bat martxan jartzea erabaki zuten: Elkartoki proiektua, hain zuzen. Denontzako patioa elkarrekin diseinatzeko egitasmoa ari dira garatzen, jabeturik “patio guztiak direla berdinak”, eta beroietan sortzen diren harreman gehienak ez direla kalitatezkoak, eta ez patioaren egiturak eta diseinuak ez dituelako ordezkatzen bertan dauden komunitate guztien identitateak. Xedea da umea erdigunean jartzea eta haiekin prozesu bat egitea: lehenik, patioan zer-nolako bizipenak dituzten ikusteko eta nolako harremanak garatzen dituzten jakiteko; eta, bigarrenik, sorkuntza eta diseinu tailerren bitartez ikasleek eurek eskolako patioaren espazioaren egituran eta erabileran eragin dezaten.

Umeak protagonista izanik, patioaren inguruko hausnarketaren eta eragite prozesuaren beraren indarra azpimarratzen dute Elkartoki egitasmoaren sustatzaileek: “Haurrekin elkartzen gara patioaren inguruan gogoeta egiteko eta ideiak botatzeko. Prozesuan jartzen dugu azpimarra eta prozesu horren baitan parte-hartzeak berebiziko garrantzia hartzen du. Prozesua bera pedagogikoa da eta artearen erabilerari eta sorkuntzari garrantzia ematen diogu”, argitzen du Abarrategik. Eusko Jaurlaritzak deituriko diru-laguntza deialdi baten markoan sortu zuten Elkartoki proiektua eta bere bitartez sare guztietako eskolei patioaren inguruan hausnartzeko eta eraldaketa bultzatzeko prozesuak egiten laguntzen diete.

Elkartoki egitasmoa, hasiera batean behintzat, LHko eta DBHko ikasleekin lan egiteko dago pentsatua. Baina Abarrategi, Abasolo eta Larramendi kontziente dira haur zein nerabeekin beste modu batera egin behar dutela lan. Zuzenean zer nahi duten galdetuz gero, edonork bezala, ikasleek ere ezagutzen duten horretatik abiaturik emango dituztelako erantzunak. Horrexegatik, irudimena lantzeari eta bestelako errealitateak imajinatzeari sekulako garrantzia ematen diote, eta, maiz, artistak eramaten dituzte eskoletara eta erresidentzia artistikoen antzekoak egiten dituzte: “Artistekin egiten dugun lanketa horren bidez, bestelako subjektibitateak lantzen saiatzen gara. Agian ez dugulako erabaki behar futbol zelai bat edo bankuak jarri nahi ditugun gure patioan, baizik eta asmatu behar dugulako beste zerbait erabat diferentea, gure barneko premia, nahi eta desioen isla izango dena”. Arte sorkuntzak horretan laguntzen die. “Modu iraunkorrean egiten dute lan artistek eskoletan. Hala, beste harreman mota bat sortzen da, bai eskolaren eta artistaren artean, bai artistaren eta umeen artean, eta baita umeen eta eskolaren artean ere. Horrek patioaren eraldaketan eskola-komunitate osoari beste modu batera inplikatzeko aukera ematen dio”, gaineratzen du Abasolok.

Abarrategik azpimarratzen duenez, artearen lanketak balio die, era berean, utopiaren mundura jauzi egiteko eta beste era bateko errealitateak irudikatzen hasteko. Izan ere, ohikoa izan ohi da espazioaren eraldake fisikoarekin “obsesionatzea”, jabetu barik askotan aldaketa oso txikiekin ideia mailan eta jarduera mailan iraultza handia egin daitekeela: “Sarri, hardware-ari soilik erreparatzen diogu, baina software-an ere arreta jarriz —harremanetan, arauetan, espazio horretan egiten diren jolasetan, materialetan… —, sekulako aldaketak etor daitezke”. Azpiegiturak aldatzea soilik helburu izatea edota ahalik eta baliabide gehien jartzea patioan, etxea teilatutik eraikitzen hastea bezala litzatekeela diote, patioaren eraldaketarako funtsa bertan dauden pertsonen artean eraikitzen diren harremanak liratekeelako. Beraz, patioaren inguruan edozein eraldaketa prozesu hasi baino lehen, abiapuntuko galdera batekin hastea proposatzen dute Abarrategik, Abasolok eta Larramendik: Zer-nolako harremanak sustatu nahi ditugu patio orduetan? Zer-nolako dinamikak emango dira patioko kolektiboaren baitan?

Horrexegatik, prozesuan zehar ariketa asko egiten dituzte indibidualitatearekin eta kolektibitatearekin loturiko desioak lantzeko. “Niri zer gustatzen zait egitea? Eta non egoten naiz patioan? Norekin? Nola sentitzen naiz eroso? Era horretako galderak egiten ditugu aztertzeko eskenatoki desiratu horretaz umeek zer esaten duten. Diagnostiko horretan behin eta berriz ikusi duguna izan da badagoela gehiengo bat patioaren periferian egoten dena, talde txikitan, apur bat baztertuta balego moduan; eta, bestetik, badagoela ikasleen zati txikiago bat patioaren azalera osoa erabiltzen duena, normalki futbol-zelai gisara. Horiek dira aktiboak, protagonismoa daukatenak, gizonezkoak, autoritatea esleitzen zaienak… eta beste guztia dago horren mende. Futbolaren logikatik kanpo dauden jolas eta jokoak, normalki, bazterrean geratzen dira, bigarren mailan, ikusgarritasunik gabe… eta horietan dabiltzan haur eta nerabeak beste horrenbeste. Beraz, gu ahalegintzen gara beste jolas horiek ere zentralitatea har dezaten eta periferian dauden pertsona horiek ere erdigunera igaro daitezen zer egin behar dugun ikusten”.

Izan ere, Elkartoki proiektuaren bidez ikertu ahal izan dutenez, askotan, periferian egoten diren haur eta nerabe horiek ez dute parte hartzen, ez dute jolasten, ez dira aktibo… baina Ttipi Studioko kideen esanetan, hori maiz gertatzen da horretarako aukerarik ez dutelako, ez zaielako eskubide hori aitortzen, eta ez delako guztien parte-hartze hori ahalbidetuko duen errealitaterik sortzen. Aldiz, patioa imajinatu ahalko balitz herriko plaza baten antzerako, elkartrukerako espazio publiko baten gisara, parke baten moduan, naturarekin harremanean dagoena eta abenturarako aukerak ematen dituena… akaso kontuak beste era batekoak izango lirateke. “Horregatik da garrantzitsua utopiak eraikitzea eta utopien diseinu horretan haurrei protagonismoa ematea. Baina horrez gain, eskola bakoitzak bere proiektu pedagogikoaren arabera zer-nolako utopia daukan ere ikertu behar da, patioa txertatuta egon behar delako eskola bakoitzeko proiektu pedagogikoan”.

Zein ezaugarri izan beharko lituzke patio desiragarri batek?

Eskola zenbaitetan hasiak dira, futbolaz gaindi, bestelako kirol batzuk ere sustatzen patio orduetan, hala haur guztiek parte hartzeko aukera izan dezaten. Beste ikastetxe zenbaitetan azpiegiturak dibertsifikatzeko lanean dihardute, sinetsita adin bakoitzeko beharrei erantzun behar zaiela eta baita ikasleen aniztasun osoari ere. Zentzu horretan, patioa ikastetxeko espazio hezitzaile bat gehiago gisara hartzeko saiakerak badira. Jabeturik, gainera, aire librean dagoen eremu bat denez, gune pribilegiatua izan daitekeela zenbait esperientzia bizitzeko eta hainbat ikaskuntza barneratzeko, beti ere, ume guztien etapa diferenteetako premiei erantzuten saiatuz. Adituek patio bat eraldatzeko edo eraikitzeko orduan kontuan izan beharreko hainbat ezaugarri nabarmentzen dituzte:

Mugimendua sustatuko duten espazioak: Haur askok euren psikomotrizitatea garatzeko eta mugitzeko aukera emango dieten eremuak behar izaten dituzte. Horretarako eskalatzeko guneak, korrika egitekoak, saltoka ibiltzekoak, zirkuitu ezberdinak… jartzea gomendatzen dute.

Espazio naturalak eta hondartegia: Bereziki eskolako lehen urteetan naturarekin kontaktua izatea garrantzitsua da; horretarako, eskolako patioan espazio berdeei leku egin dakieke eta egurrez, landarez, harriz… hornitu. Zentzu horretan, jolaserako, esploraziorako eta esperimentazio indibidual nahiz kolektiborako aukera handia ematen duen eremua hondartegia izan ohi da. Eskola zenbaitetan, berriz, baratzak ezartzen ere ari dira naturaren eta bizitzaren zikloak esperimentatzeko ez ezik, zaintzen ikasteko ere balio dutelako.

Jolas sinbolikorako eremuak: Haurren garapeneko fase batean jolas-sinbolikoak berebiziko garrantzia hartzen du, eta, beraz, ahal izanez gero horretarako eremuak ezartzea aholkatzen dute adituek. Beti ere, material egituratu gabeak eta naturalak lehenetsiz; eta aldi berean, era bateko zein besteko txokoak, gordelekuak eta intimitatean egoteko eremuak sortuz.

Kirol eta jolas desberdinak: Patioan futbolaz gain, bestelako kirolak ez ezik, belaunaldiz belaunaldi transmititu diren jolasak egiteko aukerak irekitzea ere egokia izan daiteke; hala nola, soka-saltoa, ezkutaketako jolasak, harrapaketakoak, pilotakoak…

Mahai jokoak eta jolas lasaiak: Oro har gelan geldirik egon arren, patio orduan ere haur zenbaitek nahiago izaten dute lasai egotea, pasiatzea edo kontutan aritzea. Denbora libre hori modu ludikoan eta lasaian igarotzeko ezin egokiagoak izan daitezke mahai-jokoak, eskola gehienetan eskuragarri izan ohi direnak. Eta aukera bat izan liteke horiek patiora ateratzea.

Azken batean, Elkartoki egitasmoko kideek azpimarra-tzen duten moduan, xedea da patioari garrantzia ematea eta espazio hori denona dela ulertzea; eta beraz, denen premiei erantzuteko moduak bilatzen eta haur guztiak barne hartuko dituen eremuak eraikitzen ahalegintzea. Horrexegatik, zuzenean eskola komunitateko partaideekin, eta bereziki ikasleekin lan egiten duten arren, Elkartokiren baitan hainbat irizpide izaten dituzte kontuan patioen lanketa egiterako orduan. Irizpide horietako bat da genero berdintasuna: “Elkartokiren prozesu batetik ikasleek ezingo lukete diseinatu belar artifizialdun futbol-zelai bat, ez litzatekeelako inklusiboa, alegia, ez lukeelako eskolako aniztasuna barne hartuko”. Bigarrenik, prozesua esperimentaziozkoa izatea ere ezinbestekoa da: “Esperimentala diogunean ez gara ari esaten edozein erokeriari bide eman behar diogunik, baina bai akaso ohiko dinamiketatik atera eta beste era bateko espazioak irudikatzen ahalegindu behar dugula”. Haur zein nerabeak zentroan jartzea da hirugarren eta azken irizpide nagusia: “Umeak izango dira edukiz betetzen dutenak espazio hori, hau da, esango dutenak zer-nolako espazioa nahi duten, eta erabakitzea ere euren esku egongo da”. Prozesu horrek berak eraldaketa dakar sarri, harreman horizontalagoak sortzen direlako eta ordura arte isilik egon diren ahotsak entzun egiten direlako.

Eta ikastetxeetan patioaren inguruan egiten den lanketak badu eraginik. Getxoko San Nikolas ikastolan, esaterako, bost patioetatik hirutan egin zuten eraldaketa-prozesua ikasleekin. Patio horiek guztiz planoak ziren, porlanezkoak, altzaririk gabekoak —pare bat saski besterik ez—... Ikasleek eurek, patioa apaintzeaz gainera, hainbat elementu sortu zituzten eta “patioa kolonizatu” zuten, baloia albo batera utzi eta ordura arte egiten ez zituzten joko eta jolasak egin ahal izateko. Prozesuak horrenbesteko eragina izan du, ezen umeek eurek eskatu baitute oraintsu baloirik ez egotea patioan, edota behintzat espazioaren zati bat futbolik gabeko gune izatea. “Prozesuari esker badago eragina espazioan, baina espazioaren eraldaketak berak ere utzi du arrastorik proiektuan parte hartu duten kideengan. Izan ere, Elkartoki proiektuaren bidez beste modu batean egoteko eta jardutego guneak sortu ditugu. Futbolaren zentralitatea apurtu dugu, baina ez hori bakarrik, haurrak eurak ere jabetu dira espazioaren garrantziaz eta ulertu dute hor eragin dezaketela eta erabakiak hartu, eta badaudela baloiaren zentralitatetik harago egin ditzaketen beste gauza batzuk”.

Bi eskola, eraldatzeko bi modu

Haur Hezkuntzako jardunean egiten hasi ziren aldaketa metodologikoaren harira jarri zuten eskolako jolastokiaren gaia mahai gainean Azpeitiko Karmelo Etxegarai Ikastolan. Era berean, Azpeitiaren, Azkoitiaren eta Zestoaren arteko hezkidetza foroan ere patioaren gaiaz hausnartzen jardunak ziren, ikusirik ikasle batzuen beharrei edo nahiei soilik erantzuten ziela eta ez zuela aniztasuna kontuan hartzen. “Pedagogiaren eta metodologiaren inguruan gogoeta egiten hasi ginenean argi ikusi genuen guretzat jolastokiak hezkuntza proiektuan txertaturiko zerbait izan behar zuela, eta ez orduerdi bertan igarotzeko eta gela barruan pilatutako energia guztia kanporatzeko toki bat soilik”, dio Mikel Olaizola Karmelo Etxegaraiko aholkulariak. Hala, zementoan oinarritutako HHko patioa —guztiz irekia, jolas erabat bideratua sustatzen zuena, ezkutatzeko eta intimitaterako lekurik ez zeukana, naturako elementurik gabea...—, erabat eraldatu dute hezkuntza-komunitate osoaren parte-hartzearekin, Udalaren laguntzarekin eta Elkartoki proiektuaren ahol-kularitzapean. Orain, organikoa da: zuhaitzak eta berdeguneak ditu; egurrak, harriak eta hondartegia; landareak eta baratza; rokodromoa, aldapak eta txirristra; elementu ez egituratuak; eta eremu zabalxeago bat —nahi bada futbolean edo beste kirol nahiz jokoren batean jarduteko—. “Haurren premietan oinarritzen saiatu gara, ume guztiei leku egiten, zuzendu gabeko jolasa nahiz manipulazioa sustatzen, adin desberdinetako umeen arteko harremanak ahalbideratzen eta imajinazioari toki egiten”.

Hasierako asmoa Haur Hezkuntzako nahiz Lehen Hezkuntzako patioak, biak, eraldatzea bazen ere, momentuz, HHkoan soilik egin ahal izan dute birmoldaketa, besteak beste, LHkoan bi futbol-zelai eta beste bi saskibaloiko kantxa daudelako eta arratsaldetan nahiz asteburuetan beroietan eskola-kiroleko jarduerak egiten direlako. “Aspaldi hasi ginen LHn ere ‘baloirik gabeko eguna’ ekimenarekin, jolas kooperatiboekin eta patiorako bestelako alternatibekin. Baina ikusi genuen motz geratzen zela, balio sinbolikoa zuela beste ezer baino gehiago, eta horregatik nahi izan dugu aldaketa LHko patiora ere eraman. Baina momentuz, bere horretan uztea erabaki dugu, gure eskumenekoak ez diren beste auzi batzuk ere tartean sartzen direlako”.

Hala, Haur Hezkuntzako patioaren gaiari heldu zioten Karmelo Etxegarai Ikastolan. Proiektu bat idatzi zuten eta Udalera jo zuten aurkeztera, eskolako azpiegiturak harenak baitira. Hasierako proiektuan hainbat irizpide orokor idatzi zituzten: berdeguneak edukitzea, jolas aniztasunari bide ematea, mugimendua sustatzea... baina hasierako zirriborroa eraldaketa guztia dirutan zenbat kosta zitekeen pentsatu gabe idatzi zuten. “Gure proposamena izan zen Udalak baliabide ekonomikoak jartzea eta gainontzekoa auzolanean egitea. Eta gure proiektuak oso harrera ona izan zuen Udalean”.

Udalarekin negoziazio horietan ari zirela Elkartokiko proposamena jaso zuten, eta hasiera batean hura LH eta DBHra zuzenduta bazegoen ere, proiektua bidali eta parte hartzeko eskaria egitea erabaki zuten. Bereziki, parte-hartze prozesua bideratu zuten Elkartokiko kideek. Karmelo Etxegaraiko patioaren eraldaketak abiapuntua zuzendaritza-taldean izan bazuen ere, irakasleak, ikasleak zein gurasoak, guztiak izan ditu partaide. Irakasleen artean egin zuten lanketa lehenik eta gero haiek haurrekin gaiaz hitz egiten hasi ziren, eta kanpora irtenda gogoeta egiten: zein txoko gustatzen zitzaien gehien, non ibiltzen ziren jolasean, non sentitzen ziren hobekien, zer gauza gehiago egin eta eduki nahiko lituzketen patioan... “Ametsetako irudikapenak egin zituzten haurrek irakasleen laguntzaz”. Azkenik, gurasoek ere parte hartu zuten patio berriaren diseinuan, eta bereziki auzolanean: “Gurasoei deia egin genien eta 80 lagun etorri ziren, sekulako jakinminarekin, eraldaketarako gogoarekin eta auzolanerako grinarekin: ‘Ni arotza naiz eta hau eta hura egin dezaket’; ‘nik halako lantokitan lan egiten dut eta material hau ekar dezaket’; ‘ni auzolan egunean pintaketa lanak egiteko prest nago’...”. Hala, lan-taldeak osatu ziren eta bakoitzak bere egitekoari heldu zion: rokodromoa ideatzea, baratza atontzea, egurra lantzea... Prozesuak, ordea, frustraziotik izan du; Olaizolak azaltzen duen eran, patioaren inguruan gogoeta sakona egin ostean, eta ideia eta diseinu asko landu ondoren, irudikatutako eta amestutako dena ezin izan delako aurrera eraman, segurtasun kontuak eta legedia tarteko.

Edozein kasutan, patioaren eraldaketak eman duen emaitzarekin oso gustura daude Karmelo Etxegarain, ikusi dutelako patioan haurrak sosegu handiagoz dabiltzala, liskarrak gutxitu direla, jolas mota gehiagotan aritzen direla, naturarekin kontaktuan daudela, goxoago daudela, arratsaldetan ere erabiltzen dela... eta espero dute egunen batean eskolako eremu bat gehiago izatea, haurrek, barne-espazioak bezalaxe, kanpo espazioa ere nahieran erabil dezaten. “Filosofiak aldaketa ekarri du patioan, baina patioko aldaketak berak ere aldaketa filosofikoa eta ideologikoa ekarri du. Gainera, urtebeteko bizipenen plaza bihurtu zaigu jolastokia: batzarrak egin ditugu bertan, informazio saioak, tailerrak, auzolanak, askariak… Barre egin dugu elkarrekin, jolas, eta zertarako uka, noiz edo noiz haserre ere irten gara bertatik. Baina horrek ez digu lanerako gogorik kendu. Gurasoak ikastolara gerturatu ditugu eta elkarrekin eskuz-esku lanean aritu gara, ikastolako komunitatea osatzeari ekin diogu. Ez dadila azken aldia izan. Eraldaketa prozesua ez da amaitu, etengabea izango da, norbaitek kezkarik edo proposamenik balu, gerturatu eta hitz egingo dugu”.

Ikasbidea Ikastolan, prozesua mamitzen

Batxilergoko 2. mailako Antropologiako ikasleen proiek-tu baten harira hasi ziren Duranako Ikasbidea Ikastolan patioaren gaia lantzen. Hain zuzen ere, duela bi ikasturte Antropologiako ikasleek irakasleari proposatu zioten atsedenaldietan ikastetxean gertatzen zenari buruz ikerketa bat egin nahi zutela, eta, ahal izanez gero, patioko egoera eta elkarbizitza hobetu. Azkerketaren abiapuntu gisara, ikasleek zioten ikastetxeko jolastokia oso espazio garrantzitsua dela bizikidetzarako, eta beraz, bertan gertatzen den guztiari arreta jarri behar zaiola, eskolako kideen arteko harremanak osasuntsuak izango badira. “Uneotan patioa ez da espazio neutro bat, eta bertan era bateko zein besteko botere-harremanak ematen dira. Ikasbideako jolastokia ez dute ikasle guziek modu berean erabiltzen: mutilak (vs. neskak) eta nagusiak (vs. txikiak) espazio horretako ‘jabeak’ dira”.

Begoña Diez Ikasbideako zuzendariak adierazten duen eran, aurrez —orain dela lau urte inguru— bizikidetza batzordetik abiatutako lanari jarraipena eman zioten Antropologiako ikasleek. Bi ondorio nagusi nabarmendu izan dira azterketotan: batetik, batez ere emakumezkoek patio orduetan nahiago dutela zentro barruan geratu; eta, bestetik, jolastokiko jardun guztia futbolaren inguruan dagoela egituratua eta kirol horretan dihardutenek dutela zentralitate osoa. Eta errealitate horri buelta emateko, soluziobide gisara, bi aldaketa nagusi ere planteatu zituzten Antropologiako ikasleek: batetik, kirol kantxak lekuz mugitzea, alegia, patio nagusitik —ikasleak eskolako eraikinetik irteten direnean jolastoki horretara ateratzen dira zuzenean— atzeko patiora mugitzea; eta, bestetik, kanpoaldean aterpeak jartzea euria egiten duenerako. “Oso planteamendu logikoak eta egingarriak iruditu zitzaizkigun. Baina, behin planteamendu hori mahai gainean izanda, eta Bigarren Hezkuntzatik ez ezik, Lehen Hezkuntzatik eta Haur Hezkuntzatik zetozen beharrizanei ere erantzun nahian, patioaren gaiari modu sakonagoan heltzea erabaki genuen, benetako eraldaketa filosofiko nahiz fisikoa gauzatzeko xedez”. Izan ere, Maria Monton HHko eta LHko ikasketa buruak eransten duen moduan, zirkulazio librean oinarrituta Haur Hezkuntzan egiten ari diren aldaketak ere jolastokia birpentsatzea eskatzen du, “patioa ere esparru hezitzaile bat izan dadila, eta ez haurrak hor utzi eta korrika egiteko eremu bat”.

Hala, Antropologiako ikasleek egindako proiektua klaustrora eraman zuten eta irakasle guztien eskura jarri zuten. Bigarren Hezkuntzako irakasleek ez ezik, Lehen Hezkuntzakoek nahiz Haur Hezkuntzakoek ere parte hartu ahal izan zezaten patioaren gaiari buruzko gogoetan. Horretan zebiltzala, Nondik Arkitektura Estudioaren proposamen bat jaso zuten, patioen eraldaketa jorratzeko proiektu bat planteatuz, eta uneotan horretantxe ari dira. Irakasleen artean parte-hartze prozesu bat egina dute jada eta hurrengo urrats gisa, ikasleekin egingo dute gauza bera. Eta behin patioaren giagnosia egin eta birmoldaketarako ideiak jaso ostean, eraldaketa prozesuari ekingo diote.

Albiste gehiago

> Irakasle idealaren bila

> Barnetegia, bizipen eta ikaspen aberatsez betetako etxea

> Interneten eta gailu digitalen erabilera arduratsua eta kritikoa lantzeko saioak

> Maddi Ane Txoperena: "Nola erran"

> Neus Sanmartí: “Ikaskuntza ikasleen esku uztea onartuta dago, baina ebaluazioa ez”

> Jordi Mateu: "Hezkuntza aktiboa ez da metodo bat; hezkuntza aktiboa jarrera bat da"

> Erditze errespetatuaz mintzo da HAZI HEZIren 44. zenbakia

> Apirilaren 22an Baionan manifestatzeko deialdi bateratua egin du euskalgintzak

> Zientzia nesken kontua ere badela erakutsi dute ikastetxeetan

> Apirilaren 3an greba egingo dute Nafarroako hezkuntza publikoan

> Eskola segregazioari erantzuteko proposamena aurkeztu dute

> Zuzendarien lana aitortzea eta erraztea helburu duen dekretua atera dute Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan

> Euskarako eskolak jomugan. Egokia al da metodologia?

> ‘Hobetzeko prest!’ Lehen Hezkuntzako jardunaldiak egingo ditu Hik Hasik apirilaren 22an

> Neus Sanmartí hezitzailea elkarrizketatu dugu

© 2012 HIK HASI Euskal Heziketarako egitasmoa

Errekalde hiribidea, 59 - Aguila eraikina, 1 · 20018 Donostia (Gipuzkoa)

T. (+34) 943 371 408 / E-posta: hikhasi@hikhasi.eus

Lege Oharra

×Close

Lege Oharra7116

Lege Informazioa

Informazio Gizartearen Zerbitzuen eta Merkataritza Elektronikoaren 2002ko uztailaren 11ko 34/2002 Legea betez, jakinarazi nahi dizugu www.hikhasi.eus interneteko domeinuaren titularra honako hau dela:

Sozietatearen izena: Xangorin Koop. E. Txikia

IFK: F20530036

Helbidea: Errekalde Hiribidea, 59 - Aguila Eraikina, 1, 20018 - Donostia (Gipuzkoa)

Telefono-zenbakia: 943 371 408

Helbide elektronikoa: hikhasi@hikhasi.eus

Erregistro-datuak: Gipuzkoako Probintziako Merkataritza Erregistroa, 1534. liburukia, 102. folioa, 8. atala, SS 10521 orria.

Baldintza Orokorrak

www.hikhasi.eus web gunea Xangorin, Koop. E. (aurrerantzean “HIK HASI”) enpresaren jabetzako web gunea da. Erabiltzailea borondatez sartu ahal izango da bertan, eta gainera, sartzea doakoa da. Web gune honetan nabigatzeak esan nahi du erabiltzaileak ezagutzen eta onartzen dituela bertako lege oharrak, erabilera baldintzak eta bertako pribatutasun politika. Erabiltzaileak ez baditu onartzen pribatutasun politika, cookie politika eta erabilera baldintzak hauek, eta beraz, ez badie onespena ematen, ezingo du web gune honetan nabigatu.

Web gune honetan sartzea eta bertako informazioari zeinahi erabilera ematea erabiltzailearen eta soilik erabiltzailearen erantzukizunpekoak izango dira. Hala, informazioa web gunearen helburuarekin bat eginda erabiltzeko konpromisoa hartu beharko du erabiltzaileak.

Erabiltzaileak ezingo dio eman, beraz, legez kontrako erabilerarik web guneko informazioari. Bide beretik, ezingo du web guneko informatika-sistemei kaltea eragin diezaiekeen ekintzarik egin.

Erabiltzaileek galarazita izango dute eduki faltsuak edo okerrak txertatzea edo jakinaraztea; esan nahi baita, ezingo dute eman HIK HASI, beste erabiltzaile batzuk edo hirugarrenak nahasteko moduko edukirik. Erabiltzailea bera izango da, horrenbestez, ematen dituen datuekin eragindako kalteen erantzule bakarra.

Ezin da erabili hirugarrenen datu pertsonalik, euren baimenik gabe. Era berean, debekatuta dago hirugarrenen identifikazio-datuak erabiltzea, beste pertsona edo entitate baten tokian jartzeko asmoz.

HIK HASIk ahalegin handia egiten du web gunean argitaratzen diren edukietan akatsik egon ez dadin. Beraz, beretzat gordetzen du edonoiz horiek aldatzeko eskubidea. HIK HASIk espresuki uko egiten dio web gune honetako edukietako akats edo hutsegiteengatiko erantzukizunari eta baita horien egiazkotasun-, zehaztasun- eta gaurkotasun-faltaren ondoriozko kalteengatiko erantzukizunari ere.

Web gune honek beste erabiltzaile batzuen iritzi eta ikuspegiak bil ditzake. HIK HASI ez da erabiltzaileen arau-urratzeen erantzulea izango. Horrenbestez, ezin ditu bermatu erabiltzaileek sortutako zeinahi edukiren ziurtasuna, eraginkortasuna eta egiazkotasuna.

Web gune honek beste web gune batzuetarako estekak jar ditzake. HIK HASIk ez du bere gain hartzen estekatutako gune horietako ezein edukiren erantzukizunik; izan ere, ez du horien gaineko eta horietan eskainitako eduki, produktu eta zerbitzuen gaineko erantzukizunik. Zerbitzu horien helburua, hain zuzen, erabiltzaileei beste informazio-iturri batzuen berri ematea da; horregatik, erabiltzailea soil-soilik bere erantzukizunpean sartuko da eduki horietara, bertan araututako baldintzen arabera.

HIK HASI ez da web gune honen edo bertako edukien erabileratik eratorritako edozein ondorio edo kalteren erantzulea izango, informatika-kalteak eta birusak txertatzea kontuan hartuta. HIK HASIk ez du bermatzen web gunean ez dela inolako birusik edo bestelako elementurik izango, kanpoko hirugarrenek txertatutakoak, eta erabiltzaileen sistema fisiko zein logikoei kalteak ekar diezazkieketenak; nolanahi ere, eskura dituen bitarteko guztiak erabiliko ditu, horrelakorik gerta ez dadin.

HIK HASIk beretzat gordetzen du noiznahi, aldez aurretik oharrik edo azalpenik eman gabe, web gune honetako diseinua, konfigurazioa eta informazioa aldatzeko edo ezabatzeko eskubidea, baldin eta beharrezkoa dela iruditzen bazaio. HIK HASIk ez du bere bizkar hartuko aldaketa horiek ekar ditzaketen kalteen erantzukizuna. Dena den, eskura dituen bitarteko guztiak erabiliko ditu, erabiltzaileei aldaketa horien berri emateko.

Harpidetzak

Web gune honetan sartzeak ez dakar, halabeharrez, datu pertsonalak eman behar izatea. Nolanahi ere, eskainitako zerbitzu batzuk erabiltzeko (esate baterako online erosteko, izena emateko, harpidetza eskatzeko,…) beharrezkoa da aldez aurretik datu pertsonalak ematea. Erabiltzaileak era askean emango ditu bere datuak.

Erabiltzaileak egiazko datuak, zehatzak eta osotuak emateko konpromisoa dauka, bai izena ematean, eta baita geroko jakinarazpenak gauzatzean ere. Hala, horien edozein aldaketaren berri emateko erantzukizuna ere izango du.

Erregistro-galdetegietan derrigorrezkotzat jotako eremuak hutsik utziz gero, HIK HASIk, beharbada, ez dio erabiltzailearen eskaerari erantzungo.

HIK HASIren hainbat zerbitzu erabiltzeak edo harpidetzeak esan nahi du erabiltzaileak onartu egiten dituela HIK HASIren baldintza orokorrak eta pribatutasun politika. Era berean, esan nahi HIK HASIk legezko interesa duela bere zerbitzuei buruzko edo merkataritza-hitzarmenak sinatuta dituen beste enpresa batzuen produktu eta zerbitzuei buruzko merkataritza jakinarazpenak bidaltzeko, nola posta arruntez, hala bitarteko elektronikoen bitartez. Jakinarazpenen hartzaileak, nolanahi ere, bere ezetza adierazi ahal izango du, edonoiz. Horretarako, idatzi bat bidali beharko dio HIK HASIri.

Jabetza intelektuala eta industriala

Web gune honen jabetza-eskubideak, eta baita bertako orrialde, pantaila, informazio, itxura zein diseinu, produktu eta zerbitzu, marka, logo, lelo eta gainerakoen jabetza-eskubideak ere, HIK HASIrenak dira, non eta ez den bestelakorik adierazten.

Web gune honetan sartzeak edo bertan nabigatzeak ez du esan nahi, inola ere, HIK HASIk bere jabetza intelektual edo industrialaren eskubideei uko egiten dienik, edo erabiltzaileari bere erabilera pertsonalerako utzi edo baimena (erabatekoa edo hein batekoa) ematen dionik. Norbaitek lan horiek baimenik gabe erreproduzitu, banatu, merkaturatu eta eraldatzen baditu, HIK HASIren jabetza intelektualaren eskubideak urratuko ditu.

Erabiltzaileak web gune honen titulartasunari kalteak eragingo lizkiokeen zeinahi ekintza ez egiteko konpromisoa hartuko du. Web guneko informazioa baimenik gabe erabiliz gero, edo titularren jabetza intelektual eta industrialaren eskubideei kalteak eraginez gero, dagokien lege-ekintzak egikaritu ahal izango dira, eta hala badagokio, hori egikaritzetik eratorritako erantzukizunak bete beharko dira.

Aldaketak

Baldintza hauek guztiak aldatu ahal izango dira, baldin eta HIK HASIk noizbait egokitzat jotzen badu; bai lege-aldaketei egokitzeko, bai bestelako hobekuntza batzuk egiteko. Aldaketa horiek indarrean egongo dira web gune honetan argitaratzen diren unetik aurrera. HIK HASIk eskura dituen bitarteko guztiak erabiliko ditu, erabiltzaileei aldaketa guztien berri emateko.

Pribatutasun Politika - Datu Pertsonalen Babesa

Atarikoa

Datu Pertsonalak Babesteko arautegiaren arabera, erabiltzaileei jakinarazi nahi zaie web gune honen bidez ematen dituzten datu pertsonalak XANGORIN, KOOP. E.ren tratamendu-sistemetan jasoko direla, horixe baita Tratamenduaren Erantzulea. Hala, jasotako kontsultei eta eskaerei erantzuteko, erabiltzailearekin harremanetan jartzeko, eskatutako zerbitzuen kudeaketa-lana egiteko, merkataritza-harremanetarako eta bere jarduerari legez dagozkion funtzio guztiak egiteko erabiliko dira. Era berean, eskatutako albiste buletina bidaltzeko eta erabiltzailearen intereseko izan daitekeen informazioa bidaltzeko erabiliko dira.

HIK HASIk argazkiak eta bideo grabaketak egin ditzake antolatzen dituen ekitaldi desberdinetan, beraz partaideen imajina eta ahotsa tratatuak izan daitezke, ekitaldiak dokumentatzeko helburuarekin, eta hala behar bada, datuak editatzeko, publikatzeko eta zabaltzeko HIK HASIren web gunean eta beste web kanaletan (batez ere www.hikhasi.eus web gunean eta HIK HASIk dituen sare sozialetako kanaletan), material dibulgatiboan eta enpresaren bestelako argitalpenetan, bai internetez, bai paperez edo beste euskarria erabilita. Era berean, zenbait argazki hedabideei komunikatuak izan daitezke.

Interesdunak kontrakoa ez badu adierazten, bere datuak epe zehatzik gabe kontserbatuak izan daitezke, Pribatutasun Politika honetan adierazitako helburuak betetzeko. Zure datuak tratatzeko oinarri juridikoak eskatutako zerbitzuak emateko kontratua betetzea, zure baimena, tratamenduaren erantzulearen legezko eginbeharrak betetzeko eta tratamenduaren erantzulea legezko interesa dira.

HIK HASIk erabiltzaileen datu pertsonalak pribatutasunez erabiltzeko eta horiek babesteko konpromisoa dauka; hala, eskura dituen baliabide guztiak erabiltzen ditu, interesdunen segurtasuna eta pribatutasuna bermatzeko. Erabiltzaileen datu pertsonalak isilpean erabiliko dira.

Datu pertsonalak biltzea

HIK HASIk ez dio erabiltzaileari datu pertsonalak emateko eskatzen, bere web gunean sartzeko; alabaina, zerbitzu batzuk erabiltzeko (esate baterako, izen emateko, erosketa bat egiteko edo harpidetzeko), ezinbestekoa da erabiltzaileak datu pertsonalak ematea.

Erabiltzaileak era askean eta borondatez emango ditu bere datuak. HIK HASIk erabiltzaileak eskatutako zerbitzua jasotzeko beharrezkoa den informazio pertsonala baino ez du eskatuko.

Erabiltzaileak galarazita izango du eduki faltsuak edo okerrak txertatzea edo jakinaraztea. Erabiltzaileak ezingo du erabili hirugarrenen datu pertsonalik, euren baimenik gabe. Era berean, debekatuta dago hirugarrenen identifikazio-datuak erabiltzea, beste pertsona edo entitate baten tokian jartzeko asmoz. Erabiltzailea bera izango da, horrenbestez, ematen dituen datuekin eragindako kalteen erantzule bakarra.

Erabiltzailearen ardura eta beharra izango da emandako datuen zehaztasuna, zuzentasuna eta egiazkotasuna bermatzea eta, behar den kasuetan, datu hauek eguneratzea. HIK HASIek ez du honen inguruko erantzukizunik hartuko bere gainean.

Web gune honen bitartez informazioa bidali behar bada, ezinbestekoa da honako pribatutasun politika hau eta web gunearen baldintza orokorrak onartzea.

Interesdunen eskubideak

Zure datuak ikustea, zuzentzea, ezereztea, tratamendua mugatzea, tratamenduari aurka egitea eta portabilitatea eska dezakezu, baita zure baimena ezeztatu eta gai honi buruzko beste eskariren bat egin ere. Horretarako, idatzi bat bidali beharko diozu Tratamenduaren Erantzuleari, helbide honetan: Xangorin, Koop. E., Errekalde Hiribidea, 59 - Aguila Eraikina, 1, 20018 - Donostia (Gipuzkoa), telefonoa: 943 371 408 edo, bestela, hikhasi@hikhasi.eus helbide elektronikoaren bitartez.

Eskaerarekin batera, interesdunaren Nortasun Agiriaren kopia bidali beharko da. Eskaera lege-ordezkari moduan egiten baduzu, berriz, Nortasun Agiriaren kopia ez ezik, ordezkaritza horren egiaztagiria ere bidali beharko duzu.

Eskariari emandako erabakiarekin ados ez bazaude edo erreklamazio bat jarri nahi baduzu, kontrol aginte eskudunera jo dezakezu, kasu honetan, Datuak Babesteko Bulegoa (www.aepd.es).

Segurtasun-neurriak

HIK HASIk, bere tratamendu-sistemetan dauen datu pertsonalak erabiltzean, datuen segurtasuna bermatzeko eta horiek aldatzea, galtzea edo baimenik gabe erabiltzea saihesteko beharrezkoak diren neurri tekniko eta antolamendu neurriak hartuko ditu. Betiere, teknologia-egoera, bildutako datuen izaera eta horiek izan ditzaketen arriskuak kontuan izanda; bai giza jardunak eragindakoak, bai ingurune fisiko zein naturalak eragindakoak. Horretarako, aintzat hartuko du datu pertsonalak biltzen dituzten fitxategien segurtasun neurriak aplikatzeari buruz indarrean den legedia. Nolanahi ere, erabiltzaileei argi adieraziko zaie segurtasun-neurri informatikoak ez direla erasoezinak, eta ondorioz, gerta litezkeela legez kanpoko esku-hartze edo esku-hartze bidegabeak, baina ez liratekeela HIK HASIren erantzukizunpekoak.

Trafiko-datuak

HIK HASIren web guneak, zerbitzu hobea eskaintzeko asmoz, erabiltzailearen IP helbidea erregistratu dezake. Era horretan, gerora, datuak prozesatu ahal izango dira, esate baterako, ikusitako orrialdeen kopurua, bisiten kopurua eta web-orriko bisitarien jarduera eta erabilera-maiztasuna zein izan den aztertzeko.

Erabiltzaileak aurretiko baimena ematen dio HIK HASIri bere IP helbidea tratatzeko web gune honetan sartzen denean. Horrela, ez da beharrezkoa izango baimen hau jasotzea web gunean sartzen den bakoitzean.

Aipatutako helburua lortzeko, Google Analytics-ekin ari da web gune hau neurtzen eta aztertzen. Aztertzaile horrek orrialdeetako markak eta cookieak erabili ahal izango ditu, HIK HASIren web guneko orrialdeetan gertatzen dena aztertu ahal izateko.

Indarraldia

HIK HASIk beretzat gordetzen du bere pribatutasun-politika aldatzeko eskubidea, bai ordura arteko irizpideak aldatu dituelako, bai lege- edo jurisprudentzia-aldaketak izan direlako. HIK HASIk aldaketaren bat eginez gero, ordea, testu berria web gune berean argitaratuko du, eta erabiltzailea berehala ohartuko da. Dena den, erabiltzailea web gunean sartzen den unean bertan aurreikusita dauden arauek arautuko dute erabiltzaileekiko harremana. Horregatik, HIK HASIk gomendatzen dizu aldian-aldian sartzeko pribatutasun-politika horretara

Jurisdikzioa

HIK HASIren eta erabiltzailearen artean sortutako harremana, hain zuzen, aplikatzeko modukoa den legediari eta eskumena daukan jurisdikzioari buruz indarrean den araudian xedatutakoak arautuko du. Nolanahi ere, araudiak aurreikusten badu aldeek eskumen baten mende jarri behar dutela, HIK HASI eta erabiltzailea, dagokien beste zeinahi eskumeni espresuki uko eginda, Donostiako Epaitegi eta Auzitegien menpe jarriko dira.

Erabiltzaileak ez baditu baldintza hauek betetzen edo web gunean azaltzen diren edukien okerreko erabilera egiten badu, HIK HASIk zuzenbideak ematen dizkion neurri zibilak eta penalak hartuko ditu ez-betetze hauek zigortzeko.


Merkatari eta ostalariendako euskarazko kartelak eta bertzelako baliabideak eskaini izan ditu UEMAk, lehen ere. Orain kartel ereduak bildu eta webgunean jarri ditu eskura. HEMEN dituzue: uema.eus/kartelak

Iturria: UEMA

UEMAk mankomunitateko kide diren herrietako merkatariendako eta ostalariendako kartelak, menuak, oharrak, faktura takoak… eta halako baliabideak eskaintzen ditu, doan. Bi kanpaina egiten ditugu urtean zehar gure zerbitzuaren berri establezimenduetara helarazteko. Haien eskaerak zuzenean edo telefonoz jasotzen ditugu. Bide horiei heltzen jarraituko dugu, baina zerbitzua osatzeko eta arintzeko, webgune bat prestatu dugu. uema.eus/kartelak da helbidea, eta bertan daude ikusgai kartel, irudi eta baliabide guztiak. Bi modutara aprobetxa daiteke zerbitzua: batetik, bertan dauden euskarriak deskargatuta, eta zuzenean bakoitzak berea inprimatuta; bestetik, formularioa betez gero, orain arte bezala, establezimenduan jasoko dituzte bere eskaerak plastifikatuta.

Webgunearekin orain artean bezala, eskari pertsonalizatuak egiteko aukera ere izanen dute; menu propioak egitekoa, erraterako. Ereduen zerrendan ez dagoen irudiren bat behar badute ere, lasai eska dezakete. Berriak sortzen eta webgunea eguneratzen jarraituko dugu.

Dakizuen bezala, gure erakusleihoak dira dendak eta tabernak. Horregatik, oso garrantzitsua da euskarak presentzia izatea horietan. Badakigu sektore hau bereziki ari dela sufritzen krisi honen eraginez, eta gure asmoa ahal den neurrian laguntzea da.


EAJ-PNV Gipuzkoako Batzar Nagusiak: EAJ-PNV-K EUTSIKO DIE MENDEKOTASUNAREN ETA MINUSBALIOTASUNAREN GAINEKO KENKARIEI

14 de noviembre de 2013

EAJ-PNV-K EUTSIKO DIE MENDEKOTASUNAREN ETA MINUSBALIOTASUNAREN GAINEKO KENKARIEI

Batzarkide jeltzale Eider Mendozak Bilduren aginteko Foru Aldundiari eskatu dio jarrera aldatzeko eta zerga aldaketa ez oztopatzeko, betiere gipuzkoarrak ez kaltetzeko.

Gizarte Politikako foru diputatu Ander Rodriguezek Batzar Nagusietako oposizioko alderdiei – hain zuzen ere, EAJ-PNV, PSE eta PP alderdiei – eskatu die zerga-politika aldatzeko proposatutako hiru foru arauak erretiratzeko; izan ere, Ander Rodriguezen beraren ustez, foru arauek mendekotasunaren eta minusbaliotasunaren gaineko kenkariak gutxituko dituzte. Horiek horrela, EAJ-PNVren batzarkide Eider Mendozak Gizarte Politikako foru diputatuari eskatu dio, lasai egoteko eta gipuzkoarrak ez larritzeko. Era berean, Mendozak azaldu du, EAJ-PNVk eutsiko diela mendekotasunaren eta minusbaliotasunaren gaineko kenkariei.

Horren harira, Mendozak segidakoa esan du: “EAJ-PNVk lehengo astean argitu zuen, zuzenketa teknikoak egingo zizkiela foru arauei – hain zuzen ere, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari, Sozietateen gaineko Zergari eta Oinordetzen gaineko Zergari – betiere foru arauetan aurkitutako hainbat gauza aldatzeko. Horien artean, mendekotasunaren eta minusbaliotasunaren gaineko kenkariak daude. Gogoan izan, gainera, kenkari horiek Gipuzkoako zerga-araudian daudela Bildu gobernatzen hasi baino lehen”.

Era berean, batzarkide jeltzaleak honakoa gogoratu du: “EAJ-PNV, PSE eta PP alderdien arteko akordioa, hain zuzen ere, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren, Sozietateen gaineko Zergaren eta Oinordetzen gaineko Zergaren gaineko akordioa, ona da Euskal Herriarentzako”. Hortaz, EAJ-PNVren hautetsiak Bilduren jarrera kritikatu du, izan ere ez du gogorik izan gainerako alderdiekin adosteko.

Eider Mendozak, halaber, azaldu du, zerga-aldaketarekin EAJ-PNV, PSE eta PP bateratzea lortu nahi dutela, betiere lurralde bakoitzaren ezaugarriak errespetatuz. Hau da, esaterako, EAJ-PNVk Gipuzkoan zuzenketa egingo du, mendekotasunaren eta minusbaliotasunaren gaineko kenkariei eusteko.

Azkenik, Mendozak Bilduri segidakoa eskatu dio: “Oztopatzeari uzteko, bakarrik egoteari uzteko, zerga-itunarekin bat egiteko, eta jarrera aldatzeko, betiere gipuzkoarrak ez kaltetzeko”. EAJ-PNVren batzarkidearen iritziz, Bilduren aginteko Foru Aldundiak Batzar Nagusietako oposizioko alderdiei zerga-aldaketa proposamena erretiratzeko eskatzeari utzi behar dio; izan ere, zerga-proposamenak herritar gehienen oniritzia du. Hori dela eta, Eider Mendozak Bilduri eskatu dio, jarrera aldatzeko eta gainerako alderdiekin hitz egiteko.

Enviar por correo electrónicoEscribe un blogCompartir con TwitterCompartir con FacebookCompartir en Pinterest